Karanlığın Sol Eli
Ursula K. Le Guin
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 37 dk.
Sayfa Sayısı:
304
Basım Tarihi:
Şubat 2021
İlk Yayın Tarihi:
2010
Yayınevi:
Ayrıntı Yayınları
Orijinal Adı:
The Left Hand of Darkness
Orijinal Dil:
İngilizce
Orijinal Ülke:
Amerika Birleşik Devletleri
ISBN:
9789755390444
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Cinsiyet Kalkınca Ne kalır? Sorun İnsanın Kendisi."
Bu ay 
KiTaPHaNe okur kulübünde seçtiğimiz kitap hakkındaki düşüncelerimi paylaşacağım. Online ortamda yaptığımız tartışmada farklı perspektiflerin ortaya çıktığı verimli ve keyifli bir deneyim yaşadık.
Kitabın arka kapağını okuduğunuzda hikâyesi sizi kitabın kapılarını açmaya çağırıyor; bir an önce “beni oku” diye haykırıyor.
Peki anlatı gerçekten bu çağrının karşılığını veriyor mu?
Karanlığın Sol Eli, fikir olarak son derece çarpıcı bir çıkış noktasına sahip. Cinsiyetin sabit olmadığı bir dünyada geçen bu hikâye, ister istemez okurda toplumsal eşitlik, kimlik ve iktidar üzerine güçlü bir beklenti yaratıyor. İlgi çekici olduğu şüphe götürmez; ancak benim için asıl mesele, her zamanki gibi, bu fikrin nasıl işlendiği oldu.
Roman boyunca başkarakter Genly Ai’nin Gethen gezegenindeki iki farklı ülke arasında gidip gelişini okuyoruz: entrikacı, kişisel sadakatlere dayalı Karhide ve kolektif düzen adına bireyi görünmez kılan Orgoreyn. Bu karşıtlık ilk bakışta güçlü bir anlatı vaadi sunsa da, şehirler arası geçişler derinleştirilmiyor. Daha çok “görülüp geçilen” duraklar hissi veriyor. Özellikle Orgoreyn’de kurulan gözetleme ve fişleme düzeni, totaliterizm vaadi güçlü bir şekilde 1984’ü çağrıştırırken, anlatının bu hattı sürdürmemesi ciddi bir eksiklik yaratıyor. Okur ister istemez şunu soruyor: “Madem bunu gösterdin, neden buradan yürümüyorsun?”
Hikâye, Genly’nin sürgün edilen Estraven’le birlikte çıktığı uzun buzul yolculuğuyla bambaşka bir yöne evriliyor. Politik yapıların, toplumsal düzenin ve baştaki fikrin merkezde kalmasını beklerken; roman sessiz, içe dönük bir ilişki anlatısına dönüşüyor. Bu noktada şunu söylemeliyim: Genly ile Estraven arasında kurulan bağ anlaşılabilir, fakat paylaşılan bir bağ değil. Bağı görüyoruz ama içine alınmıyoruz. Sorun yolculuğun
KiTaPHaNe okur kulübünde seçtiğimiz kitap hakkındaki düşüncelerimi paylaşacağım. Online ortamda yaptığımız tartışmada farklı perspektiflerin ortaya çıktığı verimli ve keyifli bir deneyim yaşadık.
Kitabın arka kapağını okuduğunuzda hikâyesi sizi kitabın kapılarını açmaya çağırıyor; bir an önce “beni oku” diye haykırıyor.
Peki anlatı gerçekten bu çağrının karşılığını veriyor mu?
Karanlığın Sol Eli, fikir olarak son derece çarpıcı bir çıkış noktasına sahip. Cinsiyetin sabit olmadığı bir dünyada geçen bu hikâye, ister istemez okurda toplumsal eşitlik, kimlik ve iktidar üzerine güçlü bir beklenti yaratıyor. İlgi çekici olduğu şüphe götürmez; ancak benim için asıl mesele, her zamanki gibi, bu fikrin nasıl işlendiği oldu.
