6/10
2025 14. kitabı
O ZAMANIN CESURLARI, BU ZAMANIN DÂHİLERİ
Kimdir dâhi...
İnsan dâhi olduğunu bilip mi yola çıkar, yoksa dâhilik insanı yola çıkmaya mecbur mu bırakır? Kimsenin yapmadığını yapmak mı, kimsenin düşünmediğini düşünmek mi, yoksa cesaret edip ortaya bir iş çıkarmak mı dâhilik...
Hayat ileriye doğru yaşanır, geriye doğru anlaşılır.
Biz, bizim gerimizde yaşayanların ne denli ilerimizde olduğunu henüz anlamaya başlamışken, bizden sonra gelecek nesillere ne bırakacağız cidden merak ediyorum.
Mesela müzikler, mesela diziler, mesela mimari yapılar, mesela gündüz kuşağı programları... Hepsinde gerimizde kalanların fersah fersah gerisindeyiz.
Bu kitap ismini defalarca duyduğumuz ama hakkıyla tanıyamadığımız, övünç kaynağımız olan Osmanlı döneminin dahilerini bizlere anlatmaktadır. Kitap içerisinde çok fazla detay ele alındığından yer yer sıkıcı bulanlar olabilir. Yazım dili çok akıcı bir kitap değil. Mesela ilk defa tarih okuması yapacak olanların başlayacağı bir kitap olmadığını söyleyebilirim. Bu kitaptan önce hangi kitapla başlamalı derseniz aşağıda ki kitaplar başlangıç olabilir. Bu alanda okumalarım arttıkça inşallah aşağıda ki listeyi güncelleyeceğim.
Seyahat Ya Resulallah
Tuna Nehri Buz Tutunca
Orta Şekerli Tarih
Yeryüzünün Sırları
Kafası Değişikler Atlası > #274760261
Serinin ilk kitabı olan bu kitabın içerisinde bahsedilen dahilerimiz;
Asırlardır okunan Mevlid-i Şerif kitabının müellifi Süleyman Çelebi,
Türkçe ilk tıp kitabını yazan Geredeli İshak bin Murad,
Çağ açıp çağ kapayan dâhi padişah Fatih Sultan Mehmed Han,
Akdeniz’i Türk gölü yapan Kapdân-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa,
Bir Osmanlı hezârfeni Matrakçı Nasuh,
Osmanlı’da ilk rasathaneyi kuran astronom Takıyyüddin Râsıd,
Kanije kahramanı bir harp dehası Tiryaki Hasan Paşa,
Sultanahmet Camii’nin
Seyahat Ya Resulallah
Tuna Nehri Buz Tutunca
Orta Şekerli Tarih
Yeryüzünün Sırları
Kafası Değişikler Atlası > #274760261
Serinin ilk kitabı olan bu kitabın içerisinde bahsedilen dahilerimiz;
Asırlardır okunan Mevlid-i Şerif kitabının müellifi Süleyman Çelebi,
Türkçe ilk tıp kitabını yazan Geredeli İshak bin Murad,
Çağ açıp çağ kapayan dâhi padişah Fatih Sultan Mehmed Han,
Akdeniz’i Türk gölü yapan Kapdân-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa,
Bir Osmanlı hezârfeni Matrakçı Nasuh,
Osmanlı’da ilk rasathaneyi kuran astronom Takıyyüddin Râsıd,
Kanije kahramanı bir harp dehası Tiryaki Hasan Paşa,
Sultanahmet Camii’nin
Osmanlı döneminde birçok bilim insanı ve mucit önemli keşifler yapmış ve eserler bırakmıştır. İşte Osmanlı’da öne çıkan bazı bilim insanları ve katkıları:
1. Ali Kuşçu (1403-1474)
• Astronomi ve matematik alanında çalıştı.
• “Risaletü’l-Fethiye” adlı eseri Osmanlı’da astronomi ve matematiğin gelişmesine katkı sağladı.
