Ah, bitti.
Kitap mı bitti, ben mi bittim bilemiyorum şimdi.
Peki ya savaş? O da bitti mi?
Yıllar yıllar öncesinden başlıyor kitap, Filistin - İsrail "meselesi". Bir yanlışlık olmasın, o şimdi yaşanmıyor muydu? Ya da yıllardır süregelen bu kıyıma göz mü yumuyordu insanlar!
"İyiyiz biz, diye seslendim arkasından. Ama değildik."
Hani bazı kitaplar vardır, okudukça içine çeker seni... Birkaç bölüm okursun açılmaya başlar. Öyle bir rutinle aldım elime. Ama o da ne! Her şey daha ilk sayfadan başladı... Her çocuğun ilk adımları kıymetlidir değil mi? İlk heyecanları, ilk kelebek görüşü... Her aile önce bir adam ve bir kadınla başlar ve sonra giderek genişler. Büyür, büyür ve geniş bir aile olur, Filistin'de değilsen! Orada tersine akar her şey, hızla küçülür aileler, beşikteki bebekten başlayarak! Sahi, iyi misin? youtube.com/shorts/PYFEL1dL...
"Dünyanın durması gerekirdi ama dönmeye devam ediyordu."
Bir anne ölü bir bebeğine sarılıp sabahı ediyorken,
Çocuklar çantalarında defter, kitap yerine savaş kalıntıları taşıyorken,
Dünyanın %14'ü her gece aç yatıyorken durması gerekirdi. Durmadı. "Hafif acılar konuşulabilir ama derin acılar dilsizdir," der Seneca Acılar dilsiz değil de dünya sağırdı. Bir tokat gibi çarpsın suratımıza şu cümle: "Haksızlık karşısında tarafsız kalıyorsan zalimin tarafındasındır."
"Hangisi daha iyi? Bağışlamak ve unutmak mı yoksa kızmak ve hatırlamak mı?"
Nasıl bitirebilirsiniz bir savaşı?
Kalemle mi, topla tüfekle mi?
Affetmekle mi yoksa yürekte kinle mi?
"Hiçbir sorun onu yaratan bilinç düzeyinde çözülemez," der Albert Einstein Ahmed Hamit ve Abbas. İki kardeş. Filistin'e adanmış iki ömür ama büyük bir farkla! Ahmed Hamit kurtuluşun okuyarak, ülkenin sesini duyurarak mümkün olduğuna inanıyor, Abbas ise tüm bedenini ortaya koyup ülkesini savunarak... Aziz Sancar geldi aklıma. 10 kardeşli fakir bir aileden Nobel'e uzanan yolculuk... Mümkün müydü peki, hayatta kalmanın bile mümkün olmadığı bir coğrafyada, senin sesini dahi duymayan Batı'nın elinden bir Filistinli olarak o Nobel'i almak?
En iyi bir Yahudi'nin anlaması gerekmez miydi bir Filistinliyi? Zamanında bir ulusun başına gelebilecek en kötü şeyler Naziler tarafından kendilerine yapılmamış mıydı? Aynı konuyu ele alan Limon Ağacı'nda şöyle bir söz geçer: "Polonya'dan bir kalıp sabun alırsan, lütfen yüzünü yıka. Büyük bir olasılıkla benden yapılmış bir sabun olacaktır. Ve böylece ben de yüzüne bir kez daha dokunabileyim." Aynı acıyla okumadık mı Çizgili Pijamalı Çocuk'u? "Bir insanı yargılamadan önce, aynı şeyler senin başına gelseydi neler hissedeceğini düşünmeye çalış." Belki de savaşları durdurmanın yolu insanları anlamaktan geçer. Irkına, derisine bakmadan ruhuna bakmaktan... En az Piyanist kadar ağlayabilmek gerekir Filistin'de yaşanan katliama... youtube.com/shorts/sMLvCu27... İnsanların öldüğü hiçbir dava haklı değildir!
Badem Ağacı,
Drina Köprüsü misali ne acılara şahit oldu. Ne insanlar gömüldü dibinde. Çocukluktan yaşlılığa uzanan, beraberinde sizi de alıp götüren ömürler geçti kitaptan...
"Hayatın hâlâ güzel olabileceğini görmekten mutluydum, Gazze'de bile."
Kimi güzellikler ancak iki tarafın da görmesiyle mümkün olur. Kitabın yazarı bir Yahudi. O görebiliyorsa neden olmasın? O bu mücadeleyi kalemiyle verebiliyorsa... "Sözcüklerin bu kadar güçlü ve güzel olduğunu bilmezdim." Belki bir kitap okuyunca barış olmayacak ama dünyaya duyurmak için daha etkili bir yol da bulunamayacak.
Kitap bitti.
Ve şimdi damarlarımdan kanım çekilmiş gibi.
Anladım ki savaş döneminde o acıları anlatan eserler kadar acıtan bir şey yok.
Yansın yüreklerimiz, duyarsız kalamayacak kadar! "Savaş icat eden, görmesin cennet!"
Hocam kaleminize sağlık. İncelemeyi okurken bile gözlerim doldu. Kitabı okurken hissettiklerini bize de aktarmışsınız bu da incelemeyi çok kıymetli yapıyor. Ben de listeme ekledim. Fazla söze gerek yok. Söylenebilecek her şeyi incelemeniz de söylemişsiniz.
Özellikle Seneca 'nın sözü, içimden geçenlere tercüman olmuş. Yüreğinize sağlık tekrardan. 🌷
Bir de not eklemek istiyorum hocam "ırkına derisina bakmadan yazmışsınız, derisine mi olacaktı, affınıza sığınarak sormak istedim. 😇