Yazar:
Michel Butor
Çevirmen:
Mükerrem Akdeniz
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 49 dk.
Sayfa Sayısı:
276
Basım Tarihi:
1991
İlk Yayın Tarihi:
Ocak 1957
Yayınevi:
Can Yayınları
Orijinal Adı:
La Modification
Orijinal Dil:
Fransızca
Orijinal Ülke:
Fransa
ISBN:
9789755102689
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi
Değişim, Fransız Yeni Roman akımı denince akla ilk gelen eserlerden birisi. Senelerdir baskısı bulunmuyordu, nihayet yeni çevirisiyle yayımlandı. Hakikaten çok iyi bir metin.
1950’lerin sonunda, Paris’te İtalyan bir daktilo şirketinde çalışan, evli ve dört çocuklu bir adamın, Roma’ya, sevgilisini görmeye giderken trende geçirdiği yaklaşık yirmi bir saatlik süreçte kafasından geçenleri, yaşadığı içsel çatışmaları, duygusal dünyasındaki gitgelleri, anılarını, hem eşi hem sevgilisiyle geçmişini, uyuyakaldığında gördüğü rüyaları ve trendeki diğer yolcularla ilgili kafasında kurduğu dünyaları anlatıyor. Yani bir yandan Paris’ten Roma’ya doğru bir seyahatteyiz, diğer yandan karakterimizin iç dünyasına ve geçmişine bir yolculuk bu. Eşi ve sevgiliyle geçmişini, zamanın farklı noktalarından parça parça anılarla öğreniyoruz. Adım adım Paris ve Roma sokaklarını geziyoruz; bu iki şehir de adeta ete kemiğe bürünen birer karakter oluyor ya da eşi ve sevgilisiyle bütünleşiyor sanki. Yolculuk boyunca trene çok farklı kesimlerden insanlar da biniyor; karakterimizin onlara taktığı isimler ve kurguladığı dünyalarla yine bir yerde onun iç dünyasının yansımalarına şahit oluyoruz.
Anlaşılacağı üzere pek fazla olay yok, hatta kitap baştan sona yirmi bir saatlik bir içsel konuşma. Ama anlatım yağ gibi öyle bir kayıp gidiyor ki karakterin zihninin labirentlerinde çok keyifli bir yolculuk bu. Bu akıcılığın yanı sıra, Butor’un ikinci çoğul şahıs kullanımı da hem metni farklı bir yere taşımış, hem de okurken karakterle okurun kurduğu bağı kuvvetlendirmiş bence. Karakterin dünyasıyla beraber, hayata ve ilişkilere dair aslında çok yeni olmayan tespitleri klişe tuzağına düşmeden işlemesi de şüphesiz anlatımın ve dilin gücünden kaynaklanıyor.
Keyif almak için okuyanları edebiyata doyururken alıp
*İncelemenin paragrafları sırayla kitabın bakış açısıyla(ikincil bakış açısı) ve kitap hakkında bilgi sırasıyla yazılmıştır. Araya kendi okuma anlayışımdan yüzeysel bilgiler de ekledim. Bazı geçişlerdeki hızı, farklı zaman kiplerini, hataları kitabın anlatımına uysun diye bilinçli olarak ben ayarladım. İki farklı formatta paragraf formları olduğu ve paragrafları alıntılarla desteklediğim için yazı uzun oldu. Bir de daha anlaşılır olması için italik ve bold yazı tiplerini kullanmıştım ama siteye yükleyince tek tip yazı çıkıyor. Bunlar için kusura bakmayın. Şimdiden keyifli okumalar*
DEĞİŞME ÜZERİNE YOLCULUK NOTLARI:
İçine sadece günlük eşyalarını koyduğun kara valizle girdiğin kompartımanda gidiş yönüne doğru, cam kenarına oturuyorsun. Tren henüz hareket etmiyor. Camdan dışarı baktığında peronların ayrılıklara ve geri dönüş umutlarına sahne olduğunu uzun, sıskaca, kirli sakallı bir adamın, başına kırmızı bir bobble hat geçirmiş, altın sarısı saçları bu şapkanın altından çıkan, gamzeli genç hanıma bir daha kavuşamayacak gibi sarılışından anlıyorsun. Genç hanım bu sarılış esnasında başını adamın omzundan sana döndürüyor. Bakmaktan vazgeçip senden başka kimse olmayan kompartımana çeviriyorsun bakışlarını. Yanında kitap olarak sadece okuyup bitirdiğin, cep boyunun görünüşü çok da hoşuna gitmemiş Değişme var. Uzun sayılacak bir okuma süreci geçirmişsin. Kitap okuma oburluğun daha çok okumaktan sakin ve yüzeysel olmayan bir okumaya doğru evrildi. Bu yüzden artık okurken acele etmiyorsun. Kitap hakkındaki bölük pörçük düşüncelerini bu uzun yolculuk boyunca bir sıraya koymaya çalışacaksın. Bunu yaparken kitabın sonunu söyleyeceksin. İtiraz etseler de bazı kitapların sonunu söyleyince büyüsünün kaçmadığının, kitapta önemli olanın o aşamaya nasıl gelindiğinin farkındasın.
