7 yıl sonra yeniden Şah ve Sultan’a başladım kitaba dair birkaç info;
1. Kitap ikizlerin dilinden anlatılıyor. Fakat kader birbirinden habersiz bu ikizlerin birini Şah’ın yanında, diğerini Sultan’ın yanında yaver-sağ kol yapıyor.
2. Hep diyorum Şah’da Sultan’da paralel evrende birbirinin çok benzeri. İkisi de ince düşünen, kuvvetli, stratejik zekaya sahip, yetenekli, şair ruhlu, zeki adamlar. Bence birbirilerinin aynılar. (Şah, annesini-Sultan, babasını katletmiş.) Bu bile ne kadar benzediklerine aşikar.
3. Yavuz’u zaten biliyoruz ancak Şah’da hiç azımsanmayacak bir siyasi zekaya ve güçe sahip. Erken yaşta otorite sahibi olmuş ve bilinçli adımlar atarak yükselmiş.
4. Hayallerimdeki mesele, daha önce bunun twetini bile atmıştım. Dost olsalardı dünya nasıl bir yer olurdu diye. Ama evet, bu dünya ikisine dar gelirdi. (Olay Sultan’ın tebdil derviş kılığında Şah’ın yanına satranç oynamaya geldiğinde yaşanıyor.
5. Şah’ın da Sultan’ın da garip fantezileri kitabın aşırı sarmasını sağlıyor. Örn; Şah’ın Özbek Hanı Şeybani’nin kafatasında şarap içip yüzünü gözdağı olarak Osmanlı’ya göndermesi ya da Sultan’ın, Şeyh Muhiddin Arabi’nin kitabını okuyarak kitaptaki ipuçlarından kabrini bulması gibi
6. Şah’ta beni en çok etkileyen şeylerden biri; Ortadoğu’ya hükmeden o büyük Şah’ın, hep mutsuz, memnuniyetsiz,hüzünlü bir ruh hali olan,yatağında kılıçla uyuyan Taçlı Hatun’un karşısında tir tir titremesi delice sevmesi fakat ona dokunamaması.. Şah’ın eşi karşısındaki ince ruhu
7. Birbiri arasında konuşmalarında incelik yapıp hep karşı tarafın ağzını kullanmaları mektuplardaki güçlü edebiyat dili aşşırı keyif veriyor okurken. Bu yazışmalar kitap boyu sürse okurdum. En sevdiğim kısım olabilir.
8. Şah’ın Çaldıran Savaşı’ndan önce Hıtay diyarına ait-yöneten anlamına gelen “Hıtâyi” mahlasını
Şah ve Sultan (İskender Pala)
Şah ve Sultan 
İskender Pala
Divan edebiyatını yeni kuşaklara sevdiren kişi olarak tanıdığımız Prof. Dr. İskender Pala; roman kurgusu, dil ve anlatım tarzıyla divan edebiyatının izlerini günümüze başarıyla yansıtıyor.
“Şah ve Sultan” ile İskender Pala, Yavuz Sultan Selim’in Trabzon’daki şehzadeliği döneminde Osmanlı hakimiyetindeki Doğu Anadolu illerinde Osmanlı için tehdit oluşturduğuna inandığı Safevi Devleti’nin başı Şah İsmail’e karşı zafer elde ettiği Çaldıran Savaşı’nı ve 1501-1525 yıllarına dair gelişmeleri anlatıyor. Yazar; Çaldıran Savaşı’yla sonuçlanan çatışmanın aslında kardeş kavgası olduğunu, ister Kızılbaş, ister Sünni olsun, Çaldıran’da aslında dökülen kanın iki kardeş kanı olduğunu vurguluyor. Romanın kahramanları iki karşıt tarafın liderleri olarak Şehzade Selim ve Şah İsmail’in yanı sıra karşıt taraflarda yer alan iki kardeş olarak Aka Hasan’ın ve Hüseyin Can’ın seçilmiş olması, kardeş çatışmasına yapılan bir gönderme olarak değerlendirilebilir. Yaşanılanları Selimi (Şehzade Selim) ve Hıtayi (Şah İsmail) şiirlerinin dizelerinden oluşan derkenarlar ile bölüm başlıkları altında özetleyen yazar, Selimi ve Hıtayi şiirlerinden alıntı bab’lar ile romanın edebi yönünü de güçlendiriyor.
“Şah ve Sultan”, kahramanları Yavuz Sultan Selim, Şah İsmail, Kamber Can, Aka Hasan ve Aka Hüseyin’in bakış açısıyla kurgulanmış, anlatım ise kahramanlarının diliyle yapılmış. Diğer bir ifadeyle, Çaldıran Savaşı’yla sonuçlanan gelişmeler, Kızılbaş ve Sünni roman kahramanlarının gözüyle aktarılmış; bir taraf, diğer tarafı kendi bakış açısıyla anlatmış.
