Hayaller ve Gerçekler
Mai ve Siyah : 1897 ‘de yazılan eserde , Halit Ziya, Servetifünun’un ideal şair tipini ve o dönemin sanat anlayışını yansıtır . yazar ; romanın kahramanı Ahmet Cemil ‘in şahsında o dönemin kavgalarını , çekişmelerini , basın hayatının iç yüzünü, aşırı duygusal ve karamsar ruh çözümlemelerini okuyucuya sunar .
Eserde, romantik bir genç olan Ahmet Cemil’ in çevresinde hayalle gerçeğin çatışması ele alınır . “Mai “ kahramanın hayallerini , “Siyah” ise hayal kırıklığını yani gerçeği ifade etmektedir . Orta halli bir ailenin çocuğu olan Ahmet Cemil, Mülkiye’deki öğrenciliği sırasında babasını kaybedince evin geçimini üstlenir . Tepebaşı’nda mehtaplı mavi bir gecede hayaller kurar . Buna göre; yazmakta olduğu eserini bitirip bastıracak , böylece şöhret ve para kazanacaktır . Böylece içten içe sevdiği zengin bir ailenin kızı Lamia ile evlenmesi de kolay olacaktır . Platonik aşkı Lamia , bir subayla evlenince Ahmet Cemil , büyük ümitlerle yazdığı şiirlerini ateşe atıp yakar ve annesiyle birlikte Yemen’e bir ilçeye kaymakam olarak gider . Böylece yıldızlı mavi bir gecede kurduğu hayaller , İstanbul’dan yıldızsız karanlık bir gecede ayrılırken yıkılmış olur .
Hayaller "Mai", Hayatlar "Siyah"Duygu ve Düşünce
Mai ve Siyah, Halid Ziya Uşaklıgil’in Türk edebiyatına kazandırdığı en devasa, en can acıtıcı eserlerden biri bana kalırsa. Servet-i Fünun döneminin o hüzünlü, içe kapanık ve hayalperest ruhunu o kadar iyi yansıtıyor ki, kitabı bitirdiğimde içimde garip bir boşluk ve Ahmet Cemil’e sarılma isteği kaldı.
Eğer bu kitaba dair hissettiklerimi kendi kelimelerimle, içimden geldiği gibi dökecek olursam, ortaya tam olarak şunlar çıkıyor:
Hayaller "Mai", Hayatlar "Siyah"
Kitabın adı zaten bütün hikayeyi özetleyen muazzam bir metafor. Mai" (Mavi), Ahmet Cemil’in o pırıl pırıl, umut dolu hayallerini, edebiyat aşkını, Lamia’ya olan temiz sevgisini ve geleceğe dair beslediği o saf inancı temsil ediyor. "Siyah" ise İstanbul’un o dönemki boğucu, acımasız ve gerçekçi yüzü.
Ben hikayeyi okurken resmen Ahmet Cemil’le birlikte o mavi hülyalara daldım, sonra da o siyah gecenin karanlığında onunla birlikte dibe çöktüm. Yazar, idealist bir gencin hayalleriyle gerçeklerin çatışmasını o kadar çiğ, o kadar dürüst anlatmış ki, "Bu devirde de aynısı olmuyor mu zaten?" demekten kendimi alamadım. Ahmet Cemil, bugünün dünyasında da her köşe başında görebileceğimiz, hak ettiği değeri bulamayan o naif ruhlardan biri.
Karakterlerle Kurduğum Bağ
Ahmet Cemil: Ona kızamadım bile. Evet, bazen fazla pasif, fazla melankolik, hayata karşı fazla savunmasızdı ama o kadar temiz kalpliydi ki... Kız kardeşinin yaşadığı dram, annesinin yükü, kendi içindeki o bitmek bilmeyen edebi sancılar derken, karakterin o omuzlarındaki yükü resmen kendi sırtımda hissettim.
Raci: Edebiyat dünyasının o kıskanç, zehirli, insanı aşağı çekmeye çalışan toksik yüzü. Günümüzde de sosyal medyada ya da iş hayatında her gün karşılaştığımız o "Raci"lerden nefret ettim ama varlığını da acı bir şekilde kabullendim.
Dil ve Anlatım
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Halid Ziya Uşaklıgil’in ilk romanı olan Sefile, 19. yüzyıl İstanbul'unun arka sokaklarındaki yoksulluğu, çaresizliği ve toplumun dışına itilen bir genç kızın trajik öyküsünü gerçekçi bir bakış açısıyla ele alır.
Eser, babasını küçük yaşta kaybeden Mazlume adlı iyi niyetli bir genç kızın hayatta kalma mücadelesini anlatır. Annesinin hastalanıp vefat etmesiyle tamamen yalnız ve korumasız kalan Mazlume, bir süre sefalet içinde yaşar, hatta dilencilik yapmak zorunda kalır.