• İstanbul’un enlem ve boylamını hesapladı, güneş saatleri geliştirdi.
2. Takiyüddin (1521-1585)
• Osmanlı’da ilk rasathaneyi (Takiyüddin Rasathanesi, 1577) kurdu.
• Saat teknolojisinde ilerlemeler kaydetti, mekanik saatlerle güneş saatlerini karşılaştırarak hassas zaman ölçümleri yaptı.
• Astronomik gözlemlerle gezegenlerin konumlarını hesapladı.
3. Hezarfen Ahmet Çelebi (1609-1640?)
• Osmanlı’da uçuş denemeleri yapan ilk kişi olarak bilinir.
• Kanat takarak Galata Kulesi’nden Üsküdar’a uçtuğu rivayet edilir.
4. Lagari Hasan Çelebi (17. yüzyıl)
• İlk roketli uçuş denemelerinden birini yaptığı söylenir.
• Barutla çalışan bir düzenekle havaya yükseldiği ve denemesinin başarıyla tamamlandığı rivayet edilir.
5. Sabuncuoğlu Şerafeddin (1385-1468)
• Osmanlı’nın önemli tıp bilginlerinden biridir.
• “Cerrahiyyetü’l-Haniyye” adlı cerrahi kitabı yazmıştır ve içinde ilk cerrahi alet çizimleri bulunur.
• Akıl hastalarının müzik ve su sesiyle tedavisinde kullanılan yöntemleri geliştirdi.
6. Mimar Sinan (1489-1588)
• Mühendislik ve mimari alanında çığır açan eserler yaptı.
• Su kemerleri, köprüler ve camilerde deprem dayanıklılığına yönelik teknikler geliştirdi.
• Selimiye Camii ve Süleymaniye Camii gibi yapılarla mimaride devrim yarattı.
Devlet-i Aliyye - Tagayyür ve Fesâd (1603-1656)Halil İnalcık · İş Bankası Kültür Yayınları · 20141,406 okunma
Reklam
Padişah III. Ahmet zamanında, Fransa Devleti ile olan ilişkileri daha da geliştirmek amacıyla, Yirmi Sekiz Çelebi Mehmet Efendi, Fransa’ya “fevkalâde elçi” olarak gönderilmişi. Yirmi sekizinci Yeniçeri Ortasından yetişen Mehmet Efendi, bir müddet Çorbacılık ve Muhzır ağalığı görevlerinde bulunduktan sonra Yeniçeri Efendisi, Darphane Nâzırı ve Üçüncü Defterdar olmuş; Pasarofça Antlaşmasını yapan Osmanlı heyetinde ikinci murahhas sıfatıyla bulunmuştu
Yirmi Sekiz Çelebi Mehmet Efendi’nin, çok yetkili ve Osmanlılığı yabancı ülkelerde başarıyla temsil edecek yeteneklere sahip olması nedeniyle, Fransa’ya elçi olarak atanmasına karar verilmişti. Mehmet Çelebi, oğlu Sait Efendi’yi de yanında Divan Efendisi olarak Fransa’ya götürmüştü.
Yirmi Sekiz Çelebi Mehmet Efendi, Fransa’da gördüğü yenilikleri ve bu ülkeye ilişkin gözlemlerini sefaretnâmesinde büyük bir ustalık ve canlılıkla anlatmasını bilmiş ve onun bu başarısı sayesinde, İstanbul’da birçok yeni hareket başlamıştı. Mehmet Efendi’nin, oğlu Sait Paşa ile Fransa’dan dönüşünde, İbrahim Müteferrika ile beraber, Osmanlı Devletinde matbaacılığın kurulmasında çok büyük bir rolü olmuştu
İlk Osmanlı Sefiri 28 Mehmet Çelebi'nin Fransa AnılarıGilles Veinstein · Ark Kitapları · 200218 okunma
1718 yılında Avusturya ile imzalanan Pasarofça Antlaşması ile başlayıp, 1730 yılındaki Patrona Halil İsyanı ile sona eren gerileme devri içinde yaşanmış bir ara dönemdir. Bu dönemin padişahı III. Ahmet, sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'dır.İbrahim Müteferrika ve Said Efendi tarafından ilk matbaa kurulmuştur.