Roman, Ağustos 1501’de Safevi Devleti’nde Şah İsmail’in yiğeni olduğu anlaşılan 8 yaşındaki Kamber Can’ın ve çocuğu himayesine almış olan Babaydar’ın öyküsü ile başlıyor. Romanın giriş bölümünde Babaydar ve Kamber Can’ın dialoglarından;
Puan vermedi
Şah ve Sultan İskender Pala
Divan edebiyatını yeni kuşaklara sevdiren kişi olarak tanıdığımız Prof. Dr. İskender Pala; roman kurgusu, dil ve anlatım tarzıyla divan edebiyatının izlerini günümüze başarıyla yansıtıyor.
“Şah ve Sultan” ile İskender Pala, Yavuz Sultan Selim’in Trabzon’daki şehzadeliği döneminde Osmanlı hakimiyetindeki Doğu Anadolu illerinde Osmanlı için tehdit oluşturduğuna inandığı Safevi Devleti’nin başı Şah İsmail’e karşı zafer elde ettiği Çaldıran Savaşı’nı ve 1501-1525 yıllarına dair gelişmeleri anlatıyor. Yazar; Çaldıran Savaşı’yla sonuçlanan çatışmanın aslında kardeş kavgası olduğunu, ister Kızılbaş, ister Sünni olsun, Çaldıran’da aslında dökülen kanın iki kardeş kanı olduğunu vurguluyor. Romanın kahramanları iki karşıt tarafın liderleri olarak Şehzade Selim ve Şah İsmail’in yanı sıra karşıt taraflarda yer alan iki kardeş olarak Aka Hasan’ın ve Hüseyin Can’ın seçilmiş olması, kardeş çatışmasına yapılan bir gönderme olarak değerlendirilebilir. Yaşanılanları Selimi (Şehzade Selim) ve Hıtayi (Şah İsmail) şiirlerinin dizelerinden oluşan derkenarlar ile bölüm başlıkları altında özetleyen yazar, Selimi ve Hıtayi şiirlerinden alıntı bab’lar ile romanın edebi yönünü de güçlendiriyor.
“Şah ve Sultan”, kahramanları Yavuz Sultan Selim, Şah İsmail, Kamber Can, Aka Hasan ve Aka Hüseyin’in bakış açısıyla kurgulanmış, anlatım ise kahramanlarının diliyle yapılmış. Diğer bir ifadeyle, Çaldıran Savaşı’yla sonuçlanan gelişmeler, Kızılbaş ve Sünni roman kahramanlarının gözüyle aktarılmış; bir taraf, diğer tarafı kendi bakış açısıyla anlatmış.
Roman, Ağustos 1501’de Safevi Devleti’nde Şah İsmail’in yiğeni olduğu anlaşılan 8 yaşındaki Kamber Can’ın ve çocuğu himayesine almış olan Babaydar’ın öyküsü ile başlıyor. Romanın giriş bölümünde Babaydar ve Kamber Can’ın dialoglarından;
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Sevgi nasıl bir şeydir ki ; Cihana galip geleni bir gönülde mağlup kılar ?
Bir tarafta Osmanlı Sultanı Yavuz Sultan Selim Han ( Selîmî)
Diğer yanda Safevi Devletinin kurucusu , şeyhlikten şahlığa geçmiş Şah İsmail(Hıtayî)
Birinin yanında Can Hüseyin diğerinin Aka Hasan …
Bence bu kitap; sevginin insana neler edebileceğini , bir hükümdar bile olsa gönlünde nasıl bir tesir bırakabileceğini oldukça güçlü bir biçimde okuyucuya geçiriyor.
Örneğin ; Şah İsmail, Çaldıranda ki mağlubiyeti sonrası çok sevdiği eşi Taçlı Hatunu ardında bırakıp gitmiştir . Hem aldığı mağlubiyet, hemde eşini düşman eline bıraktığı için o günden sonra mahlasını Hataî ( Hata sahibi) olarak değiştirmiştir.
Aslında Şah Çaldıran’da iki kere yenilmiştir. İlki Sultan Selim’e diğeri de kaderedir.
Çok tavsiye edebileceğim bir kitap.
Türkün, Müslümanın kendisiyle savaştığı, kendi kanını akıttığı bir dönem. Sünni olan Yavuz Sultan Selim, Şii olan Kıble-i Alem Şah İsmail. İki usta şair. Selimi ve Hitayi. Her ikisini karşı karşıya getiren Çaldıran Savaşı.
Selim ile İsmail arasındaki mektuplaşmalar, her bölümün başında ikisinden de alıntı yapılan şiirler ayrı bir güzellik katmış kitaba. Yeri geliyor Şah İsmaile kızıyorsun, yeri geliyor Sultan Selime. Her ikisinin de zaferleri, hataları, acımasızlıkları yer yer işleniyor.
