José Saramago’nun "Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş" adlı eseri modern masal gibidir. Saramago, insanlığın en büyük kadim arzusu ölümsüzlüğü hırpalıyor. Ölümsüzlük bir lütuf olmanın ötesinde toplumsal bir felaketse?
Roman, edebiyat tarihinin en çarpıcı ve unutulmaz giriş cümlelerinden biriyle açılır:
"Ertesi gün hiç kimse ölmedi." Adı belirtilmeyen bir ülkede, 1 Ocak itibarıyla ölüm tamamen durur. İlk başta bu durum muazzam bir coşkuyla karşılanır; insanoğlu nihayet en büyük düşmanını yenmiş, ebedi hayatı bulmuştur. Ancak Saramago’nun ironisi tam da burada devreye girer.
Ölüm döşeğinde olan, bitkisel hayattaki hastalar ölmemekte, ama iyileşmemektedir de. Sağlık sistemi kilitlenir.
İş yapamaz hale gelen cenaze levazımatçıları, hükümete baskı yaparak hayvan cenazeleri kaldırmak gibi absürt yaratıcı çözümler aramaya başlar.
Kilise büyük bir varoluşsal krize girer. Çünkü ölüm ve dolayısıyla yeniden diriliş yoksa, dinin vadettiği cennet/cehennem ve kurtuluş teorisi tamamen çökmüştür.
Devlet, sonsuza kadar emekli maaşı ödemek zorunda kalacağı gerçeğiyle yüzleşince çöküşün eşiğine gelir. Saramago, insanlığın ütopya olarak gördüğü bir durumu, kusursuz bir distopyaya dönüştürür.
Kitap, yapısal olarak keskin bir şekilde ikiye ayrılır. Bu yönüyle hem toplumsal bir hiciv hem de bireysel bir yüzleşme hikayesidir:
Toplumsal anlamda odak noktası makro düzeydedir. Devletin, mafyanın (romandaki adıyla Maphia) ve kurumların ölümün yokluğuyla nasıl başa çıkmaya çalıştığı anlatılır. Ölmek isteyen ama ölemeyen yaşlı akrabalarını sınırın dışına (ölümün hala geçerli olduğu komşu ülkelere) götüren aileler ve bu kaçakçılıktan rant devşiren mafya üzerinden insan doğasının ahlaki çürümüşlüğü gözler önüne serilir.
Kişisel anlamda ölüm bir mektup göndererek grevine son verdiğini
Tanrı oyununun bekleme salonu
Puan vermedi·688 syf.··
Beğendi
·2026 57. kitabı
·19 günde okudu
·Okunma: 30 Mayıs 2026 03:33
Büyücü hakkında yazmak gerçekten zor. Sanırım bunun en büyük sebebi, kitabın tek bir yerden tutulup anlatılamaması. Hem felsefi hem psikolojik katmanları çok yoğun; bir yandan olay örgüsünü takip etmeye çalışırken bir yandan sürekli kendi düşüncelerinizin içine düşüyorsunuz. Üstelik kitap, okuruna net cevaplar vermek gibi bir derdi de taşımıyor. Tam aksine, elinize cevaplardan çok sorular bırakıyor. Ben kitabı bitirdiğimde de elimde kesin yargılardan çok sorular vardı ve galiba kitabın gücü tam olarak burada.
Kitabın başından sonuna kadar Nicholas Urfe izlendiğini düşünüyor. Bu düşünce Conchis ile somutlaşıyor ama Urfe’in kendisi de söylüyor zaten: bu izleniyor olma hissi Conchis’ten önce de var. Burada bence Tanrı tarafından izlenilme düşüncesi ile özgür irade arasındaki paradoks çok güçlü işleniyor. Eğer biri seni sürekli izliyorsa, seçimlerin gerçekten ne kadar sana ait? Ama kitabın sonunda Urfe sanki şunu anlıyor: Kendinden başka seni gerçekten izleyen, takip eden kimse yok. Belki de bu izleniyor olma düşüncesi başlı başına bir sanrı. Ve belki de özgürlüğümüze en büyük kısıtı bazen biz kendimiz koyuyoruz.
