Aristophanes’in “yaşayanlar arasında mutluydu, şimdi ölüler arasında da mutlu” diye söz ettiği tragedya yazarı Sophokles’in üçlemesinin (Kral Oidipus, Oidipus Kolonos’ta ve Antigone) ikinci kitabı, ama en son yazılan Sophokles eseridir. Ben, Antigone’yi önce okuyup, bunu sona bıraktım. Bilinçli bir tercih değildi, sadece kronolojik ilerleme derdindeydim. Şöyle ki, mitoloji okumalarını ders çalışırmışçasına okuduğumdan olsa gerek, sıralama hatası bana yansımadı, şükür.
Konusu; Oidipus da baskılara dayanamayıp şehri terk etmiştir. Oğulları da kendisine sırt çevirmiştir. Sadece sadık kızı Antigone onun yanında durmuş ve kör gözlerine göz olmuştur. Beraber Attika’ya gelirler. Diğer kızı İsmene onları bulur ve kendilerine haberleri olduğunu söyler. Tanrılar Oidipus’u affetmişlerdir. Oidipus’un defnedildiği yere koruma sağlayacağı kehanetleri dolaşmaktadır ortalıkta. Thebai kralı Kreon da bunu duyarak Oidipus’u aramaya çıkmıştır. Oidipus kendini yurdundan köpek gibi kovan Kreon’a dersini vermek istemektedir. Bunun için burada Kral Theseus’a kendini sunacak ve sığınma isteyecektir.
Yunanlıların dini anlayışlarını en iyi yansıtan tragedya olduğu söylenir. Sophokles, Kral Oidipus’ta onuru ayaklar altına alınan karakterini, bu sefer aklama ve okurun ona empati ve sempati beslemesi açısından mantıklı bir girişim. Bunu başarıyor da. Sophokles, her fırsatta Oidipus’un işlediği günahlarının bilmelerden yaptığıdır; aslında gerçekten de öyledir, istemsizce yapıldı tüm o hatalar...
Yazarın son oyunu olması itibariyle, sağlık sorunlarıyla boğuşurken yazmış. Dolayısıyla, Kral Oidipus’un elden ayaktan düşmüş bir ihtiyar tasviri, çoğu eleştirmene göre tamamen kendisiyle alakalıdır. Bu oyun, yapılan hataların telafisi olabileceğine, güç, kudret, bağışlanma, sadakat gibi konuları işliyor.
Antigone...Tiyatro
Hafif spoiler içerir..!
Sophokles üçlemesinin son kitabı olan bu tragedya genellikle Kreon, Antigone ve İsmene etrafında döner. İki kardeş Eteokles ile Polynikes’ in Thebai savaşında birbirlerini öldürmelerinin ardından Kreon tahta geçer ve Polynikes’ in gömülmesini yasaklar. Ancak Antigone’ nin bu emre karşı çıkması, Kreon’ un felaketine yol açacak olayların başlamasına neden olur. Sonunda kahin Teiresias’ ın söyledikleri de haklı çıkar.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Oidipus Kolonos' taTiyatro
Hafif spoiler içerir..!
Sophokles üçlemesinin ikinci metni Oidipus Kolonos’ta, kör bir dilenci durumuna düşen Oidipus’ un, annesinden olan kızları Antigone ve İsmene ile Kolonos Krallığı’na sığınma talebini konu alır. Kolonos’ un kralı Theseus, Oidipus’ a merhamet edecek ve kızlarını ve kendisini zorla Thebai’ ye götürmeye çalışan, annesi İokaste’ nin kardeşi Kreon’ a izin vermeyecektir.
İyi okumalar.
9/10
Beğendi
·2026 6. kitabı
Sophokles’in Thebai Üçlemesi, insanın kader karşısındaki çaresizliğini ve tanrı yasalarıyla devlet otoritesi arasındaki çatışmayı üç ayrı aşamada gösteriyor.
İlk oyun KRAL OİDİPUS’ta, kehanet Oidipus’un babasını öldürüp annesiyle evleneceğini bildirir. Oidipus ne kadar kaçsa da yazgı gerçekleşir. Gerçeği öğrenince kendi gözlerini oyar ve sürgüne gider. Burada kehanet yalnızca yıkım ve lanet anlamı taşır.
İkinci oyun OİDİPUS KOLONOS’ta ise olaylar farklı bir biçimde gelişir. Yaşlı ve yorgun Oidipus, yanında sadece kızı Antigone varken Kolonos’a gelir. Sonradan kızı İsmene katılır ve Thebai’deki taht kavgasını haber verir. Oidipus’un oğulları Eteokles ve Polyneikes arasında savaş vardır. Polyneikes, babasının desteğini almak için gelse de Oidipus onu reddeder ve lanetler. Bu sahne, kehanetin artık yıkım değil, geleceği belirleyen bir güç olduğunu gösterir. Oidipus’un ölümü de sıradışıdır. Kızlarının yardımı olmadan tek başına yürür, yalnızca Kral Theseus onun son anına tanıklık eder. Ölüm yeri gizli kalır, çünkü Atina’ya kutsal bir koruma sağlayacaktır. Böylece lanetli kral, arınmış bir figüre dönüşür.
Son oyun ANTİGONE’de, kehanetin zinciri tamamlanır. Kreon, birbirini öldüren kardeşlerden Eteokles’i kahraman gibi gömerken Polyneikes’i vatana ihanetle suçlayarak cesedini vahşi hayvanlara bırakır. Antigone, tanrı yasalarını savunur ve kardeşine sembolik bir cenaze düzenler. “Nefret etmek için değil, sevmek için yaratıldım” sözüyle çağlar ötesine insanlık dersi verir. Kreon’un emrine karşı geldiği için canlı canlı bir kaya mezara kapatılır. Antigone kendini asar, ardından Haimon ve annesi Eurydike de intihar eder. Kehanetle başlayan hikâye yine kehanetle biter.