Roman boyunca başkarakter Genly Ai’nin Gethen gezegenindeki iki farklı ülke arasında gidip gelişini okuyoruz: entrikacı, kişisel sadakatlere dayalı Karhide ve kolektif düzen adına bireyi görünmez kılan Orgoreyn. Bu karşıtlık ilk bakışta güçlü bir anlatı vaadi sunsa da, şehirler arası geçişler derinleştirilmiyor. Daha çok “görülüp geçilen” duraklar hissi veriyor. Özellikle Orgoreyn’de kurulan gözetleme ve fişleme düzeni, totaliterizm vaadi güçlü bir şekilde 1984’ü çağrıştırırken, anlatının bu hattı sürdürmemesi ciddi bir eksiklik yaratıyor. Okur ister istemez şunu soruyor: “Madem bunu gösterdin, neden buradan yürümüyorsun?”
Hikâye, Genly’nin sürgün edilen Estraven’le birlikte çıktığı uzun buzul yolculuğuyla bambaşka bir yöne evriliyor. Politik yapıların, toplumsal düzenin ve baştaki fikrin merkezde kalmasını beklerken; roman sessiz, içe dönük bir ilişki anlatısına dönüşüyor. Bu noktada şunu söylemeliyim: Genly ile Estraven arasında kurulan bağ anlaşılabilir, fakat paylaşılan bir bağ değil. Bağı görüyoruz ama içine alınmıyoruz. Sorun yolculuğunHayaller kurmayı hâlâ sevenler için…·304 syf.·1000Kitap
7/10
2026 25. kitabı
Bu kitabı bana öyle biri tavsiye etti ki, “Cin Ali” tavsiye etse; Ali’nin ata bakışından derin bir anlam çıkartmak için, tüm felsefik akımlardan yararlanırdım. ;) Kitapla ilgili bazı olumsuz yorumları söylediğimde, kitabın ‘cinsiyetsizlik’ kavramı üzerinde duruyor olmasından kaynaklı eleşti aldığını öğrenmek kitabı okuma nedenim oldu diyebiliriz.
Bir gezegen düşünün ki; dilinizin, dininizin, ırkınızın, ten renginizin, doğduğunuz ailenin, maddi imkanlarınızın, eğitiminizin, ilgi alanlarınızın, ideolojinizin ve hatta cinsiyetinizin hiç bir şey ifade etmediği, sadece ve sadece ‘insan olma’ özelliğinizle ilgilenildiği… Evet, isminizin önündeki tüm niteleme sıfatlarını çıkartttığınızda geriye kalanla hayatta var olduğunuz bir yer düşünün. İşte kitapta tam böyle bir gezegen var; ‘Kış Gezegeni’. Bu gezegende cinsel kimlik bir statü ya da güç aracı olarak kullanılmaz, çünkü insanlar çift cinsiyetlidir (anrojen). Kişiler yılın belli bir döneminde hormon durumlarına göre erkek ya da kadın olmaktadır.
Ben hep bu özelliklerimizden sıyrılıp sadece insan olarak sohbet edilebilir bir dünya bir ortam hayal ederdim, hatta burda da onu sağlamaya çalışıyorum. Birbirimiz hakkında hiçbir şey bilmeden sadece insan olarak kitap konuşsak mesela diye düşünüyorum. Böyle ütopik bir düşünceyi, fantastik de olsa bir kitapta okumak bana çok iyi geldi… Bu yüzden 
Ursula K. Le Guin teşekkürü borç bilirim.
Kitabın konusu, kitap satın alacağınız sitelerin hepsinde kitap arka kapağında var, okuyup alın bence çünkü herkese hitap edecek bir kitap değil. Burda kitap üzerine yazılmış çok güzel incelemeler de var, onlardan da faydalanabilirsiniz, ben bana kadar inceleme yazdım çünkü…
Neyse bilimsellikten oldukça uzak bu incelememde buraya kadar geldiyseniz son olarak şunu söyleyeyim;
“Zihnin kapasitesini zorlayan,
Ursula K. Le Guin teşekkürü borç bilirim.
Kitabın konusu, kitap satın alacağınız sitelerin hepsinde kitap arka kapağında var, okuyup alın bence çünkü herkese hitap edecek bir kitap değil. Burda kitap üzerine yazılmış çok güzel incelemeler de var, onlardan da faydalanabilirsiniz, ben bana kadar inceleme yazdım çünkü…
Neyse bilimsellikten oldukça uzak bu incelememde buraya kadar geldiyseniz son olarak şunu söyleyeyim;
“Zihnin kapasitesini zorlayan,
Cinsiyetin önemsiz olduğu, üstünlük ya da zayıflık çağrıştırmadığı bir dünya...
