Said-i Nursi Eserlerinde Kürt Halk Kültüründen Birkaç Örnek) Aydin ÜNEŞİ, M. Zahir ERTEKİN
Çend Nimûne ji Çanda Gelêrî ya Kurdî di Berhemên Seîdê Nûrsî da
"{Kela Dimdimê: Destana Kela Dimdimê li ser rûdaneke dîrokî ya rasteqîn hatîye vegotin. Destaneke mêrxasî û welatparêzîyê ye. Kela Dimdimê dikeve başûrê rojavayê Ûrmiyeyê, bi 18 km. yan jê dûr e. Li ser zinarekî bilid ê ku navê wî Dimdim e hatîye avakirin. Ev kele berî Îslamê ava bûye. Emîrxanê Biradostî ew kela kevin ji nû ve ava kirîye. Dorpêça Kela Dimdimê di sala 1608ê de dest pê kiriye û heta dawîya sala 1609ê bi têkçûna bera Xanê Lepzêrîn ê Biradostî qedîyaye. (Kaplan, 2015: 13).
Ji vê beşa destana Kela Dimdimê diyar dibe ku Nûrsî jê îstîfade kirîye. Di destanê de bûyera behsa wê tê kirin di navbera Şah, Xan û şivanekî de dibore. Nûrsî heman meseleyê wekî ku di navbera du şivanên ehlêqelb de dibore vedibêje. Varyantên vê destanê ên din jî hene. Di varyantek din a pexşanî de weke ku ev bûyer di navbera Xan û şivanek de dibore hatiye neqilkirin. (Kızıl, 2016). **“Bir zaman ehl-i kalp iki çoban varmış. Kendileri ağaç kâsesine süt sağıp yanlarına bıraktılar. Kaval tabir ettikleri düdüklerini, o süt kâsesi üzerine uzatmışlardı. Birisi Uykum geldi, deyip yatar. Uykuda bir zaman kalır. Ötekisi yatana dikkat eder, bakar ki sinek gibi bir şey, yatanın burnundan çıkıp süt kâsesine bakıyor ve sonra kaval içine girer, öbür ucundan çıkar gider, bir geven altındaki deliğe girip kaybolur. Bir zaman sonra yine o şey döner, yine kavaldan geçer, yatanın burnuna girer; o da uyanır. Der ki: Ey arkadaş! Acib bir rüya gördüm. O da der: Allah hayır etsin, nedir? Der ki: Sütten bir deniz gördüm. Üstünde acib bir köprü uzanmış. O köprünün üstü kapalı, pencereli idi. Ben o köprüden geçtim. Bir meşelik gördüm ki başları
MirinKurdî
Sibe an dusibe, piştî çendakî,
Teqez dê bimrim bi xweşî û çakî,
Ji bo çûna min hêvî ji yaran
Ew nexeyidin zînhar tucaran
Cendek dimirê, lê can dimîne,
Bo tiştên herhe tunebûn nîne,
Mirin, vejîne li cihekî din,
Ew cih şîrîne, diyare ji min,
Gelo ma zanî, ku de diçe can?
Ev ji yezdane, diçe nik yezdan,
Kesên bîr nabin felsefa jînê,
Wan navê mirin, çav li mayînê,
Divên bimînin pîr û pejmûrde,
Qels û berdestî, qilûs û qurde,
Ma kînga meywe maye li ser dar,
Dema bû payîz divê bête xar,
Heke jê nebû diçilmise ew,
An diperite, dihelise ew,
Xweşiya jînê xurtî û zanîn,
Li cihên bilind lingê xwe danîn,
Dema nizim ket peşka te dijîn,
Nema hêjaye li dinê mayîn,
Mirovên qelsok newêrin hercar,
Ditirsin gelek li tiştên nediyar,
Heke bizanin dice ku mişwar,
Nema ditirsin ji mirnê yekcar,
çima bitirsin ji vê çûna han,
Ma kî naxwaze biçe nik yezdan.
Osman Sebrî
Osman Sebrî
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Ez û ez.Kurdî
Ez û ez.Kurdî
+ Rojjj, ez heyrana xwe me :D
- lê erê erê, tu nebûyî gûyek îcar "ez heyrana xwe me."! Tew tew bila ez bimrim.
