Tarih Ne İşe Yarar, bir nevi tarih felsefesidir diyebiliriz ve tarihi teleolojik açıdan değerlendiren bir eserdir. Tarihin amacı, metodu, niçin tarih öğreniriz, tarihçi kimdir ve vasıfları nedir gibi
Kâzım Karabekir Paşa'nın kendince çok haklı nedenleri var. Mustafa Kemal Paşa ile aralarının açılma nedeni, fikri tartışmalardan ziyade Mustafa Kemal Paşa'nın etrafının sansarlar tarafından sarılarak Karabekir Paşa'ya karşı doldurulmasıdır. O dönemde güç savaşları ve güç gösterilerinin olduğu aşikar. Ama sebep ne olursa olsun hatalardan ders çıkarılması ve ortak bir yol bulunması güzel. Karabekir Paşa'nın Musul hakkında ki düşünceleri güzel ama siyâseten kaybedilen Musul'u güç kullanarak almak mümkün görünsede, yıpranmış bir halk ve yorgun ordu ile elde tutmak dönemin şartlarında çok zor görünüyor. Dostlar arasında sert fikri tartışmalar ve küslükler olması çok doğaldır, ama üçüncü kişilerin etkisinde kalmak dostluklara zarar vermiş.
Beni etkileyen kısım; Mustafa Kemal Paşa'nın hasta yatağında son bir kez Karabekir Paşa'yı görmek istediğini söylemesi ve bu isteğin Karabekir Paşa'ya iletilmemesi acımasız olmuş. Bu gelişme Mustafa Kemal Paşa'nın etrafının sansarlar tarafından sarıldığının en net göstergesidir.
Üçüncü kişiler tarafından laf taşınarak bu sağlam dostluğun yıpratılmak istendiği aşikar olsada laf taşıyanlar kimlerdir bilinmez.
Dönemin şartlarını düşünürsek her şeye rağmen çok sağlam dostlukları var. Herkese böyle dostluklar nasip olsun.
Aziz ruhları şad olsun.