Puan
7.810 üzerinden
"Mevsimlerden kıştı, zenginler çay içip koyun eti yiyor, yoksullarsa havanın ısınmasını ve otların büyümesini bekliyordu."
Rus Klasikleri Okuma grubumuzun bu ayki kitabı 20.yüzyıl Toplumcu gerçekçi ve varoluşçu akımların en önemli temsilcilerinden sayılan Platonov'un Can'ıydı.
Yazar kendisi de komünist olmasına rağmen özellikle Stalin'in iktidarda olduğu 1928-29 döneminde uygulanan kolektivizasyon (tarımda özel mülkiyet yerine ortak mülkiyet esası) sisteminin getirdiği yıkıcı ve sömürücü etkilere ve Stalinist düşünceye yaptığı eleştiriler sebebiyle neredeyse SSCB yıkılana kadar yasaklı kalmış.
Kitap annesi tarafından terk edilen ve Stalin himayesinde kimsesiz bir çocuk olarak büyüdükten sonra Moskova Ekonomi Enstitüsü arazi ıslah eğitimin tamamlayan Nazar Çagatayev'e, kendisinin de içine doğduğu yoksul Can halkına Sosyalizm götürerek onları refaha erdirme görevi verilmesi ile başlıyor.
Can halkı bugün Türkmenistan - Özbekistan sınırları içine denk gelen bir bölgede yaşayan, içinde Türkmen, Karakalpak, Özbek, Kazak, İranlı, Beluci ve nicelerini barındıran, aslında kaçaklar, yetimler, dermanı kesilince kapı dışarı edilen yaşlı köleler, eşsiz kalan kadınlar, suçlular, tanrıbilmezler gibi toplumun en dışlanmış ve yok sayılan kesiminin oluşturduğu bir halk. Can adı onlara yanlarında hoşar (mevsimlik işçi) olarak çalıştıkları zenginler tarafından verilmiş. Rusçada 'Duşa' dan gelen Can'ı halk 'ruh' anlamı ile kullansa da burda zenginlerin kastettiği anlam 'köle' Gogol'un Ölü Canlar'ı da burdan geliyormuş.
Kitap gerek verdiği sosyolojik mesajlar, gerek doğa betimlemeleri, gerekse yoksulluğun işlenişi bakımından çok etkileyiciydi. Yoksulluğu ve yokluğu bu kadar net hissetiren kitap azdır bence. Okurken çölde karakterlerle birlikte dolaştım, açlığı ve ölümü
Mutluluğun acıya benziyor..
"Yaşadım ve çürüdüm."... 
Andrey Platonov u özetleyen cümle...
eserleri Stalin döneminde yasaklılar arasına girmiş ve 1991’e kadar dünyadan gizli kalınmaya bırakılmış bir yaşam, unutulmuş bir yazardır Andrey Platonov ....
Yazdıkları kırk yıl sonra yayımlanmış. Gorki tarafından övgü almış; Stalin tarafından silinmeye çalışılmış.Ölümünü bir kurşuna dizilme ya da sürgünde hayal ederken oğlunun verem mikrobu koca bir yazarı trajik sona itmiştir.
Can rus edebiyyatindan uzak ve dünya edebiyatının öncüllerinden olabilecek kadar basarili bir eserdir.
Can açlığın,yokluğun,unutulmuşluğun ve süreğen acının hissizleştirdiği bir halkın uyanışının öyküsü.
"...çocukluk anılarından bilirdi ki, uzun bir ayrılığın ardından tanıdık bir yeri yeniden görmek tuhaf ve üzücü gelir; yüreğin bağlılığını korumuştur mekana, oysa kıpırtısız nesneler seni unutmuştur, anımsamazlar, yokluğunda hareketli ve mutlu bir hayat yaşamış gibi yabancılarlar seni, duyguların karşılıksız kalır, acınası, meçhul bir varlık gibi dikilirsin karşılarında."
Andrey Platonov u özetleyen cümle...
eserleri Stalin döneminde yasaklılar arasına girmiş ve 1991’e kadar dünyadan gizli kalınmaya bırakılmış bir yaşam, unutulmuş bir yazardır Andrey Platonov ....
