İsmail
@iorhan
Lisans
22 okur puanı
Eylül 2018 tarihinde katıldı
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
MolloyEdebiyat
Beckett 1969'da Nobel aldı ve törene gitmemiş. "Felaket" diye nitelendirmiş. Bunu bilince Molloy'u okumak bambaşka bir anlam kazanıyor.
Molloy'da iki adam var biri annesini arıyor, diğeri birincisini arıyor. İkisi de kayboluyor. Yolculuğun amacı buharlaşıyor ama yürümek duruyorlar.
Godot'da bekliyoruz, Molloy'da yürüyoruz. Beckett'te sonuç değişmiyor.
En çarpıcı sahne belki de şu: Molloy 16 taşı 4 cebine mükemmel bir sistemle dağıtıyor. Bunun için sayfalarca hesap yapıyor. Sistemi buluyor sonra taşların yarısını denize atıyor. Çünkü Beckett için mesele varmak değil, anlam arayışının kendisi. Varınca anlam çöküyor.
Moran da aynı şeyi yaşıyor ama farkında değil. Düzeni, otoritesi, kimliği — birer birer denize düşüyor. Roman biterken başlangıçtaki Moran'ı tanıyamıyorsunuz. Çünkü o kimlik zaten bir kurguydu.
Beckett bunu İkinci Dünya Savaşı'nda Fransız Direniş'inde çalıştıktan, Nazilerden kaçtıktan sonra yazmış. Fransızcayı da bilinçli seçmiş kendi dilinden uzaklaşmak için. "Daha az iyi yazmak istiyorum" demiş. Daha az iyi yazmak için Nobel aldı.
Molloy bir roman değil, sistemli bir delilik ve o delilik bugüne kadar yazılmış en dürüst şeylerden biri
FAUST — Johann Wolfgang von GoetheEdebiyat
Başlangıçta Eylem vardı.
Faust bunu İncil'in ilk cümlesini yeniden yazarken söylüyor. Söz değil, akıl değil, güç değil eylem. Ve bu tek satırda kitabın tüm felsefesi açılıyor: Tanrı'nın yerine insan, vahyin yerine hareket. Durmak ölmektir, ilerlemek ise tek kurtuluş.
Ama Goethe bunu zafer olarak sunmuyor.
Faust her şeyi biliyor ve bundan bunalıyor. Felsefe, hukuk, tıp, ilahiyat hepsini okumuş, hepsinin sınırına gelmiş. "Görüyorum ki bilemiyoruz hiçbir şey!" diye haykırıyor açılışta. Bu çaresizlik onu Mefisto'ya götürüyor. Ama Goethe'nin şeytanı lanetleyici değil, diyalektik bir araçtır: "Ben hep kötülüğü isteyen ama hep iyiliği yaratan gücün bir parçasıyım." Yıkım olmadan ilerleme olmaz, karanlık olmadan ışık tanımlanamaz. Mefisto olmasa Faust duraklar. Durması ise onu bitirir.
Anlaşmanın şartı bu yüzden çok zekice kurulmuş: eğer Faust bir an için "Dur! Ne kadar güzelsin!" diyebilirse yani bir anın yeterliliğiyle tatmin olabilirse Mefisto kazanır. Faust bu anı hiçbir zaman yaşamaz. Her şeyi yaşıyor ama hiçbirinde kalamıyor. Gretchen'i kaybediyor, Helena'ya tutunamiyor, saraylarda sıkılıyor. En çok yaşayan, en az kalan oluyor.
Faust II'de tablo daha da büyüyor. Artık bireysel bir adam değil, insanlığın alegorisi var karşımızda. Kağıt para icat ediliyor boş bir vaade dayanan sistem, imzayı maskeli baloda attırmak. Antik Yunan'a, Anaların derinliğine, mitolojinin zamansız katmanlarına iniliyor. Homunculus şişede hapsolmuş salt akıldır her şeyi görür ama dokunamaz. Sonunda denize karışır, yok olarak var olur. Bu, kitabın doğa felsefesinin özüdür: yaşam salt akıldan değil, madde ve ruhun birleşmesinden doğar.
Kitabın en sessiz ama en derin sahnesi şelale başındadır. Faust güneşe doğrudan bakamaz, gözleri kamaşır. Döner, gökkuşağuna bakar.
"Renkli bir yansımadır