Yazar:
Ben Okri
Çevirmen:
Berrin Karayazıcı Aksoy
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Ne büyüleyici bir metin, ne çarpıcı bir anlatım. Şaşırtıcı derecede pürüzsüz akıp giden bir kitap. İliklerime kadar hissettiğim bir yoksulluk, yokluk, çaresizlik ve mücadele. Politika da dahil olmak üzere çamurun her türlüsünü dibine kadar yaşayan insanlar ve hayata tutunmanın, varoluşun işkencesini erken yaşta tadan Azaro. Durmaksızın yağan yağmur, orman, şarap ve çorba kokusu, tek göz oda içinde kurulan emniyetsiz, umutsuz bir yaşam. Etkisi çok uzun zaman sürecek bir başyapıt.
Ben Okri ’nin 
Aç Yol adlı romanı, gerçeklik ile hayal dünyasını iç içe geçiren, okuyucuyu farklı bir anlatım tarzıyla karşılaştıran önemli bir eserdir. İlk kez 1991 yılında yayımlanan eser, aynı yıl Booker Ödülü’nü kazanmış ve dünya edebiyatında önemli bir yere sahip olmuştur. Roman, Nijerya’nın toplumsal yapısını, yoksulluğu, siyasi sorunlarını ve insanların yaşam mücadelelerini büyülü gerçekçilik anlayışıyla anlatmaktadır.
Romanın ana karakteri Azaro adında bir çocuktur. Azaro sıradan bir çocuk değildir; Afrika inanışlarında yer alan “ruh çocuk” yani abiku olarak tanımlanmaktadır. Bu inanışa göre bazı çocuklar doğar, kısa süre sonra ölür ve yeniden dünyaya gelirler. Ancak Azaro diğer ruh çocuklardan farklıdır çünkü ruhlar dünyasına geri dönmek yerine gerçek dünyada yaşamayı seçmiştir. Bu seçim onun sürekli iki dünya arasında kalmasına neden olur. Bir yandan insanların yaşadığı gerçek hayatı deneyimlerken diğer yandan ruhlar dünyasının varlıklarıyla ve gizemli olaylarla karşılaşır.
Azaro’nun annesi ve babası da romanda önemli karakterlerdir. Babası güçlü, mücadeleci ve hayaller kuran bir karakter olarak anlatılır. Daha iyi bir yaşam için sürekli çabalayan, yoksulluğa karşı direnen biridir. Ancak hayatın zorlukları zaman zaman onu öfkelendirir ve yorar. Annesi ise fedakâr, sabırlı ve ailesi için her türlü zorluğa katlanan bir kadın olarak karşımıza çıkar. Ailenin yaşadığı ekonomik sıkıntılar ve günlük mücadeleler, dönemin toplum yapısını anlamada önemli bir rol oynamaktadır.
Romanın en dikkat çekici özelliklerinden biri yazarın kullandığı anlatım biçimidir. Ben Okri, gerçek yaşam olaylarını doğaüstü unsurlarla birleştirerek farklı bir atmosfer oluşturmuştur. Okuyucu bazen gerçek olaylarla karşılaştığını düşünürken bazen de kendisini ruhlar, gizemli yaratıklar ve
Roman, Nijeryalı yazar Ben Okri’nin 1991’de yayımlanan başyapıtı kabul edilir. Hikâye, bir ruh çocuğun ağzından anlatılır. Azaro bir abiku’dur. Afrika inanışında abiku, doğmadan önce ruhlar dünyasında var olan, dünyaya gelip kısa bir süre yaşadıktan sonra tekrar öte tarafa dönmeyi seçen çocuktur. Azaro’nun hikâyesi, bir yandan Afrika mitleri ve büyülü gerçekçilik ile örülmüşken, diğer yandan yoksulluk, sömürge sonrası siyaset, aile mücadelesi ve toplumsal adaletsizlik gibi çok gerçekçi öğelerle iç içedir.
Okri’nin dili son derece lirik ve metaforlarla doludur; roman bazen bir rüya, bazen bir masal gibi akar. Olağanüstü ve mistik olaylar günlük hayatın olağan parçası gibi sunulur. Azaro’nun dünyalar arası bakışı, hem bireyin hem toplumun "aç yolunu" yani doyumsuz arayışını simgeler.