Yazdıkları kırk yıl sonra yayımlanmış. Gorki tarafından övgü almış; Stalin tarafından silinmeye çalışılmış.Ölümünü bir kurşuna dizilme ya da sürgünde hayal ederken oğlunun verem mikrobu koca bir yazarı trajik sona itmiştir.
Can rus edebiyyatindan uzak ve dünya edebiyatının öncüllerinden olabilecek kadar basarili bir eserdir.
Can açlığın,yokluğun,unutulmuşluğun ve süreğen acının hissizleştirdiği bir halkın uyanışının öyküsü.
"...çocukluk anılarından bilirdi ki, uzun bir ayrılığın ardından tanıdık bir yeri yeniden görmek tuhaf ve üzücü gelir; yüreğin bağlılığını korumuştur mekana, oysa kıpırtısız nesneler seni unutmuştur, anımsamazlar, yokluğunda hareketli ve mutlu bir hayat yaşamış gibi yabancılarlar seni, duyguların karşılıksız kalır, acınası, meçhul bir varlık gibi dikilirsin karşılarında."
7/10
2019 39. kitabı
Hayattayken kitapları yasaklı olan, bu nedenle çok zor şartlarda yaşamını sürdürmüş olan ve ölümünden yıllar sonra kitapları basılan Andrey Platanov'un okuduğum ilk kitabı Can.
Kitaba şöyle bir göz attığımda içinde Sarıkamış'ı Karakalpaklar'ı görünce ilgimi çekmişti, tanıdık bir şeyler okuyacağım diye merakım artırmıştı.
Nitekim öyle de oldu.
Kitabın kahramanı Nazar Çagatayev Sovyetler tarafından yetiştirilerek, ölümle pençeleşen halka umut aşılaması, onları yeniden ayağa kaldırması için Sarıkamış'a, doğduğu topraklara geri gönderiliyor.
Akıcı bir kitap, sade ve anlaşılır. Okurken yorulmuyorsunuz ama üzülüyorsunuz çünkü baştan sona açlık, sefalet, hastalık ölüm dolu kitap. Tüm bu olumsuzlukları bir nebze olsun azaltan ise kitaptaki karakterlerle beraber yaşadığınız o umut.
Hem dönem eleştirisi, hem insanlığın içinde bulunduğu şartların güzel bir özeti.
Severek okudum, okumanızı öneririm.
Ruhumuz Uyuştu Yaşamaktan1000k
Kitap, evrensel bir konuyu ele alıyor. Yoksulluk. Ama öyle böyle değil düpedüz açlık. İçinizi yakacak betimlemelerle dolu kitap, her sayfasında karşınıza capcanlı bir insanlık dramını çıkarıyor.
Konusuna gelince; Sovyet iktidarının halkına rejimi yaygınlaştıma çabaları gereği, kahramanımızı doğduğu topraklara görevli olarak gönderilir. Ancak gittiğinde çocukluğunda o toprakları terk etmek zorunda kaldığı yoksulluğun katmerlenmiş olarak yerinde durduğunu görür. Üstüne üstlük bir de sınırların ötesinden toprakları ele geçirmek için öldürmekten usanmayan canilerin hızla yaklaşma tehdidi vardır. O fakirliğin yerinden kıpırdayacak hal bırakmadığı Can'lar göç etmek için yollara düşerler. Yol ve çaresizlik arasında insanın mucizelerle de karşılaşabildiği anları da içinde taşıyan bir insanlık dramı var kitapta.
Mutlaka okumanızı tavsiye ederim.
Puan vermedi
Gerek dili gerekse dünyaya bakış açısıyla sadece çağının değil tüm zamanların edebiyatında apayrı bir yere sahip olan Platonov'un bu kısa romanı, "insan ne için yaşar?" sorusu üzerine derin, sarsıcı ve özgün bir tefekkür niteliğinde. Hayata duyulan inancın dönüştürücü gücünün öyküsü Can; açlığın, yokluğun, unutulmuşluğun ve süreğen acının hissizleştirdiği bir halkın öyküsü. En tanıdık konuyu bile ilk kez ele alınıyormuşcasına ilginç kılan ve tüm eserleri sadece insana değil, bir bütün olarak doğaya yönelik muazzam bir sevgi ile ışıldayan Platonov'un Can'ı, edebiyatseverleri derinden etkileyecek güçlü bir roman.