Ursula K. Le Guin'den bir kitap okuduktan sonra diğer kitaplarını da okuma isteği hemen peşinden geliyor. Yazardan okuyucuları düşünsel anlamda zorlayacak, hayal güçlerinin sınırlarını aşmasını sağlayacak bir kitap daha..
Alternatif dünyalar yaratmayı seven yazar yine ilginç bir dünya yaratmış okuyucular için.
Yarattığı dünyayı; düşünerek, sorgulayarak ve tabi ki de keyifle keşfetmekte bizlere kalıyor.
Kış adlı gezegendeyiz. Aşırı soğuk bir dünya ve o yaşam şartlarına uyum sağlamış insanlar..
Ve bu gezegendeki herkes cinsiyetsiz. Yazara göre cinsiyetsiz bir toplumda yaşam nasıl olabilirdi sorusunun cevaplarını buluyoruz.
Anlatıcı Ai'yle birlikte kış gezegenindeki ülkeleri, bu ülkelerde yaşayan insanları ve onların davranış biçimlerini bizler de onunla birlikte anlamaya çalışıyoruz.
Anlatıcımız Ai adında bir elçi. Bilmediği, yabancısı olduğu bir dünyada iki yıldır tek başına Ai. Başka bir gezegenden-sıcak gezegeninden- Kış gezegenine, Karhide milletinin yanına gelmişti. İşi ittifak sunmaktı. Ve tabi ki adım atmış olduğu dünyayı araştırmak, incelemek ve gözlemlemek... Ancak işi hiç de kolay değildi. Ai orada elçi olarak bulunuyordu ama onu orada istemeyenler de çoktu. Özellikle kralla yakın ilişkisi bulunan kişiler onun varlığından rahatsızdı.
Bu dünyada geçirdiği zamanlarda Ai'nin bir eşlikçisi de vardı. Estraven, Ai'nin uzun bir süreliğine vasi görevini üstlenen kişiydi. Estraven, Kralın Kulağı pozisyonunda yani en önemli mevkilerden birindeydi. Ai'ye göre şu an için erkekti ama o dünyada böyle tanımların yeri yoktu..
Ai burada geçirdiği süre boyunca hep bir şeyleri anlamaya çabalamış ve amacına ulaşmak için de adımlar atmaya çalışmıştı. Ancak geldiği nokta pek de tatmin edici
Ursula K. Le Guin’in hemen hemen herkese tavsiye ettiğim kitabı. Son derece özgün bir konuya sahip ve okuyucuyu gayriihtiyari düşünmeye sevk ediyor.
Yazar kitapta cinsiyetsiz bir toplum kurgulamış. Cinsiyetsiz bir toplum yaratma fikri gerçekten son derece etkileyici bir fikir. İtiraf etmeliyim ki, böyle bir şeyi daha önce hayal dahi etmemiştim. Şimdi ise cinsiyetsiz bir toplumun nasıl sonuçlara gebe olacağını az çok kestirebilir haldeyim. Gerçekten de cinsiyetsiz doğsaydık ikili ilişkilerimiz nasıl olurdu hiç düşündünüz mü? Ya da kitapta olduğu gibi, belirli zaman dilimlerinde kadın belirli zaman dilimlerinde erkek olsaydık hayatımız nasıl şekillenirdi hiç merak ettiniz mi?
Düşünün; birilerinin bebeği olduğunu öğrendiğimizde ilk aklımıza gelen soru ne oluyor? Ben cevaplayayım: O bebeğin cinsiyetinin ne olduğu sorusu oluyor. Gerçekten de insanın doğar doğmaz edindiği ilk kimliksel özelliği genelde cinsiyetidir. Bebeğin ismini bile cinsiyetinden sonra soruyoruz. Yazar adeta kitap boyunca bunu eleştiriyor.
Cinsiyetsiz bir yaşamın toplumsal, siyasal etkileri, toplumu, toplumdaki bireylerin hayata, yaşadığı dünyaya bakışlarını nasıl şekillendirdiğini merak ediyorsanız okuyacağınız en doğru kitap bu kitaptır.
