Sakin olun! Bu kitap Hainli Döngüsünden!Bilim-Kurgu
Selamlar bilimkurgu gezgini. Anlatış kitabı ile bir şekilde yolun kesişti; belki yazarı Ursula K. Le Guin diyerek okumaya heves ettin, belki İthaki Bilimkurgu Serisinden çıkan kitapları gelişi güzel ya da sırası ile okuyorsun ve sıra bu kitaba geldi, belki bir yerlerden Hainli Döngüsünü duydun ve bunun bir seri olduğunu düşünerek kitapları okumaya başladın. Ya da bunlardan hiçbiri, sadece bir rastlantı ile kitaba gözü ilişti. Sebebi her ne olursa olsun Anlatış kitabı incelemelerine göz atarken bu satırları okuyor olabilirsin, merhaba. Bu incelemeyi bir uyarı mahiyetinde kitabı okumuş biri olarak sana ulaştırmayı üstüme vazife edindim ve biraz bu kitap ile nasıl karşılaştığımı sana anlatarak konuya giriş yapmak istiyorum.
İthaki Bilimkurgu serisinden çıkan kitapları sırası ile okuyup -belki bazen sırayı biraz karıştırıp- vakit geçirmekten ve bilimkurgu eserleri tüketmekten hoşlanan biri olarak bendeniz bu kitaptan yeri geldi nefret ettim, yeri geldi okumayı deneyip yarım bıraktım, yeri geldi inat edip yeniden elime aldım ve uzun süre azar azar sonunda okumayı bitirdim. Sen de ilk eline alıp biraz kitabı okumaya çalıştıysan neler hissettiğimi az bucuk anlamışsındır. Durumun böyle olmasında, çevirinin -bana göre- garipliği, anlatılan hikayenin bodoslama ortadan konuya girmesi gibi etmenlerin yanında belki de en önemli husus bu kitabın Bilimkurgu klasikleri serisi adı altımda yayınlanan kitaplardan yirmi dokuzuncusu olması. Bunun nedenini şöyle anlatmaya çalışayım. Anlatış kitabı Ursula K. Le Guin'nin birçok hikaye ve romanının da geçtiği kurgusal bir evrende geçmekte; Hainli Döngüsü. Bu evreni kurgularken yazar okuyucu için ve hatta belki de kendisi için de birçok boşluk bırakmakta. Hain Döngüsü -adı üstünde seri değil bir döngü- ismini bu kurgusal evrende insanlığın ana gezegenleri olan Hain'den almaktadır. Hain Döngüsüne göre insanlık ilk gezegen olan Hain'den içerisinde Terra adıyla bilinen Dünyamızın da olduğu tüm uzaya açılmış ve bir birlik kurmuştur. Daha sonrasında bazı sebeplerle dağılan bu birlikle birlikte üzerinde insanların yaşadığı gezegenlerin birbirleriyle iletişimleri kopmuş ve zamanla geçmişi unutup birbirlerini de unutmuşlarıdır. Bu döngü içerisinde geçen kitapların hemen hemen hepsinde insanlığın yeniden Ekümen birliği altında birleşme çabasını, kendi başına kalan uygarlıkların gezegenlerinde yaşadıklarını ve diğer gezegenlerdekilerle karşılaşmalarını ve onlara kendi teknolojilerini yine onlara zarar vermeden aktarma çabalarını okuyoruz. Anlatış da bu kitaplardan biri hatta belki de döngü içerisinde belirgin olarak yazılmış son kitap olma özelliğini taşımakta. Tüm bu alt yapıyı ve kitabın içerinde geçtiği evreni bildikten sonra kitabı okumak bir nebze kolaylaşıyor diyebilirim.
Anlatış kitabı için bu döngünün son kitabı demiştik. Peki bu kitabın tam manasıyla öncülleri olmasa da Hain Döngüsünde yer alan diğer kitaplar nelerdir diye sormak gerekirse yazarın bir yazısını burada kendi cümleleri ile olduğu gibi aktarmakta fayda var; 
Rocannon'un Dünyası , 
Sürgün Gezegeni , 
Yanılsamalar Kenti . Bunların "Hainish döngüsü"nde nereye oturduğu tamamen bir muamma ama ben önce bunları okurdum çünkü ilk yazılanlar bunlardı. Bunlarda bir "Dünyalar Birliği" var ama Ekumen henüz mevcut değil. O zaman "
Dünyaya Orman Denir", "
Karanlığın Sol Eli" ve "
Mülksüzler"i istediğiniz sırayla okuyabilirsiniz. Ardından, İç Deniz Balıkçısı öykü derlemesinde, son üç öykü ekümeniktir ve sonunda her şeyin başladığı Hain hakkında biraz bilgi ediniriz. Dört Yolla Bağışlama öykü dizisi de bu evrenin bir parçasıdır, aynı şekilde Anlatış romanı da . Ancak sizi uyarmalıyım ki, Dört Yol'daki Werel gezegeni, Sürgün Gezegeni'ndeki Werel gezegeni ile aynı değildir . Romanlar arasında gezegenleri unutuyorum. Kusura bakmayın.
