Katip BartlebyEdebiyat
Yaklaşık bir saat içerisinde sessiz ve dingin bir atmosfere ihtiyaç duyarak rahatlıkla okunabilecek bir kitap.
Klasiklerin dili ve üslubu çeviri olsalar dahi beni her seferinde çok duygulandırıyor. Zira hızla tükendiğimiz şu çağda, betimlemeler, tanımlamalarını çaldığımız Edebiyatı da nasıl tükettiğimizi görüyorum
Bartelby;
Önceleri sinir bozucu diye düşünürken sonrasında ölümün ta kendisi olduğunu fark ettiren karakter. Ölüm gibi soluk benizli, karanlık, tepkisiz…
Ama tam da olması gerektiği şekliyle hep duracağı yerde, hayatın tam ortasında, gözünün önünde, sağında, solunda, önünde, arkanda…
SOBE !
Not: Anlatıcının bakış açısı, dilinin yalın ama dolu betimlemeleri, duygularını yoklayarak tasvir edip, ândan kopmadan bu farkındalığı anlatışı benim için çok keyifliydi.. İki kitap arası soluklanma kitabı olabilecek bir Amerikan Edebiyatı..
Keyifli satırlar..
Kâtip Bartleby (Bartleby, the Scrivener), Moby Dick'in efsanevi yazarı Herman Melville’in 1853 yılında yayımlanan, modern dünya sistemine ve bürokrasiye karşı yapılmış en özgün, en sarsıcı başkaldırılardan birini içeren ölümsüz uzun öyküsüdür. Varoluşçu edebiyatın ve absürdizmin öncüsü kabul edilen bu eser, Franz Kafka ve Albert Camus gibi dehalara ilham kaynağı olmuştur.
Hikaye, New York’un finans merkezi Wall Street’teki bir hukuk bürosunda geçer. Büro sahibi olan yaşlı ve düzen düşkünü avukat (aynı zamanda anlatıcı), işlerin yoğunluğu nedeniyle Bartleby adında, son derece sessiz, solgun ve mekanik görünümlü bir kâtip işe alır. Bartleby başlangıçta belgeleri kopyalama işini büyük bir sadakat ve hızla yerine getirir. Ancak bir gün, avukat ondan kopyalanmış bir metni kontrol etmek için yardım istediğinde, Bartleby dünya edebiyat tarihinin en ünlü ve en gizemli direniş cümlesini kurar: "Yapmamayı tercih ederim" (I would prefer not to).
Bartleby bu andan sonra hiçbir şeyi protesto etmeden, öfkelenmeden veya kabalaşmadan, sadece pasif bir direnişle bürodaki tüm işleri, ardından taşınmayı ve en sonunda yaşamayı "tercih etmemeye" başlar. Avukatın tüm rasyonel ikna çabaları, öfkesi ve şefkati, Bartleby’nin bu sarsılmaz ve sessiz duvarına çarparak erir.
Melville, bu minimalist öykü üzerinden modern kapitalist sistemin insanı nasıl robotlaştırdığını, yabancılaştırdığını ve ruhunu emdiğini harika bir alegoriyle anlatır. Bartleby, sistemin çarkları dönmeye devam ederken o çarkların arasında duran, ne itaat eden ne de açıkça isyan eden, sadece sistemi kendi eylemsizliğiyle kilitleyen muazzam bir karakterdir. Kâtip Bartleby, bir solukta okunacak ama etkisi ömür boyu sürecek, insanın dünyadaki varoluşunu ve sistemle olan bağını sorgulatan çok derin bir edebi şaheserdir.
Moby DickEdebiyat
Kitap sadece bir balina avı macerasından çok daha öte, derin bir insan psikolojisi ve bir takıntı hikayesi. Hırsı, nefreti ve sadakati okuyoruz. Yazar aralarda denizcilik ve balinalar hakkında çok detaylı bilgiler veriyor, buralarda tempo biraz düşüyor doğrusunu söylemek gerekirse. Ama geminin atmosferi, dostluklar ve karakterlerin derinliği insanı öyle bir içine çekiyor ki bir süre sonra siz de o güvertede gibi hissediyorsunuz. Klasik okumayı seven, "şöyle karakterleri ve atmosferi sağlam bir kitaba gömüleyim" diyen herkesin mutlaka kitaplığında olması gereken bir eser. Okurken sabrettiğiniz her sayfaya sonuna kadar değiyor, kesinlikle tavsiye ederim.
Okuması kolay akıcı, ilgi çekici..Takılmadan gidebileceğiniz güzel, çok düşündürmeyen ama sonu farklı gelebilen eser…Zevkle okudum
Yazanın emeğine sağlık…
Moby Dick
Moby-Dick, bir balina avı hikâyesi gibi görünse de, aslında insanın tutkularını, kaderini ve hayatın anlamını sorgulatan bir eser. Deniz, balina ve yolculuk üzerinden insan ruhuna dair pek çok düşünceyi okuyucuya sunuyor.
Kitapta ilgimi çeken ve beni etkileyen bölümlerden biri ise dokuma tezgâhının anlatıldığı kısımdı. Yazar, dokuma tezgâhını yalnızca bir eşya olarak değil, hayatın ve dünyanın işleyişini anlatan güçlü bir metafor olarak kullanıyor. Mekiklerin durmaksızın hareketi, bana zamanın hiç durmadan akışını ve insanın bu büyük düzen içindeki yerini hatırlattı. Ayrıca, en ince düşüncelerin bile bir yankısı olduğunu söylemesi oldukça etkileyiciydi. Dokuma tezgâhı ; emeğin, kaderin ve yaşamın iç içe geçtiği derin bir sembole dönüşüyor.
Kitab möhtəşəm idi. O qədər axıcı yazılıb ki, təxminən iki saata bitir. Mütləq tövsiyə edirəm. İnsan təbiəti haqqında həm düşündürücü, həm də öyrədici dərslər verir.
Hekayənin əsas mesajı budur: İntiqam, hirs və obsesiya kimi hisslərin arxasınca getdikdə bunun bədəli həyatınız ola bilər.
Romanda Ahab adlı obrazın Mobi Dik adlı balinanı ovlamaq istəyini oxuyuruq. İnsan vəhşiliyinin başlanğıcı da məhz burada görünür. Öz halında yaşayan bir balinaya hücum edən Ahab bunun nəticəsində ayağını itirir. Lakin yaşadığı hadisədən dərs çıxarmaq əvəzinə bunu intiqam məsələsinə çevirir və həyatını yalnız həmin balinanı öldürmək məqsədinə həsr edir.
İllərlə davam edən bu intiqam mübarizəsi onun təkcə ayağını deyil, ruhunu da əlindən alır. Ətrafındakı insanlar zərər görür, ailəsi dağılır. Ahab bütün bunların fərqində olsa da, vaz keçib həyatına davam etmək əvəzinə obsesiyasının arxasınca getməyi seçir.
Sonda isə bunun bədəlini həm canı, həm də sevdiyi və sahib olduğu yeganə şey – gəmisi ilə ödəyir.
Kitabdan çıxarılan nəticə budur: İntiqam və takıntı insanın həyatını məhv edə bilər. Mövzu nə olursa olsun, hər mübarizəni qazanmaq məcburiyyətində deyilsiniz. Bəzən nə qədər çətin olsa da, buraxmağı bacarmaq lazımdır. Çünki bəzi hisslərin arxasınca israrla getmək insanın sonda özünü itirməsinə səbəb olur.