Okri eserinde siyasi yozlaşma, ekonomik yoksulluk, adaletsizlik, ruh ile beden arasındaki sürekli çekişme, yaşama tutunma çabası, hayatta kalma iradesi gibi temaları ustalıkla işler.
Eser Afrika edebiyatına yeni bir soluk getirmesi, geleneksel Afrika mitlerini modern roman tekniğiyle birleştirmesi, sömürge sonrası Afrika’nın toplumsal panoramasını benzersiz bir üslupla yansıtması nedeniyle Booker ödülüne layık görüldü. Ayrıca Latin Amerika’dan bildiğimiz büyülü gerçekçilik, ilk defa Nijerya bağlamında bu denli güçlü işlendi.
Okri’nin dili hem şiirsel hem politikti; mistik ve gerçek aynı anda var oluyordu. Yoksulluk ve adaletsizliği anlatırken, aynı zamanda Afrika’nın ruhani geleneğini ve insanlarının direncini evrensel bir dile çevirdi. Azaro’nun “aç yol”u, sadece Nijerya’nın değil insanlığın arayışını simgeliyordu: açlık, doyumsuzluk, yolculuk, varoluş.
Roman net bir olay örgüsünden ziyade rüya parçaları gibi akışa sahip olduğundan, tekrarlayan imgeler çok sık olduğundan bazı okurlar
Ogogoro ve abgada ülkesinde politikaEdebiyat
doğduğum yılın booker ödüllü kitabı
@bookerbookclub
Hiç aşina olmadığım, ogogoro içilip abgada giyilen,
kavgaların rüyalarda bile devam ettiği, ruhu da bedeni kadar yaralanan birinin uykusunun günlerce sürebildiği ülkede, elektrik henüz sadece en güçlünün mekanında görülen bir sihir, araba sadece kullanmayı beceremese de en zenginin elindeyken politika yine birbirinden farklı hiçbir şey anlatmayan, hatta hiçbir şey anlatmayan ama
ayrışmayı ve düşmanlığı yaratan bir grup hiyerarşi manyağının herkesi etkileyen oyunuydu.
Nijeryalı yazar Ben Okri, büyülü gerçekçilikle kendi kürütürünü karıştırdığı romanı Aç Yol’da bir şeylere değinmek istemiş belli ki ama benim için kitabın son 200 sayfası maalesef bir eziyete dönüştü. Okudukça bitmedi, bitmedikçe sıkıldım. Bitirmek için okudum, keyif alamadım. Karakter gelişimi yok, karakterlerin kendi içinde bir tutarlılığı yok. Sürekli tekrar eden aynı temalar ve olaylar var: Düzenlenen ziyafet, çıkan arbade, o kalabalıkta çıkan ve peri çocuk Azaro’yu kaçırmaya çalışan periler, dövüş, dövüş sonrası babanın iyileşme dönemi. İlk dinleyiş ya da okuyuşta ilginçken gittikçe kitap ilerledikçe sıkan hep aynı daha doğrusu çok benzer olaylar. Ayrıca Madam Koto’ya da çok haksızlık yapılmış. Kadından iyilikten başka bir şey görmeyen aile her fırsatta Madam Koto’yu kötülüyor. Sayın Okri keşke karar verseydiniz ya da karakterlerin bir gelişim evresi olsaydı. Gerçi kitaptaki tüm karakterler tutarsız. Konuşmaşların az olduğu, geveze bir anlatıcının yer aldığı - Azaro yani yazar- bir kitap Aç Yol; maalesef bana hitap etmedi.
Yazar Hakkında
Ben OkriYazar · 4 kitap
Ben Okri (d. 15 Nisan 1959) Nijeryalı şair ve roman yazarı.
Aga Khan (1987) ve Man Booker Ödülü (1991) de dahil olmak üzere birçok ödül kazanmış olan Okri büyülü gerçekçilik akımının önde gelen yazarlarından biridir. En önemli yapıtı olan Aç Yol (The Famished Road) 1991 yılında yayınlanarak onu uluslararası üne kavuşturmuştur.