Biraz da konuya değinmek gerekirse; kitap her yanı karla, buzla kaplı, her zaman soğuk bir dünya; “kış” gezegenini anlatıyor. Gezegende yönetim biçimleri, yaşam felsefeleri farklı insan toplulukları ve ülkeler var. İnsanların tümü yerel tabirle; “somer”, yani cinsiyetsiz. Aylar 26 gün. Bir aylık sürede, sadece kısa bir dönemde, (4-6 gün) hormonal dengeleri belirli bir cinsiyete evrilip, kadın veya erkek oluyorlar. Bu sebepten olsa gerek bu gezegende cinsiyetten doğan hiçbir statü farkı yok. Ne erkeğin kadına ne de kadının erkeğe bir üstünlüğü söz konusu. Bu
NusuthUrsula K. Le Guin'in belki en bilinen eseri 
Mülksüzler'dir. Yalnız yazara ülkesinde asıl ün kazandıran kitap 
Karanlığın Sol Eli olarak bilinir. Öyle ki bilimkurgu yazarımızın bu kitabı ilk yayınlandığı tarih olan Mart 1969'da yazara devrinin en önemli iki ödülü olan Hugo ve Nebula ödüllerini kazandırmıştır. Bu iki ödülü birden kazanan ilk kadın yazar olarak tarihe adını yazdırmıştır.
Kitap önsözüyle sizi içine çekmeyi başarır. Yazar burada "önbili" kelimesini tanımlar ve şöyle açıklar: "Bilimkurgu yazarının burada ve şimdiye ait bir fenomeni ya da eğilimi alıp, bunu dramatik etkiler yaratmak amacıyla arıtıp yoğunlaştırarak geleceğe doğru genişlettiği varsayılır. Eğer böyle devam ederse, işte bu olacaktır." Ayrıca bilimkurgu romanlarının hep gerçekle bağdaşmak zorunda olmadığı ve nitekim tüm yazarların senaryo resmeden bir "yalancı" olduğunu ifade eder. En sevdiğim kısım ise kehanet yani gelecekten haber vermenin üç kişiye bahşedildiği(peygamberler, falcılar ve fütürologlar) ve bunlar arasında gidip para verdiğimiz için en kıymetlilerinin falcılar olduğu kısmı idi. Toplumumuzda da bildiğimiz gibi insanlar ceplerinden para çıkınca kendilerini daha huzurlu ve kıymetli hissederler, ücretsiz verilen birşeyin değerini sadece müşgül durumdakiler anlar.
Gelelim kitaba: Kitap yüzlerce ışık yılı uzaklardan bir elçinin farklı bir gezegene ayak basması ile başlar. Amacı bu gezegeni Ekümen denilen ve yaklaşık 83 gezegenin oldugu bir topluluğa davet etmek.
Elçimizin adı: Genri Ai(kitap boyunca Ali diye okumuş olabilirim). Terra isimli bir gezegenden geliyor(Burada hangi gezegen olduğu bahsedilmiyor ama Roman mitolojisinde Dünya'mızın diger adı Terra, Yunan mitolojisinde Gaia). Olaylar buradan sonra başlar. Bu ütopik/distopik bir evrenin adı "Kış" anlamına gelen "Gethen". Bu gezegende her yılEdebiyat
Ursula K. Le Guin'in belki en bilinen eseri Mülksüzler'dir. Yalnız yazara ülkesinde asıl ün kazandıran kitap Karanlığın Sol Eli olarak bilinir. Öyle ki bilimkurgu yazarımızın bu kitabı ilk yayınlandığı tarih olan Mart 1969'da yazara devrinin en önemli iki ödülü olan Hugo ve Nebula ödüllerini kazandırmıştır. Bu iki ödülü birden kazanan ilk kadın yazar olarak tarihe adını yazdırmıştır.