Balıkçılın Gözü, Hainish evreninde geçiyor olabilir veya olmayabilir; bu gerçekten önemli değil. Cennetin Tornası ve Her Zaman Eve Dönüş adlı dünya bilim kurgu romanlarım ise kesinlikle Hainish veya Ekümenik kitaplarıyla aynı evrende geçmiyor.''
Gelelim şimdi İthaki Bilimkurgu serisinde yapılmasına artık aşina olduğumuz mantıksızlıklar silsilesine. Ursula'nın kendi evreni hakkında yazdığı bu cümlelere ben amatör biri olarak biraz uğraş sonucu ulaşabiliyorsam, Bilimkurgu Serisinin hangi kitaplardan oluşacağına karar veren, bunların hangi sıra ile çıkacağını planlayan insanlar da elbet ulaşmışlardır. Fakat buna rağmen Hainli Döngüsünün okuma zevkinin artabilmesi için tavsiye edilen sıraya hiçbir şekilde uyulmaması durumu söz konusu. Belki bunda çeşitli telif hakları sorunları rol oynamıştır. O halde Hainli Döngüsünden kitapları seriye ekleme inadı neden? Hem de on birinci sırada Sürgün Gezegeni yayımlanırken diğer kitaplar es geçilip yürmi dokuzuncu kitap olarak Döngünün yazılmış son kitabını yayımlayarak okuyucunun kafasını iyice bulandırmak niye? Çünkü bu durum okuyucunun okuma zevkini direkt olarak etkilenemekte ve kitaptan okuyucuyu uzaklaştırmakta.
Hainli Döngüsü ve İthaki Bilimkurgu Klasikleri serisindeki tuhaflıklar bir yana biz bu incelemenin konusu olan Anlatış kitabına -sonunda- gelecek olursak kitap gayet sade bir yolculuk öyküsü anlatmakta. Ursula K. Le Guin'nin yazma biçimi gereğince bolca sosyolojik inceleme, kişinin kendini ve içerisinde bulunduğu toplumu sorgulama, Uzakdoğu felsefesi ve ucu açık bir son barındırmakta.
Anlatış kitabının ana karakteri Sutty, Ekümen birliğinde görev alan bir Dil Bilimci ve tarihçidir. Ekümen birliği varlığını keşfettiği dünyalar üzerindeki medeniyetler ile teknolojilerini kontrollü olarak paylaşmakta; onların kültürlerini, yaşayış biçimlerini ve yalnız başlarınayken kurdukları medeniyeti incelemektedir. Ekümen Birliği Sutty'i de taze bir şekilde temas edilmiş Aka Gezegeni'ne Aka Gezegeni ev sahiplerini incelemek, onların tarihleri ve dilleri hakkında araştırma yapmak adına görevlendirmiştir. Fakat bu araştırma boyunca Aka Gezegeni yerlileri arasındaki, kabaca tabirle İlelemeci bir güruh ve onların kurdukları Şirket adıyla anılan Devlet ile daha geleneksel bir hayat yaşayan diğer kesim arasındaki çatışmalara tanıklık etmekteyiz. Sutty ise bu toplumsal çatışmalara pek uzak bir karakter değil. Aslen Terralı -yani Dünyalı- olan Sutty de çocukluk yıllarında Ekümen birliğinin Terra'ya gelmesi ile yaşanan toplumsal çatışmaları görmüş ve bu çatışmalarının etkilerini hayatında derinden hissetmiş bir karakter.
Genel hatlarıyla Anlatış kitabında Sutty'nin geçmişi ile yüzleşmesini ve başına gelen felaketlerden aldığı derslerle araştırılması için yollandığı Aka Gezegeni yerlileri ile yaşadıklarını okumaktayız. Kitap ilk bölümlerde çok kafa karıştırıcı bir şekilde başlıyor, ilerledikçe olaylar ve yaşanan gelişmeler çok yavaşlıyor fakat son kısımlara doğru insanın merakını cezbediyor. Hainli Döngüsünde yer alması bakımından hoş bir eser, belki ilerleyen dönemlerde Hainli serisini de okuyuo kapsamlı bir şekilde incelerim. Şimdili benden bu kadar sevgili okur. İyi okumalar.