İtfaiye teşkilatı oluşturulmuştur.
İlk kez çiçek aşısı uygulanmıştır.
Avrupa'da ilk kez geçici elçilikler açılmıştır. ...
Yalova'da kâğıt fabrikası kurulmuştur.
İstanbul'da kumaş ve çini fabrikası açılmıştır.
Tarihi roman okurken en sevdiğim durum tarihten bir sahneyi hikayenin içinde kolayca oturtup öğrenebilmek. Topuz, başta yaptığı açıklamada olayların kahramanlarını gerçeklere uygun olarak anlattığını sayısız tarih kitabından yararlandığını söylüyor. Sadece ikincil kişilerin serüvenlerini tarihe sadık kalarak genelde kurmaca olduğundan bahsetmiş.
Manisa, şehir olarak önem kazanınca sancakbeyliğinin merkezi olmuş. Yıldırım Bayezid burayı ele geçirmiş, Çelebi Mehmet de geliştirmiş. Tarihi M.Ö.2000 yılına kadar dayanan Manisa'ya sırasıyla Lidyalılar, Persler, Büyük İskender, Romalılar, Bizanslılar egemen olmuş ve daha sonra Selçuklular, Saruhanlılar, Osmanlılar. Ne çok kültüre ev sahipliği yapmış, okurken daha iyi anlıyor insan ve bu bende şehir hakkında daha fazla farkındalık kazandırdı.
Tarih aralığı olarak III.Murat'ın küçüklüğünden başlayıp III.Mehmet dönemine kadar uzanıyor. Kanuni'nin oğlu Sarı Selim'in oğlu Murat ve onun da oğlu Mehmet'in dönemlerinde yaşanılan önemli olaylar tarihi bilgiler ile birlikte harmanlanmış. Ayrıca padişah eşleri ve anneleri olarak Osmanlı'da önemli rol oynayan Nurbanu ve Safiye Sultan'a da yer verilmiş.
Kahve ve kahvehane kültürünün Kanuni döneminde ortaya çıktığı öğrendiğim bilgiler arasında oldu. Halep'te Hakem, Şam'da da Şems adlı kişiler kahvehane açıyorlar ve kahvehanenin altına bir ocak yerleştiriyorlar. Ocakbaşında cezveleri yerleştirerek kahveleri pişiriyorlar. Bu o dönem kötü görülüp önlenmeye çalışılsa da çok talep görüyor. Sonra başka semtlerde de kahvehaneler açılıyor.
Avrupa'da ilk kitap 1493'te basılmış, bizde ise ilk matbaayı 1567'de Yahudiler kuruyor fakat Türkçe kitap basılmasına izin vermiyorlar. İlk Türkçe kitap Macar kökenli İbrahim Müteferrika tarafından 1729'da basılıyor. Yani Avrupa'da basılan ilk kitaptan 124
Akşemseddin, Katip Çelebi, Takiyüddin, Ali Kuşçu, Seydi Ali Reis ve İbrahim Müteferrika'nın hayatı esprili bir dille anlatılmış. Aslında bana göre gayet güzel ama bu değerli bilim ve ilim insanlarının tam isimleri, eserlerinin tam isimleri o kadar uzun ve karışıktı ki ben bile okumakta zorlandım. Bu sebeple çocukların sıkılmaları, 'hiçbir şey anlamıyoruz' şikayetleri normal geldi bana. Ama anlamasalar bile, sadece okumakla bile akıllarında bir şeyler kalacaktır muhakkak. 'Ben bunu bir yerde okumuştum' demeleri bile yeter bence.
Reklam
Reklam