Kitap önsözüyle sizi içine çekmeyi başarır. Yazar burada "önbili" kelimesini tanımlar ve şöyle açıklar: "Bilimkurgu yazarının burada ve şimdiye ait bir fenomeni ya da eğilimi alıp, bunu dramatik etkiler yaratmak amacıyla arıtıp yoğunlaştırarak geleceğe doğru genişlettiği varsayılır. Eğer böyle devam ederse, işte bu olacaktır." Ayrıca bilimkurgu romanlarının hep gerçekle bağdaşmak zorunda olmadığı ve nitekim tüm yazarların senaryo resmeden bir "yalancı" olduğunu ifade eder. En sevdiğim kısım ise kehanet yani gelecekten haber vermenin üç kişiye bahşedildiği(peygamberler, falcılar ve fütürologlar) ve bunlar arasında gidip para verdiğimiz için en kıymetlilerinin falcılar olduğu kısmı idi. Toplumumuzda da bildiğimiz gibi insanlar ceplerinden para çıkınca kendilerini daha huzurlu ve kıymetli hissederler, ücretsiz verilen birşeyin değerini sadece müşgül durumdakiler anlar.
Gelelim kitaba: Kitap yüzlerce ışık yılı uzaklardan bir elçinin farklı bir gezegene ayak basması ile başlar. Amacı bu gezegeni Ekümen denilen ve yaklaşık 83 gezegenin oldugu bir topluluğa davet etmek.
Elçimizin adı: Genri Ai(kitap boyunca Ali diye okumuş olabilirim). Terra isimli bir gezegenden geliyor(Burada hangi gezegen olduğu bahsedilmiyor ama Roman mitolojisinde Dünya'mızın diger adı Terra, Yunan mitolojisinde Gaia). Olaylar buradan sonra başlar. Bu ütopik/distopik bir evrenin adı "Kış" anlamına gelen "Gethen". Bu gezegende her yıl
Cinsiyet sabit olmasaydı, iktidar yine aynı şekilde mi kurulurdu?
Kültür dediğimiz şey beynimizin bir yazılımı gibi çalışır. Her şeyi zıttıyla beraber tanımlayarak ona bir anlam vermeye ve bir düzen haritası oluşturmaya çalışırız. Erkek-kadın, yaşam-ölüm, güç-zayıflık gibi.
Bu üç zıt kavramı örnek olarak vermemin nedeni Ursula'nın kitabında bahsettiği gezegen ile dünyamız arasındaki zıtlıkların tam da bu üç zıt kavram üzerine şekilleniyor olmasıdır. Bu kavramlardan biri üstünlüğü ifade ederken diğeri aşağıda olmayı kabul ettirir ki bu noktada hiyerarşi doğar. LeGuin romanında kültür dediğimiz şeyleri oluşturan bu örnek zıt kavramlardan birini alarak adeta buharlaştırır ve bu sayede hiyerarşiyi yok eder. Hiyerarşi olmayınca iktidar, kaos, ve statü de akışkan bir hale gelir ve bunların doğurduğu her kötü sonuç daha doğmadan giderilmiş olur.
Gezegenimiz Gethen ve bizimkinden çok farklı bir yer burası. Dünyamızdan Genly Ai, Gethen'e yaptığı yolculukla bize Gethenlilerin tüm yaşamını gösterir ve yazarın bir yandan da yapmaya çalıştığı şey olan bize ayna tutan bir Genly Ai dolaştırır Genthen'de. Bu yönüyle karşılaşacağımız her şey aslında bizim tam da olmak istemediğimiz ama olmak için her şeyi yaptıklarımızdır.
buradan itibaren yazdıklarımı kendi gezegenimiz ve kültürel ögelerime uyarlamayı tavsiye ederek karşılaştırma yapmayı tavsiye ediyorum. Bakalım biz neymişiz, bizde benzer ya da farklı neler var?
Gethenliler mitlerle konuşurlar. Kehanet onlar için yaşamlarında önemli bir yere sahiptir. Onlarda diplomasi ağır işler ve acelecilik kaos yaratmaktan başka bir şey değildir. Bu yüzden Gethen gezegenine giden Genly Ai hem bu gezegeni hem de Gethenlileri ciddi şekilde eleştirir. Onları bilimden uzak kalmış, işlerin hızlıca çözümlenmesi gerektiği halde hiçbir şey
İncelemeBilim-Kurgu
Karanlığın Sol Eli dünyamıza çok benzeyen ‘kış’ adlı bir gezegende geçmektedir. Bu gezegende ayrımcılık, cinsel kimlik yoktur. Ve gezegen sakinlerinin tümü çift cinsiyetlidir. Yılın belirli bir döneminde hormonal durumlarına göre erkek ya da kadın olabilmektedirler. Bir gün Kış’a uzaydan erkek bir elçi gelir ve onlarında katılmasını istediği gezegenden söz eder. Kitap oldukça ağır geldi bana. Sürekli googledan yararlandım. Ama bu hoşuma gitti. Birçok bilmediğim kelimeleri ve anlamlarını öğrendim. Altını çizerek okuduğum bir kitap oldu. Distopya açısından oldukça başarılı diyebilirim. Bilim-kurgu ve distopya severler için doğru bir tercih olacaktır.
