Kazım Bal
@kazimbal
Bilmem var mıdır insana lüzum?
İnsan insana cefâ, insan insana zulüm.
Şu anda okuduğu kitap
Şiir kitabında iki bölüm bulunuyor. Taş parçaları isimli bölüm 42 parçadan oluşurken ikinci bölüm müstakil şiirlerden oluşuyor. Taş parçaları bölümü ve kitapta bulunan şiirlerin büyük çoğunluğu şairin ilk şiir kitabı olan Deliliriklerdeki monolog şeklindeki melankolik tavrın devamı niteliğinde. Kelimelerin sık sık tekrar edilmesi, harflerin uzatılarak(yooooooğğğğğğğ, zzzzzzzzzzzda, dönnnnnnnnn vs.) imla ve yapı kurallarını zorlayan ifadelere dönüşmesi ne yazık ki şiirleri okumayı güç hale getirmiş. Şiirler imge, lirizm, anlam ve söylem gücü bakımından daha önce okuduğum Birhan Keskin şiirlerinin aksine çok yavan, dağınık ve sıradan. Kitap tam hayal kırıklığı ile bitecekken şair kendisinin şiir diline yakışır 'Öteki' isimli bir şiir konduruvermiş ki "Hah, işte bu!" dedirtecek cinsten. Şiire ve şaire yeni başlayanlara bu şiir kitabını önermemekle birlikte Birhan Keskin'in okunmaya değer birçok şiirinin olduğunu -kargo, baldamlası, ağrı, jospi, salyangoz, penguen ve bir mevsim yok anne gibi- ve kendisini severek okuduğum bir şair olduğunu belirtmek isterim.
"Ah siz, nasıl da ‘siz‘siniz buram buram, onlar avam.
Bu cahilin, yoksulun, barbarın ışık neyine, onlar ziyan!
.
.
Balkonunuz çok yüksek sizin baş döndürüyor.
Dünya pek alçak bir yer olacak yakında öyle görünüyor." -Öteki
Şiirle!
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Acıyı Bal Eyledik, Korkmazgil'in bilinen yedinci şiir kitabıdır. Bilinen diyorum çünkü şair, 1951 yılında tutuklanıp hüküm giydiğinde (mülga TCK. 142. md.) iki şiir kitabına el konulduğunu ve onlara tekrar ulaşamadığını söyler. İncelemeye neden böyle bir giriş yaptığım sorgulanabilir lakin Türk Dili'ne "acıyı bal eylemek" deyimini hediye eden şairin, ne denli acılar çektiğinden ufakta olsa bahsetmesem olmazdı. Acıyı Bal Eyledik kitabındaki şiirler grevleri, kavgaları, toplumsal eşitsizlikleri söylem gücü yüksek, etkileyici ve protest bir dille ifade ediyor. Şair -kendi ifadesiyle- her ne kadar Nazım Hikmet'ten esinlenmiş olsa da özgün bir söyleyiş biçimine ulaşmış. Kitapta yer alan şiirler görece uzun olsa da okuyucuyu yormuyor. Şair, toplumun içindeki acılara isyan ederken, bunlara sebep olanlarla kavga ederken nasıl da bu kadar zarif olunur, işte bunun dersini veriyor.
"Kör olasın demiyorum, kör olma da gör beni." ve
"hor baktık mı karıncaya
kırdık mı kanadını serçenin
vurduk mu karacanın yavrusunu
ya nasıl kıyarız insana" dizeleri adıyla meşhur ad şiirinin en zarif dizelerinden. Ad şiiriyle birlikte Birdenbire Özlemek, Amado'lu Ağustos, Susan Su ve Duraktaki Işık şiirleri okunmaya değer diğer şiirlerden.
"iyi ki bilincindeyim çağımın
iyi ki yaşıyorum bütün boyutlarıyla
iyi ki sövebiliyorum ağızdolusu"
Şiirle.