+ Tu min dişkînî ha... tu nabînî ez çiqas xweşik û biaqil im! Ax ax. Kesê ku min hez bike û bi min ra bizewice ew bi rastî pir bextiyar e.
- Malaminê, tu îro çiqas kêfxweş î û pesnê xwe didî. Welleh tiştekî ecêb e.
+ Gelo çima, ma ez nikarim pesnê xwe bidim?! Binêre, bêdeng be ez îro pir dilgeş im :))
- Peyy, ji min ra çi! dixwazî dilgeş be yan jî nebe, ne xema min e.
+ Gêjj, ez îro evqas kêfxweş û bextiyar im, lê îcar tu xemgîn î. Ez tu me, tu jî ez. Tu ji kêfxweş be û bila hemû bextiyar û azad bin. Bextiyarî azadî ye.
- Binêre, ez heyrana te me ji ber çavê min here cihekî din bibe "Pollyanna".
+ Îcar "Pollyanna!" keçê Pollyanna kî ye?
- Mala'm xiram mala'm xirab... ax axx. Ma te di zarokatiya xwe de Pollyanna nexwend!
+ Naaa, berde Pollyanna, min qet pirtûkek nexwendiye. :dd
- Çiiiii! Hawarr limin daye havarrr... Na! Naa! Tiştekî wisa nabe. Tu ne ez im, ez tew tew ne tu me. Oyy Xwedê hestiyên Eleanor H. Porter niha diêşe!
Stêra Cemserê
@_serhildan
·- Westiyam.
+ Ez jî..
- Lêê em disa disa xemgîn in !
+ Xemgînî rîhe me bû ye ma.
- Lê çimaa çimaa zalım e çimmaa (Bi dengekî bilind)
+ Lêêyy ez jî nizanimm !
*Heeeyyy ew kî ye laaww bang dikî yee feryad dikî yeee !!! ( Kesekî derve)
- Şşşşttt bêdeng be keççç
+ Temamm temmam binêre te ra tiştekî bêjimm
- Çii?
+ Ez çimaa hem dixwazim bikenim û hem ji bigirim? Hahahss welle va tiştekî pir ecêb e. (:D)
- Axx axxx + Çii quzulqûrt !
- Çima ez tu me? Welle hişê te di hewa de ye... Ji xwe re dîn dînn difire jî te dûrr pir pirr dûrrr.. Mixabin.
+ Li min binêreee ezê pozê te bişkînim haaa ! Tu ji min ra dibêji bê aqilê qeyy!?
- Erêê wisa dibêjim haaah.
+ Malaminee ya tu? Tu jîr î qeyy? Pehh (Dikenee)
- Belêê
- Temaamm baş e, hişê min li hewa ye de le ê te? ê te qet çênebûye û tew nebû ji tunne ye ahahah ( dengekî bilind disa dikene )
+ Binêre devê minn veneke ha !
- Veke vekee ka bê tu çi bêje gundîî
+ Ezê..!..ser.. Hahh! Bes e êdî ji te ra.
- Puu tıfîî bê edeb bê ehlaq !
+ Le tu ! Ehmeq!!! Binê min dîn neke!
-Ma tu herdem dîn i herdem dîn dibi gêjê
+ Bess bess hawar hewarr welle va destê min da bimîne werê virrr ! ( Rûyêkî pir bi hêrs )
- Wayy liminn wayy berxwedan jiyan e ! Berxwedan jiyanê !
+ ezê ser jiyanê jî ser te ra jîî.... Bes e êdî vana ez dîn kirim !.. ( Rûyêkî pir pir bi hêrs (: )
- Axx limin dayêê ez çûmm Bi xatirêê vêê...
Şerê Dimdim
...
Subhê roja şeran e
Bik'ne axir zeman e
Dest-i li sîngan dane
Serê me d'qebza Xan e
Di qebza Xan e l'meydan
Bif'kir'ne şêremerdan
Hem'yan ku ev xeber dan
Şehîd bûn dinyê berdan
Dinê berda 'ewanan
Le'net bî l'kal û canan
Vêkra biç'ne sekmanan
'Ecem nekin emanan
Subhê çûne 'Ecem e
Esker rûbar û çem e
Di pêş tê Xan Edhem e
Girtin dora dimdime
...
Feqiyê Teyran
Feqîyê Teyran
Feqîyê TeyranKela Dimdim û Xanê LepzêrînKurdî
...