soğuk bir gezegenin içinde çözülen insan tanımı1000Kitap
Puan vermedi·304 syf.·
2026 11. kitabı
Karanlığın Sol Eli, bilimkurguyu başka bir gezegende geçen bir serüven gibi sunmak yerine, insanın kendine ait sandığı en temel kabulleri sessizce yerinden oynatan bir düşünce alanına çeviren yoğun bir roman. Le Guin, fikirlerini parlak sloganlar halinde ortaya koymuyor, onu bir tez gibi kurmuyor. Bunun yerine, soğuğu yüzünde hissedilen bir dünya inşa ediyor ve okuru o dünyanın gündelik ritmine sokarak cinsiyet, kimlik, iktidar, aidiyet, güven ve dil gibi kavramların nasıl yaşandığını, nasıl yanlış anlaşıldığını ve nasıl yeniden kurulduğunu adım adım hissettiriyor.
Romanın atmosferi yalnızca dekor değil, metnin ahlakı gibi işliyor. Çünkü Gethen denilen yerin sertliği, anlatının hızını da belirliyor. Okur hızlı çözümler beklerken metin acele etmiyor, kolay çıkarımların konforunu elinden alıyor ve normal dediğimiz şeyin aslında ne kadar kültürel, ne kadar alışkanlıkla örülmüş bir refleks olduğunu sezdirmeye başlıyor. Burada cinsiyet, sabit bir kimlik olmaktan çıkarılmış bir toplum düzeniyle karşılaşıyoruz. Fakat bu, yalnızca kışkırtıcı bir varsayım olarak kalmıyor. Siyasetin, bürokrasinin, dostluğun, korkunun, hatta küçük jestlerin içine sızmış bir gerçeklik olarak önümüze konuyor. Okur da kendi dünyasında doğal sandığı pek çok şeyin aslında ne kadar öğretildiğini, ne kadar tekrar edildiğini ve fark edilmeden nasıl taşındığını görmeye başlıyor.
Le Guin aynı anda hem politik hem mahrem bir gerilim kuruyor. Devlet aklı, propaganda, güvensizlik ve çıkar hesapları bireysel ilişkilerin içine sızarken, anlamak basit bir empati jesti olmaktan çıkıyor, bir tür disipline dönüşüyor. Çünkü burada asıl engel kelimeler değil, kelimelerin arkasında çalışan hazır şemalar. Bu yüzden roman, iletişimi yalnızca konuşmak üzerinden değil, susmak, gecikmek, çekinmek, yanlış okumak ve
Zihin kapasitesinini zorlayan, insanı yoran bir eser.Edebiyat & Roman
Arka kapağındaki tanıtım metnini görünce ben bu kitabı biran önce okumalıyım dediğim fakat başladığım bir işi yarım bırakmak huyum olmadığından dolayı bitirdiğim bir eser oldu. Yazarımız Ursula Hanım, distopik yeni bir gezegen tasarlamış kış isimli, iklimi bizim kutuplara benzeyen. Burada yaşayan toplum cinsiyetsiz. Istedikleri bir dönemde çocuk sahibi olabilmek için istedikleri cinsiyeti alabiliyorlar. Diğer gezegenlerden gelen bir elçi. Hem buradaki hayatı tanımak niyeti hem de bu gezegeni gezegenler birliğine katılmaya davet etmek.....
Herşey ne kadar çekici gelse de kurgusal sorunlar, takibi zor yeni kavramlar ve sanırım çeviri eserde tat tuz bırakmamış. Yine de hayal dünyasına güzel şeyler katıyor.
Keyifli okumalar dilerim.
