Gökalp, babası Tevfik Efendinin dünya görüşünü çok iyi yansıtan şu öyküyü anlatır. Gökalp'in okula gittiği yıllarda, babasının bazı arkadaşları evlerinde toplanır ve kendisine, eğitimini tamamlaması için oğlunu Avrupa'ya göndermesini önerirler. Tevfik Efendi, "Avrupa'ya giderse gâvur olur diye korkarım" der. Konuklarından birisinin "Ya burada kalırsa?" sorusunu ise, "Eşek olur" biçiminde yanıtlar.
Halife, 1914'te İngiltere'ye karşı cihad ilan etmiş, fetvalar yayınlatmıştır. 1920 yılında ise, Türk milliyetçilerine, <<Katli vaciptir!>> fetvaları çıkartılmaktadır.
İttihat ve Terakki, aslında Meşrutiyet getirme biçiminde liberal bir hareket olmaktan çok daha fazla, milliyetçi bir harekettir. Her şeyden önce vatanın parçalanmasını önlemek ve yarı-sömürge durumuna son vermek istemektir. Anayasa, vatanı parçalanmaktan kurtarmak için bir araçtır. Nasıl ki 1923'te Lozan'da Atatürk milliyetçiliğinin baş isteği kapitülasyonların kaldırılması ise, İttihat ve Terakki milliyetçiliğinin de 1908'de kapitülasyonların son bulması baş isteğidir.