Bu çaresiz günlerinde karşısına Mihriban Hanım çıkar. Mihriban Hanım ona yardım eli uzatıyor gibi görünse de aslında kızı İkbal ile birlikte ahlaksız bir hayat sürmektedir. Mazlume, sığındığı bu evin bir fuhuş yuvası olduğundan habersizdir. Bu ortamda Mihriban Hanım'ın kızı İkbal ile yakın arkadaş olur. Ancak Mihriban Hanım, evi sürekli ziyaret eden eğitimli ve varlıklı İhsan Bey'i gözüne kestirir ve İkbal'i onunla evlendirerek hayatlarını düzene sokmayı planlar.
Olaylar, İkbal ile İhsan Bey arasında bir aşk başlasa da İhsan Bey'in zamanla Mazlume ile de yakınlaşmasıyla karmaşık ve trajik bir hal alır. Annesinin vefatıyla dengesi bozulan İhsan Bey, iki kadın arasında kalır. Gerçeği öğrenen ve zaten hasta olan İkbal, bu ihanete dayanamayarak hayatını kaybeder. Romanın ilerleyen bölümlerinde olaylar daha da trajik bir hal alır; Mazlume, sefalet ve aşkın getirdiği yıkımların ortasında sürüklenir.
Halid Ziya Uşaklıgil
Halid Ziya Uşaklıgil
Halit Ziya Uşaklıgil, *Aşk-ı Memnu* (Yasak Aşk) adlı Türk edebiyatının bu ilk büyük modern romanında, zengin ve yaşlı bir dul olan Adnan Bey ile kendisinden yaşça çok küçük olan güzel Bihter'in evliliği etrafında şekillenen trajik bir yasak aşk sarmalını konu alır. Yazar; Servet-i Fünun döneminin seçkin konak hayatını, Bihter ile Adnan Bey'in yeğeni Behlül arasındaki tutkulu ve yıkıcı ilişkiyi, sadakatsizliği, toplumsal baskıları ve insan psikolojisinin en karanlık dehlizlerini muazzam bir realist yaklaşımla işler.
Dönemin bedbaht gençlerinin duygularını çok güzel bir dille anlatan inanılmaz bir eser. Kitabın dili ruhunuza işliyor, Ahmed Cemil’in hislerini kendimde hissettim okurken. Aşkını ilk hissettiği yerde, daha doğrusu aşkını fark ettiği yer diyelim, o anki duygularını kendim aşık olmuşum gibi hissettim. Ahmed Cemil baskıdan bunaldığında ben de kitabı okurken aynı hislerle bunaldım. Yaşadığı dertler kendi başımdan geçiyormuş gibi hissettim.
Osmanlı’nın son dönemlerindeki gençlerin hayallerini ve dertlerini gayet iyi aktardığını düşünüyorum. Aynı zamanda, hikayenin geçtiği zamanı bilmesek aynı olayların günümüzde de yaşanabilecek olaylar olduğunu düşünüyorum. Bu kitabı bu kadar beğenmemdeki en önemli sebeplerden biri Ahmed Cemil’in yerine kendinizi koyabiliyorsunuz ve Ahmed Cemil’in yaşadıklarını bir arkadaşınızın ağzından duysanız hiç de yaşanmayacak olaylar gibi gelmez. Yok artık diyeceğiniz mantıksız ve abartı olaylar konulmamış.
Raci karakterinin zamanını geçirdiği meyhanelerin, gazinoların bulunduğu ortamı bölümün başında bize anlatması sayesinde o dönemleri hiç görmediğim halde o an oradaymış gibi hissettim. Kitabın geçtiği dönemki çok kültürlü yapıyı da görebiliyoruz böylece ve o dönemde İstanbulda farklı milletlerden insanların nasıl yaşadığı hakkında da bilgi sahibi olabiliyoruz.
Maalesef bizim yaşantımız böyle. Eskiden beri zayıf olanlar biraz güçlü olanın eline bakmak zorunda, ona boyun eğmek zorunda. Hele kadınlar... Asla söz hakları yok, cevap verme hakları yok, olanı kabullenip acılarıyla yaşamaya alışmak zorundalar.
Kitabın anlatımı çok güzel ama konusu beni açmadı. Beni kapattı, beni boğdu.
Son kısımlardaki o yumruk inmeseydi kitabı yarıda bırakmayı düşünebilirdim.
Hayat mai başlar, siyah sürer. Sonra bir güneş, bir gökkuşağı çıkar mı bilinmez. Hayat bilinmez.