Puan vermedi·304 syf.··
Beğendi
·2024 17. kitabı
·7 günde okudu
·Okunma: 01 Mayıs 2024 05:07
2024 Okuma Listesi
17. Hafta - 17. Kitap
2024 yılında okuduğum 17. kitap, Ursula K. Le Guin’in Ümit Altuğ çevirisiyle Ayrıntı Yayınlarından çıkmış olan Karanlığın Sol Eli adlı bilimkurgu romanı oldu. Elimdeki 2022 baskısı. Bilimkurgu sevdiğim bir tür olmasa da bu kitabı, çok önemli iki ödül olan Hugo ve Nebula’yı kazandığı ve özellikle de toplumsal cinsiyet sorununu işlediği için okumak istedim. Ursula K. Le Guin kaleminden çıkmış olması ayrıca anlamlıydı.
Dünyanın yok oluşuyla birlikte insanlar yaşamlarını farklı gezegenlerde sürdürmeye başlarlar. Birbirlerinden onlarca yıl uzaklıktaki bu gezegenler arasında ekonomik ve kültürel ilişkiler geliştirebilme adına Terra gezegeni öncülüğünde Ekumen denilen bir birlik kurma yoluna giderler. Başkarakter Genli Ai, Gethen gezegenini Ekumen topluluğuna katılmaya ikna etmek üzere gönderilmiş bir elçi olarak karşımıza çıkar. Gethen’in en önemli özelliği insanların cinsiyetsiz olmasıdır. Kemmer denilen çiftleşme dönemlerinde yakınlaşmak istedikleri kişiye bağlı olarak kadın ya da erkek olabilirler. Ancak bu dönem insanların biyolojik yapılarına göre ayın belirli günleriyle sınırlıdır. Normal yaşamlarında cinselliğe yer vermezler.
Bu kitabı sadece bilimkurgu olarak düşünmek yazara karşı çok büyük bir haksızlık olur. Çünkü kitap baştan sona bugün içinde yaşadığımız dünyaya dair mesajlar içerir. Ana karakter sürekli kış mevsimi yaşayan Gethen gezegenindeki görevini tamamlamaya çalışırken yazar bize onun aracılığıyla toplumsal cinsiyetten gerçek bir arınma sağlandığında nelerin değişeceğini göstermeye çalışır. Gezegende cinsellik bastırılmadığı için cinselliğin tetiklediği taciz ya da tecavüz gibi suçlar görülmez. İnsanların çift cinsiyetli olmaları, cinsiyet ayrımından doğan farklılıkları ortadan kaldırır, işlerin eşit
Yazar Hakkında
Ursula K. Le GuinYazar · 71 kitap
Ursula Kroeber Le Guin (d. 21 Ekim 1929) ABD'li yazar. Bilim kurgu ve fantezi edebiyatının en önemli yazarlarından kabul edilen Le Guin, bu alanlardaki eserlerinin yanı sıra şiir, tiyatro, çocuk ve genç edebiyatı alanlarında da yazar ve çevirmen olarak katkıda bulunmaktadır. İlk romanı 1966 yılında yayımlanan Le Guin'in eserlerinde ağırlıklı olarak Jung'un, taoizimin, varoluşçuluğun ve yunan mitolojisinin etkileri görülmektedir. Yazar, başta Hugo ve Nebula olmak üzere pek çok ödülün sahibidir.
Yaşamı
Ursula Kroeber, ABD'nin Kaliforniya eyaletinde 1929 yılında dünyaya geldi. Antropolog bir babayla (Alfred Kroeber) psikolog ve yazar bir annenin (Theodora Kroeber) kızıdır. İsmini doğum tarihi olan Azize Ursula Günü'nden aldı. Ebeveynleri tarafından üç erkek kardeşi ile beraber kültürel çeşitlilik fikrinin hakim olduğu bir ev ortamında yetiştirildi. Massachusetts-Radcliffe College’da lisans eğitimini tamamladıktan sonra Columbia Üniversitesi'ni bitirdi ve yüksek lisansını “Fransa ve İtalya’da Orta Çağ ve Rönesans Dönemi Edebiyatı” üzerine yaptı. 1951’de tarihçi Charles A. Le Guin ile evlendi. Üç çocuk ve dört torun sahibi oldu. Le Guin 22 Ocak 2018'de Portland'daki evinde 88 yaşında öldü.