Rocannon'un Dünyası , Sürgün Gezegeni , Yanılsamalar Kenti . Bunların "Hainish döngüsü"nde nereye oturduğu tamamen bir muamma ama ben önce bunları okurdum çünkü ilk yazılanlar bunlardı. Bunlarda bir "Dünyalar Birliği" var ama Ekumen henüz mevcut değil. O zaman "Dünyaya Orman Denir", "Karanlığın Sol Eli" ve "Mülksüzler"i istediğiniz sırayla okuyabilirsiniz. Ardından, İç Deniz Balıkçısı öykü derlemesinde, son üç öykü ekümeniktir ve sonunda her şeyin başladığı Hain hakkında biraz bilgi ediniriz. Dört Yolla Bağışlama öykü dizisi de bu evrenin bir parçasıdır, aynı şekilde Anlatış romanı da . Ancak sizi uyarmalıyım ki, Dört Yol'daki Werel gezegeni, Sürgün Gezegeni'ndeki Werel gezegeni ile aynı değildir . Romanlar arasında gezegenleri unutuyorum. Kusura bakmayın.
Balıkçılın Gözü, Hainish evreninde geçiyor olabilir veya olmayabilir; bu gerçekten önemli değil. Cennetin Tornası ve Her Zaman Eve Dönüş adlı dünya bilim kurgu romanlarım ise kesinlikle Hainish veya Ekümenik kitaplarıyla aynı evrende geçmiyor.''
Gelelim şimdi İthaki Bilimkurgu serisinde yapılmasına artık aşina olduğumuz mantıksızlıklar silsilesine. Ursula'nın kendi evreni hakkında yazdığı bu cümlelere ben amatör biri olarak biraz uğraş sonucu ulaşabiliyorsam, Bilimkurgu Serisinin hangi kitaplardan oluşacağına karar veren, bunların hangi sıra ile çıkacağını planlayan insanlar da elbet ulaşmışlardır. Fakat buna rağmen Hainli Döngüsünün okuma zevkinin artabilmesi için tavsiye edilen sıraya hiçbir şekilde uyulmaması durumu söz konusu. Belki bunda çeşitli telif hakları sorunları rol oynamıştır. O halde Hainli Döngüsünden kitapları seriye ekleme inadı neden? Hem de on birinci sırada Sürgün Gezegeni yayımlanırken diğer kitaplar es geçilip yürmi dokuzuncu kitap olarak Döngünün yazılmış son kitabını yayımlayarak okuyucunun kafasını iyice bulandırmak niye? Çünkü bu durum okuyucunun okuma zevkini direkt olarak etkilenemekte ve kitaptan okuyucuyu uzaklaştırmakta.
Hainli Döngüsü ve İthaki Bilimkurgu Klasikleri serisindeki tuhaflıklar bir yana biz bu incelemenin konusu olan Anlatış kitabına -sonunda- gelecek olursak kitap gayet sade bir yolculuk öyküsü anlatmakta. Ursula K. Le Guin'nin yazma biçimi gereğince bolca sosyolojik inceleme, kişinin kendini ve içerisinde bulunduğu toplumu sorgulama, Uzakdoğu felsefesi ve ucu açık bir son barındırmakta.
Anlatış kitabının ana karakteri Sutty, Ekümen birliğinde görev alan bir Dil Bilimci ve tarihçidir. Ekümen birliği varlığını keşfettiği dünyalar üzerindeki medeniyetler ile teknolojilerini kontrollü olarak paylaşmakta; onların kültürlerini, yaşayış biçimlerini ve yalnız başlarınayken kurdukları medeniyeti incelemektedir. Ekümen Birliği Sutty'i de taze bir şekilde temas edilmiş Aka Gezegeni'ne Aka Gezegeni ev sahiplerini incelemek, onların tarihleri ve dilleri hakkında araştırma yapmak adına görevlendirmiştir. Fakat bu araştırma boyunca Aka Gezegeni yerlileri arasındaki, kabaca tabirle İlelemeci bir güruh ve onların kurdukları Şirket adıyla anılan Devlet ile daha geleneksel bir hayat yaşayan diğer kesim arasındaki çatışmalara tanıklık etmekteyiz. Sutty ise bu toplumsal çatışmalara pek uzak bir karakter değil. Aslen Terralı -yani Dünyalı- olan Sutty de çocukluk yıllarında Ekümen birliğinin Terra'ya gelmesi ile yaşanan toplumsal çatışmaları görmüş ve bu çatışmalarının etkilerini hayatında derinden hissetmiş bir karakter.
Genel hatlarıyla Anlatış kitabında Sutty'nin geçmişi ile yüzleşmesini ve başına gelen felaketlerden aldığı derslerle araştırılması için yollandığı Aka Gezegeni yerlileri ile yaşadıklarını okumaktayız. Kitap ilk bölümlerde çok kafa karıştırıcı bir şekilde başlıyor, ilerledikçe olaylar ve yaşanan gelişmeler çok yavaşlıyor fakat son kısımlara doğru insanın merakını cezbediyor. Hainli Döngüsünde yer alması bakımından hoş bir eser, belki ilerleyen dönemlerde Hainli serisini de okuyuo kapsamlı bir şekilde incelerim. Şimdili benden bu kadar sevgili okur. İyi okumalar.·
59 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.