Ve ortak bir öznede buluşulan bir aşk hikayesi Taçlı Hatun Bihruze.
İki hükümdar da binlerde insana hükmediyor ama gönlüne ve aşklarına, acısına söz geçiremiyorlar.
Her iki hükümdarın en yakınındaki kişilerin ikiz kardeş oluşu da etkileyiciydi. Hasan ve Hüseyin.
Ve Kamber Can. Şahın yeğeni, hafım ettirdiği ve Taçlı Hatunun yanına verdiği.
Aşk dışındaki kısınlara bakarsak genelde üzücü olaylar dikkat çekiyor.
Şahın, Tebrizi alınca sünnileri kızgın yağa atması, Sultanın kızılbaşlıları öldürmesi, Şahın sünni annesini öldürtmesi, yeğenini hadım etmesi, Sultanın babasını tahttan indirip kardeşlerini öldürtmesi tarihin ve kitabın üzücü kısımlarıydı.
Savaş esnasında kardeş olan ve birbirine karşı savaşan Hasan ve Hüseyin…. Kardeşi kardeşe vurduran olayın en somut örneğiydi.
Kitapta yoğunluk Çaldıran Savaşına verilmiş ancak Suptan Selim 8 yıl gibi kısa bir sürede mükemmel zaferler kazanıyor.
Kitapta genel olarak “sevgi nedir” konusu işlenmiş. Cevaplar ne kadar fazla olsa da net ve kesin bir sonuç yok :)
Farklı ve etkileyici bir kitaptı. Taraflı olmadan yazılmaya çalışılmış. Tarihi bir roman olarak okumamak lazım taraf tutmamak için.
Anlatımı akıcı, ciddi emek verilerek yazılmış bir kitap.
İKİ KARDEŞİN SAVAŞIEdebiyat
Puan vermedi
Tarih sevenler için güzel bir kitap.Dönemin sosyal ve siyasi durumu da Şah İsmail ile Selim'in Çaldıran'daki savaşına kadar anlatılıyor. Sünnilik ve Alevilik İsmail ile Selim'i karşı karşıya getirdiği gibi iki ikiz kardeşi de karşı karşıya getirmiştir. Çaldıran Ovası onlara Kerbela olmuştur.
İçinde savaştan daha çok aşk cümleleri ve şiirler barındıran bir kitap; bazı sayfalarda duygusal anlar yaşayabilirsiniz.
Şah İsmail in şiirleri Çaldıran Savaşı'na kadar Hıtayi (Hıtay mülklerinin sahibi) gibi bir anlamdayken, Çaldıran Savaşından sonra (hata yaptığını düşündüğü için) Hatai olarak değiştirmiştir. En güzel ayrıntı bu oldu benim için savaştan sonra yazar da bir sonraki sayfa o mahlası değiştirmiştir.
Şah ve Sultan
Kitap Yavuz sultan selim ve şah İsmail arasındaki mücadeleyi detaylıca anlatır.
Çaldıran savaşına kadar, savaş öncesi olaylar, mektuplaşmalar, iki tarafın çektiği sıkıntılar anlatılır,
Çaldıran savaşı esnasında iki ordunun savaş stratejileri ve taktiklerine, Osmanlı ve safevi orduları hakkında bilgilere yer verilir.
Savaş sonrası ise Osmanlı’nın zaferi, Safeviler’in mağlubiyeti iki tarafın gözünden aktarılır.
Kitapta Yavuz sultan Selim’in (Selîmî) ve Şah İsmail’in (Hatâî) sık sık şiirlerine yer verilir. Kitabın dili oldukça edebi, eser oldukça akıcı ilerliyor. Aşk oldukça ön planda, Taçlı Hatun’un akıbeti hakkında bilgi sunuluyor.
Şah İsmail’in mahlası “hıtâyî” (hıtay ilinden) iken Çaldıran savaşından sonra “hatâî” (hatalı) olduğu bilgisi oldukça dikkat çekicidir. Şah İsmail Çaldıran savaşını bir hata olarak gördüğünden dolayı mahlasını değiştirdiği söyleniyor.
Hasan ve Hüseyin kardeşlerin hikayesi kitaba ayrı bir renk kattı, kitabın edebi diline ve kurgusuna etkisi az değil.
Kitap sadece Yavuz sultan selim ile şah İsmail arasında geçen mücadeleyi değil, aynı zamanda Yavuz’un Memlüklerle mücadelesini ve aldığı zaferi, Yavuz’un islam Halife’si olmasını,
Yavuz’un Halife olduktan sonra Osmanlı’daki ve tüm islam alemindeki itibarının yükselmesini anlatır.
Sünniler ve kızılbaşlar hakkında bilgiler verir.
Anlayacağınız, kitap tarih ve edebiyat şöleni!