Edebiyat hayatı
Bilimkurgu türünde yazmaya 1960'li yıllarda başladı. İlk öyküsü 1962’de yayınlandı. Pek çok üniversitede ders verdi, çeviri, derleme ve makaleleri yayınlandı. Le Guin, 1969'da yazmış olduğu "Karanlığın Sol Eli" adlı romanıyla bilimkurgu dünyasının iki büyük ödülü olan Hugo ve Nebula ödüllerini aldıktan sonra ün kazanmıştır. Ayrıca, 1974'te yazmış olduğu ütopik bilimkurgu romanı Mülksüzler ile 1975'de yine Hugo ve Nebula ödüllerini almıştır. Bilimkurgu ve fantastik kurgunun yanı sıra şiir ve çocuk kitapları da bulunmaktadır.
LeGuin, teknolojik gelişmelerin değil, politika, toplumbilim ve psikolojinin öne çıktığı ve alternatif toplum biçimlerinin sorgulandığı bilimkurgu yaklaşımının en önemli temsilcilerindendir.
Eserleri arasında özellikle Yerdeniz Üçlemesi ve buna sonradan eklenen dördüncü, beşinci ve altıncı kitapla çok ciddi hayran kitlesine ulaşmıştır. Bu serinin 3. romanı olan "En Uzak Sahil" (The Farthest Shore) kitabıyla 1973 yılında Çocuk Kitapları için verilen ABD milli ödülü (National Book Award) kazanmıştır. 1990 yılında yeniden Nebula ödülünü Tehanu ile kazanmıştır.
Ana temaları
Temel feminist teoreme oldukça hakim olan Le Guin yazılarında teorisini gizlice vererek erkek okuru rahatsız etmez ve teoriyi okuyucuya gizlice zerk eder. Anarşist eğilimli ya da anaerkil toplumlar yaratmaktan çekinmez. Zaten hayatı boyunca asice hareket etmiştir. Kadınlar, Rüyalar, Ejderhalar adlı makale denemesinde, bir yazısında zamanında Playboy dergisinde bile yazdığını söylemektedir. Pek çok okuru için bilge bir kadın tiplemesi olan LeGuin Ged (Çevik Atmaca) karakteri ile de pek çok okurun kişiliğine etki etmiştir. Yüzüklerin Efendisindeki bilge ve ilk yaratılanGandalf'ın aksine (Gandalf Tolkien mitosunda ilk yaratılan ve kutsal olan maiardandır. Bkz. Güç Yüzüklerine Dair adlı Tolkien kitabı) LeGuin'in baş kahramanı Ged Gontlu bir keçi çobanı olarak başlayıp Roke adası büyücülerinin en büyüklerinden olmuştur. Yeraltı tanrılarının başrahibesi Tenar ise sıradan bir kadın olmayı tercih ederek kendini bulmuştur. LeGuin'in her kahramanı, her romanı bir süreç, bir değişim anlatır. Bilgeliği ve büyümeyi değişmekten korkmamakta bulur.
Le Guin'in karakterleri basma kalıp kahramanlardan uzaktır. Genç mükemmel kadın ve erkekler yaratmayan yazarın kahramaları genellikle yaşlı adamlar veya koca karılar, cılız, sakat veya tecavüze uğramış ve intikam peşinde koşamayacak kadar çaresiz çocuklardan oluşmaktadır. Bu haliyle Le Guin romanları çaresizliği, yaşama cesaretini vurgulayan mütevazi görünümlü gizli bir romantizim barındırmaktadır. Oldukça sık kölelikten bahseder. Öncelikle köleliği tüm şatafatlı sembollerinden arındırır. Köleleri, bir kölenin yalın ve itirazsız, itaatkar dünyasında her hangi bir şeyi sorgulama yeteneğinden yoksun insanlardır. İsyandan bahseder, ama yanlışlıkla köle sıfatı taşıyan soylu kurtarıcılardan yoksundur hikâyeleri. Kadınlık ve erkeklik, çocukluk ve erişkinlik, kölelik ve sahiplik gibi zıtlıklara vurgu yapmaktadır. Le Guin yalın ama şiddet dolu bir evreni yansıtır. Şiddeti adlandırmaktan çekinmez. Özgürlük ve cesaret dolu bir dili vardır.
Daha fazla bilgi için: tr.wikipedia.org/wiki/Ursula_K._...