Özetle, insanın kaderinden kaçamayacağı bizlere gösteriliyor.
Kral Oidipus 
Oidipus Kolonos’ta 
Antigone 
Sophokles
Kral Oidipus Oidipus Kolonos’ta Antigone Sophokles
Selam. Bu ayın bir diğer okuduğum kitabı Sophokles “Oidipus Kolonos'ta” oldu.
Thebai Üçlemesinin, ikinci devam kitabı olarak geçen oyunda şehrini terk eden Oidipus'un günahlarından arınmak için yolculuğu ile başlar.
Oidipus, Oğulları tarafından sürgüne gönderilir. Onu düşünen kızları Antigone ve İsmene olur. İlk başta onun eli ayağı, görmeyen gözlerinin rehberi Antigone iken iki erkek kardeşi arasındaki anlaşmazlıkların peyda olmasıyla İsmene'de babasını bulmaya gider.
Oidipus ile kızlarını Kral Theseus koruma altına alır.
Tanrıların kehanetiyle Oidipus'un affedildiği bidirilmiş ve onun olduğu yerde kimsenin yenilmeyeceği kehaneti ortaya atılmıştır.
Thebai üçlemesinin son kitabı.
Talihsiz babası (ve kardeşi) Oidipus’un utanç verici hayatına rağmen onuruyla, inançlarına bağlı olarak yaşamaya çalışan bir kız Antigone.
Oidipus’un kendi annesi olan Iokaste ile evliliğinden ikisi erkek ve ikisi kız olmak üzere 4 çocuk dünyaya geldi. Bunlar: Polyneikes, Eteokles ile Ismene ve Antigone idi.
Kral Oidipus’un bahtsız hayatının gerçekleri ortaya çıktıktan ve ülkesinden sürgün edildikten sonra (Sophokles Oidipus Kolonos’ta kitabında Oidipus’un ağzından bu sürgünü anlatır*) oğullar Thebai tahtına birer sene süre ile oturmak konusunda anlaşırlar fakat bu uzun sürmez. İkili arasında taht kavgası baş gösterir. Eteokles tahtı kardeşi Polyneikes’e vermek istemez. Böylece Argos kralına sığınan Polyneikes kendi ülkesine savaş açmayı hedefler. Kardeşler birbirinin ölümüne sebep olur ve yeni hükümdar, dayıları Kreon olur.
Polyneikes’in “vatan haini” olduğunu söyleyerek onu defnetmek istemeyen, hatta bunu yasaklayan bir kural çıkartan Kreon’a ve onun tüm bu baskılarına rağmen kardeşi Antigone hiç değilse sembolik bir tören yaparak abisini layıkıyla gömmek ister.**
Kreon, onu yakalar ve sonunda onu bir mağaraya hapsedip de ölmesini beklemeye karar verir. Ona, defalarca kez bunları yapmaması gerektiği söylenmesine rağmen kimseyi dinlemez. Oğlu ve Antigone’nin eşi olan Haimon da eşinin haksız cezalandırılmasının acısına katlanamayarak hayatını sonlandırır. Kitapta Antigone’nin asil davranışı onurlandırılarak, Kreon’un “kral kompleksi” ve inatçı tavrı eleştirilen taraf olur.
Antigone; Kreon’un yasasını kabul etmeyip, Tanrı yasalarını esas alarak yaptığı bu hareketin sonucunda cezasının ölüm olacağını bile bile doğru olduğuna inandığı “gerçek yasanın” savunuculuğunu üstlenmiştir.
* Oidipus’un anlattığına göre, ülkesinden sürgün edilmek istese de
Oidipus Kolonos’ta kitabında Oidipus’un ağzından bu sürgünü anlatır*) oğullar Thebai tahtına birer sene süre ile oturmak konusunda anlaşırlar fakat bu uzun sürmez. İkili arasında taht kavgası baş gösterir. Eteokles tahtı kardeşi Polyneikes’e vermek istemez. Böylece Argos kralına sığınan Polyneikes kendi ülkesine savaş açmayı hedefler. Kardeşler birbirinin ölümüne sebep olur ve yeni hükümdar, dayıları Kreon olur.
Polyneikes’in “vatan haini” olduğunu söyleyerek onu defnetmek istemeyen, hatta bunu yasaklayan bir kural çıkartan Kreon’a ve onun tüm bu baskılarına rağmen kardeşi Antigone hiç değilse sembolik bir tören yaparak abisini layıkıyla gömmek ister.**
Kreon, onu yakalar ve sonunda onu bir mağaraya hapsedip de ölmesini beklemeye karar verir. Ona, defalarca kez bunları yapmaması gerektiği söylenmesine rağmen kimseyi dinlemez. Oğlu ve Antigone’nin eşi olan Haimon da eşinin haksız cezalandırılmasının acısına katlanamayarak hayatını sonlandırır. Kitapta Antigone’nin asil davranışı onurlandırılarak, Kreon’un “kral kompleksi” ve inatçı tavrı eleştirilen taraf olur.
Antigone; Kreon’un yasasını kabul etmeyip, Tanrı yasalarını esas alarak yaptığı bu hareketin sonucunda cezasının ölüm olacağını bile bile doğru olduğuna inandığı “gerçek yasanın” savunuculuğunu üstlenmiştir.
* Oidipus’un anlattığına göre, ülkesinden sürgün edilmek istese de