Piştî van rûdanan Xelîfe bi lez çû nik Şahî û giliya Xanê Lepzêrîn kir û got: "Şah(Ebas) xweş bit! Ew Xanê Kurdan ewê te gelek mezin kirî, bû dijminê me û çavê wî li doşeka te ye. Bazirganên te şelandin." Şahî got: "Nexêr! Xan mirovekî emîn e. Vê digel min naket." Xelîfe got: "Şahim! Eger tu ji min bawer nekey tancê xwe rêke bo Xanî û bibêjê bila wî tancî biramûsît û danîte li ser serê xwe." Şahî jî qebûl kir. Tancê Şahî bo Xanê Lepzêrîn rêkirin û gotinê "Şahî gotiye bila biramûsît û danîte li ser serê xwe." Xanî eve qebûl nekir û ser ra tancê wî şkand:
...
Rojêke ji yêd Xudê dayî
Xelîfe rabû çû nik Şayî
"Serê te ye û babê te ye
Heçî ya d'bêjim her we ye
Xanî şelandin bazirganêd te ye
Xan dujminê dînê me ye"
"Çi Xane te rakirî Kurdistanê
Serav berdane Îranê
Xirab kir heta alyê Wanê
Çi Xane te rakirî Dimdimeye
Xirab kirî cihkê me ye
Bû dijminê dînê me ye
De'wa wî doşeka te ye
Naborîtin serê me ye"
...
Ew tancê we sor û spî ye
Dane destê çar xulamêd cindiye
Rêkir bo Xanê Kurdiye
Gotê: "Şahî silav rêkiriye
Bila sê caran ramîsît danît ser seriye"
Xanî got:
"Hey kafiro bê usûl e
Xweş nahêt Xudê w Resûle
Tancê te nakem qebûle"
Simmm simmm Simaîl!
...
Peyveke pêşiyan e, wan gotiye wan hiştiye: Kûçik hestî dixwe, hesabê qûna xwe dike. Ya min jî tiştekî wisa ye. Di bernameyeke di raboriyê de pêkhatî, -Komelaya Çira li Amedê amede kiribû- min ev got:
Ez bi girr û înad li ser vê xakê mam. Derfetên ku sed carî karibim herim û venegerim ketin destên min. Min weke wargeh, weke jîngeh, weke stargeh her ev ax hilbijart.
Lê, ne mecbur im ku li vir, li ser vê axê, di nav we de bimrim. Bindestiya min qetek ji bindestiya we ye. Ez bi xwe azad im; azadekî li gel we hêsîr! Û hûn qet ne mecbur in ji min hez bikin; ji ber ku ez ji vê axê û ji we hez dikim.
Ez ji bo xwe û jixwe ji vê axê hez dikim. Ne ji axê bi tenê: ji kulîlken li ser vê xakê, ji hewaya wê, ji roj û şeva wê...xasma ji çiyayên wê; ji dar û deviyan, ji zeviyên rû-nîsan, ji gundên mil-perîşan...
Hez nayê bazarê, û ne ya bazarê ye.
Hez ku ket bazarê, û ket ber bazarê dê navê wê hezê bibe gewendetî!
Heza bi bazar hezeke kirêt, gemmarî, heta tu bibêjî bes, nicis û lewitî ye!
Bostek axa min nebe jî li ser vê axê, dawiya dawî bi qasî cihê gornekê bi pahra min bikeve jî min jê hez kir; ne li ser, ne li ber min tu bazar pê re û bi kesekî re nekir!
Min xwest xwe pirr bikim: bêje bi bêje, rist bi rist!
Weke her bûnewerî ez jî bi hezê pirr dibim.
Ji min hez neke jî ez ji yarê hez dikim.
Li ber paca min her sihar kereçkî nexwînin jî ji çivîkan hez dikim.
Her ku kulîlkek darhinarê sor sor diteqe di serşaxa xwe de, ez pê re ji sorahiya kulîlkên nîsanê jî hez dikim.
Hez dareke bilind û qayîm e li gorî min, dareke pirrşax û pirrgulî. Ku ji vê axê hez kiribim/bikim jî mafê min e dil bidim yeke lêv-erxewanî, çavreşeke awir ewr-Qerejdaxî, sêngesmereke kihêl, meş seglawî...
Lê hûn...hûn ji kerema xwe, bo ku ji vî welatî hez dikim,