Franz Kafka'nın 1915 yılında yayımlanmış ve en popüler sayılabilecek eseri. Eser uzun öykü olarak nitelendiriliyor. Eserin en dikkat çekici özelliği dönemiyle kıyaslandığında şaşırtıcı derecede sıradışı olması. Kuvvetle muhtemel bundandır ki eser döneminde yayımlandığında dikkate değer bulunmuyor. Metaforlar üzerinden psikolojik bir travmanın, protest ve ütopik bir ızdırabın bu denli çarpıcı şekilde işlenmesi gerçekten kitabın okunmaya değer olduğunu gösteriyor. Kitapla ilgili incelemelerde özellikle Türkçe çevirisinde "böcek" -alm. ungeziefer- olarak çevrilen kelimenin tam olarak anlamını karşılamadığı, aslında bahse konu kelimenin anlamının "kurban edilmeye uygun olmayan kirli hayvan" olduğu yönünde bilgi mevcut. Her ne anlama gelirse gelsin insanın hayatta Gregor Samsa gibi dışlandığı, değersizleştirildiği, ölüme terk edildiği zamanlar olmuştur. Aslolan, insanın bu olanlardan sonra nasıl bir canlıya dönüşmüş olmasıdır.
Birhan Keskin'in yayımlanan ilk beş şiir kitabının bir araya getirilerek yeniden yayınlanmış hali. Kitap kronolojik olarak sondan ilke olacak şekilde sıralanmış. Yeryüzü Halleri, 20 Lak Tablet ve Cinayet Kışı bölümlerindeki şiirler diğer iki bölüme göre görece estetik açıdan daha doyurucu, anlam bütünlüğü konusunda dağınıklıklar olmasına karşın daha lirikal ve yer yer belli başlı şiirlerin bazı kısımlarında imgelem ile özgün tamlamalara rastlamak mümkün. Diğer iki bölüm olan -şairin yayınlamış olduğu ilk iki şiir kitabı- sırasıyla Delilirikler ve Bakarsın Üzgün Dönerim. Özellikle Bakarsın Üzgün Dönerim bölümündeki şiirlerin şiirin sınırlarını zorladığını mensur şiire benzediğini hatta nesir biçimlerinden denemeye daha yakın olduğunu söyleyebilirim. Bu bölümde şiirsel bir söylem yerine daha çok bir iç döküşün serbest ve samimi bir dille aktarıldığı görülüyor. Delilirikler bölümü ise monolog tarzında yazılmış ve söylem gücünün sen ve ben kıskacı arasında sıkışmış kalmış şiirlerden oluştuğunu söylemek yanlış olmaz. Kitabın en vurucu şiiri daha önce okumadığım ve en çok eleştirdiğim Bakarsın Üzgün Dönerim bölümünün son şiiri olan Bir Mevsim Yok Anne Gibi şiiri. Baldamlası ve Salyangoz ise okunmaya değer diğer şiirlerden. Yaradandan önce biz kendimizi bağışlayabilecek miyiz acaba? Kim bilir? Şiirle!
Ayrılık sevdaya dahil gibi veciz bir sözü Türk Milleti'nin diline pelesenk etmiş şairin kitaptaki şiirlerinde, Divan ve Halk şiirlerinden esinlendiğini hatta Türk ve Batı şiirinin sentezlendiği üzerine görüş bildiren incelemeler var. Nitekim şiir önü sayfalarında Baki, Nesimi gibi Divan Edebiyatı şairlerinin beyitlerine ve şiirlerin bir kısmında dörtlük ve beşlik nazım biçimleriyle yazılmış şiirler ile Batılı nazım biçimlerine atıfta bulunan isim başlıklarını görmek mümkün. Ancak şiirlerde tam anlamıyla Eski Türk Şiirine bir esinlenme olduğunu düşünmemekle birlikte şairin şiir önlerinde beyitlere yer vererek tazmin sanatına başvurduğunu düşünüyorum. Genellikle şiirler imge ve anlamı güç tamlamalar yerine daha sade ve yalın bir dille yazılmış. Şiir okumaya yeni başlayanlar için iyi bir şiire başlangıç kitabı olabilir ancak şiirle haşır neşir olanlar -ad şiiri hariç- altını çizecek mısra bulmakta zorlanabilir. Ad şiirinin bu denli meşhur ve etkileyici olması kitabın eleştirilse de okunmaya değer olduğunu gösteriyor. Üstat sondan ikinci şiir kitabı olmasına karşın ad şiiriyle bütün aşkları kalbinden vuruyor. Şiir de sevdaya dahil!