Gelelim Conchis’in Tanrı oyununa.
John Fowles son sözünde, bu kısımda Tanrı’nın farklı yüzlerini insan yüzlerinde, maskeler aracılığıyla anlatmaya çalıştığını söylüyor. Ve gerçekten kitap boyunca sürekli maskeler var; kimse tek bir yüzle karşımıza çıkmıyor. Ama bu Tanrı oyununun en çarpıcı tarafı şu: kitabın sonunda bile neyin doğru neyin yanlış olduğunu tam olarak çözemiyoruz. Çünkü belki de doğru yok, yanlış yok, iyi yok, kötü yok… Biz yalnızca olan bitene anlam vermeye çalışıyoruz. Ve verdiğimiz anlam sanırım bir şekilde bizim gerçekliğimiz oluyor. Urfe’in ilişkilerinde de bu çok net. Yalanların içindeki Lily’den bir şekilde hep daha emin, ama Allison’a
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
"Kimse sahip olmadığı bir şeyi başkasına veremez."
Kim bilir kaç kez duymuşumdur. İnsan olaylara maddi olarak baktığında herbir söz her bir davranış o kadar sıradan gelmeye başlıyor ki. En basitinden bunu ne zaman duysam tabiki veremezsin der geçerim. Fakat konu adalet, kul hakkı, sevgi.. gibi soyut kavramlara gelince ne demek istediğim daha net anlaşılmaya başlıyor..
Hâla coğrafyanın kader olduğunu mu düşünüyorsunuz. Yorumlarda buluşalım..
Puan vermedi
Soner Yalçın kimdir diye
Soracak olursanız,
Mesleğini ve bu meslekteki yeteneğini
Belki de en iyi şekilde
Kullanan bir kimsedir diyebilirim.
Kitabın ilk sayfalarında ( önsöz kısmındaki ) Montaigne'ye ait söz ise
Soner Bey'in artık daha gözü kara
Bir kimse olmaya karar verdiğinin
Benim açımdan en büyük göstergesidir.
Ve yine aynı sayfada
Tevrat'taki Âdem ve Havva'nın
Cennetten kovuluş anlatıları üzerinden,
Onlar sorumluluk almadılar
Ve birbirlerini suçladılar,
( Yaratıcı'ya ithafen ) Bizler,
bizi nasıl yarattıysan öyleyiz deyip
Suçu Yaratıcı'ya atmak
Kitabın önsözündeki mantık kurgusuna
Ters düşmektedir. Şayet sizin ya da
Kitabın editörlüğünü yapan beyefendi
Ya da hanımefendinin gözünden
Kaçmış bir şey ise bir şey diyemem.
Ama bile isteye ve düşünülerek
Kitabın ilk sayfalarına konulduysa
Bu kitap daha ilk sayfadan
Kendisiyle çelişiyor demektir.
Aile Hikayesi - Boş TabakRoman
Aile hikayelerini her zaman sevdim. Güzel başladı aile içi hesaplaşmalar, yılların suskunlukları dile getirilemeyenler derken monolog verildiği kısımlar biraz okumayı yavaşlattı. .
Son bölümde ki son bölümün adı kitabın adını taşıyordu Boş Tabak orda düğümler çözüldü. Sakin,akıcı anlatımını yanısıra iç seslerin fazlalığı evin büyük kızı Zehranın her şeyi içine atması ve yine kendine konuşması beni üzdü. Hiç kimse bu kadar yalnız olmamalı.
Puan vermedi·132 syf.··
Beğendi
·2026 73. kitabı
·23 saatte okudu
·Okunma: 27 Haziran 2026 08:59
Bu kitabın 1800 lü yılların sonunda yazıldığını bilseniz bile şaşırıyorsunuz. Öngörüleri o kadar isabetli ki komplo teorisi yazsanız kimse yadırgamaz. Boşuna bilim kurgunun öncüsü olmamış üstat. Sadece bilimsel ve teknolojik gelişmeleri değil, insan psikolojisinin ulaşabileceği uç noktaları ve sosyolojik ayrımları da çok başarılı şekilde uyarlamış.
