Güçlü Bir Hikâye, Bana Uzak Bir Anlatı
Nar Ağacı, tarihi ve hafızayı fantastik bir seyahatname formunda anlatıyor. Köklerini araştıran bir yazarın fotoğraflar aracılığıyla geçmişe uzanması; I. Dünya Savaşı yıllarında Trabzon–Tebriz hattında kesişen iki hayatın izini sürmesi… Savaşın acı yüzü, dağılan aileler ve kaybolan aşklar bu çerçevede aktarılıyor.
Nar Ağacı, başladığında bana çok güçlü bir roman okuyacağımı hissettirdi. Fantastik dokunuşla açılan giriş, fotoğraflar üzerinden geçmişe uzanan hafıza kurgusu ve aile hikâyesinin geçmiş–günümüz harmanıyla ilerlemesi ilk sayfalarda oldukça etkileyiciydi. İlk 100–110 sayfa boyunca hem atmosfer hem hikâye dengeli bir biçimde ilerledi; şiirsel dil zenginlik katıyor ama anlatıyı boğmuyordu. Ancak bu denge bir noktadan sonra değişti.
Başta hikâyeye derinlik kazandıran betimlemeler, ilerleyen sayfalarda ağırlığa dönüştü. Diyalogların içine dahi sızan uzun tasvirler, tam hikâyeyi yakaladığımı hissettiğim anlarda beni metinden kopardı. Nerede olduğumu, hangi sahnede kaldığımı toparlamak zorunda kaldığım anlar oldu. Hatta okumaya ara verip başka bir kitapla zihnimi dinlendirme ihtiyacı hissettim. Sorun hikâyede değildi; anlatımın yoğunluğu hikâyenin önüne geçmeye başlamıştı.
Bu yüzden benim için roman iki ayrı deneyim sundu:
İlk 100 sayfadaki güçlü, akıcı ve umut vaat eden anlatı; sonrasında ise şiirselliğin hikâyeyi geri plana ittiği daha ağır bir yapı. İlginç olan şu ki, sonlara doğru Zehra’nın hikâyesiyle birlikte dil nispeten sadeleştiğinde anlatı yeniden görünür hâle geldi. Bu da bana şunu düşündürdü: Sorun hikâyede değil, anlatım tercihindeydi.
Romanın tarihsel arka planı –göç, kayıp, parçalanmış aileler– aslında son derece sert ve dramatik. Fakat şiirsel dil bu sertliği yumuşatıyor. Kimileri için bu zarafet olabilir; benim için ise dramatik yoğunluğu azaltan bir unsur oldu. Hikâye ses getirecek kadar güçlü bir kapı aralıyor; ancak o kapının ardında daha hissedilebilir bir anlatı tercih edilseydi benim için çok daha etkileyici bir metne dönüşebilirdi.
Takıldığım tek somut nokta ise fotoğraf meselesi oldu. Torunun fotoğraflar üzerinden geçmişi adeta yaşayarak deneyimlemesi güçlü bir kurgu tercihi. Ancak bir noktada gidip “Azam'ı itti mi?” diye sorması, bu deneyimin sınırları konusunda bir tutarsızlık hissi yarattı. Eğer gerçekten yaşıyorsa neden soruyor? Eğer yaşamıyorsa fotoğraf metaforunun gücü nerede başlıyor, nerede bitiyor? Bu soru bende netleşmedi.
Şunu da özellikle söylemeliyim: Bu romanın böylesine yüksek bir puana sahip olması boşuna değil. Demek ki bu şiirsel dil, birçok okur için metnin ruhu. Benim mesafem, romanın zayıflığından değil; anlatı tercihinin benim okur beklentimle çakışmasından kaynaklanıyor. Daha dinamik kurgu arayan, dili hikâyenin önüne geçirmeyen metinleri seven okurlar için zorlayıcı olabilir. Şiirsel, ağır ve estetik anlatıyı sevenler için ise büyüleyici bir deneyim sunabilir.
Nar Ağacı benim için güçlü bir hikâye potansiyeli taşıyan ama anlatım tercihiyle mesafe koyduğum bir roman oldu. Yazarın başka bir eserine şans verme isteği içimde hâlâ var; fakat şiirsel ve yoğun dilin genel üslubu olduğu düşünülürse, o mesafenin tamamen kapanıp kapanmayacağını kestiremiyorum. Belki mesele romanın gücü değil, benim hikâyeyi öne koyan okur refleksimdir.
·
1.239 Gösterim
4 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Nazan Bekiroğlu’nun tasvir gücünü ve ağır şiirsel dilini, dönem romanlarındaki anlatı tercihine kıyasla daha etkileyici buluyorum. Özellikle Yusuf ile Züleyha zaten kült bir eser; yanında Lâ: Sonsuzluk Hecesi ve Nun Masalları gibi daha eski dönem metinleri de dil ve anlatım bakımından bana çok daha çekici gelmişti. Sizin incelemenizi okuyunca şunu düşündüm: Yazarın dönem romanı kurgusu ile dildeki başarısı her zaman örtüşmüyor gibi geliyor bana. Yazarı çok sevsem de bu yüzden güncel kitaplarını artık daha temkinli seçiyor, çoğu zaman okumayı tercih etmiyorum.
Dilek Bilgin Felsefe-düşünce ne okusam aklıma siz geleceksiniz hocam, kavram kargaşası olmasın aman😅 Sene sonu kitap önerilerini almayı sabırsızlıkla bekliyor olacağım :) Teşekkürler, size de keyifli okumalar🌸
Nazan Bekiroğlu benim çok sevdiğim yazarlardan biridir. Sizi kitaptan uzaklaştıran tarz benim metine daha da bağlanmamı sağlıyor. Yazarın dili kolay değil belki ama alıştıkça kendine hayran bırakıyor. 
Cam Irmağı Taş Gemi , 
Lâ: Sonsuzluk Hecesi, 
Nun Masalları yıllar önce okuduğum ama hala zihnimde dolaşan kitaplar. Son kitabı 
Kehribar Geçidi de güzel bir romandır.
Cam Irmağı Taş Gemi , Lâ: Sonsuzluk Hecesi, Nun Masalları yıllar önce okuduğum ama hala zihnimde dolaşan kitaplar. Son kitabı Kehribar Geçidi de güzel bir romandır.Evet Seda Hanım "Eylül" romanından biliyorum :) Dile getirdiğim gibi, dili konusunda aynı fikirde olup bir kitabını daha okumak niyetindeyim, benim okur refleksime pek uygun olmasa da.
Emeğinize sağlık hocam.İncelemeniz merak uyandırdı;yazar olarak değişik anlam dokunuşlarını okumak hoşuma gidiyor.
Hocam ben de öyle yapıyorum, fakat bazı yazım teknikleri beni romanın dışına atıyor, iyi bir okuyucu olmadığım için🙏
Evet, bir kitabını daha okumak niyetindeyim. Teşekkürler tavsiye için 🙏