Belki de modern ve post-modern romanın ilk adımı idi Yeni roman.
Bu akımınin önemli eserlerinden olan Michel Butor' un Değişme'sini ele aldığımızda , kitabın ortalarina kadar karekterler klasik, düz bir çizgide ilerliyor.Henry hep kötü: kaba,sinsi. Olumlu olan hiç şey yok. Cécile ise çok iyi güzel, narin, sevilesi kadın .Tâbi sayfalar ilerledikçe ana karekterin bakışı değişiyor. Cécile ye olan ilgisi ( onu sevdiğini sadece bir kez söylüyor ki aslında sevmiyor. Sadece yaşadığı hayattan kaçıyor) de Henrrte ye olan nefreti de azalıyor. Kendini sorgulamaya başlıyor. Neden bu kararı aldığını?, neden burada olduğunu?... Yaş bunalımında olduğunu gençleşmek uğruna bu maceraların peşine düştüğünü adeta itiraf eden baş karakterin one çıkan tatminsizlik, boşluk hissi ve onda ete kemiğe bürünmüş korkaklık ,okuru bu romanın yazıldığı tarihlere götürüyor. İkinci dünya savaşınin enkazı altında kalkmaya çalışan Avrupa'nin, değişen siyasal ve ekonomik durumunun toplum ve birey üzerindeki etkileri;ferah seviyesinin yükselmesi, burjuvazinin ortaya çıkması insanin nesneleşmesi. Yazarın kendini metnin orta göstermesi ile tepkisini koymasıni hayretler içinde okuyor 'öç alıyordunuz böylece, sizi köleleri gibi kullanan, küçülten, yalnızca kendileri için boğuşup duran biri haline getiren, kendi kendinize karşı uysalca hain, kendi çıkarlarınıza karşı ilgisiz, yalnızca onların çıkarına çalışan, onların gizli kapaklı çıkarlarını gözeten biri haline sokanlardan öç alıyordunuz böylece." ( Butor, 1991,s.203)
Baş karakterin 22 saatlik Paris - Roma yolculuğu boyunca kitabını yazmış olduğu hayat hikayesini okuyan okur. Sonlara doğru yazarın kendisi de metne dahil olunca, baş Karakterin yani Léon Delmont o yolcuğu kabuslar içinde uyuyp uyanarak geçirdiğini öğreniyor.
Sen dili ile aktarılan
Yeni Roman akımına iyi bir örnekEdebiyat
4 çocuk babası Leon Delmont, İtalyan yazı makineleri Scabelli'nin Paris temsilcisidir. İşi gereği belli aralıklarla Roma'ya trenle seyahat etmektedir. Roma elçilikte çalışan yarı Fransız Cecile'le tanışıp sevgili olur. Günün birinde karısı Henriette'den ayrılacağını, ona Paris'te iş bulduğunu ve yanına yerleşmesini söylemek için sürpriz bir yolculuğa çıkar. İşte kitap, Leon'un Paris'ten Roma'ya trenle yaptığı 21 saat 35 dk'lik yolculuğu kapsar.Fakat başlangıçta düşündüğü şeyler, yolculuk süresince DEĞİŞİM 'e uğrayacak, düşündüklerini bir kitap yazarak aktarma ve hayatını değiştirmeme kararını alacaktır.
Temel sorgular; evlilik, monotonluk, pişmanlık ve aşk dürtüsü. Eşinin zamanla kendisini küçümsediğini öngören adam, çok sevdiği şehir Roma'da hayallerine kavuşacağını düşünüp aşık olmuştur. Sonundaysa, sevgilisine değil Roma mit'ine aşık olduğunu, özellikle sevgilisinin Paris'te tatile geldiğinde ve ailesiyle tanıştırdıgı zamanı tekrar düşündüğünde anlayacaktır. Eserde; Roma mit'inin yanısıra "Mavi Işık " metaforu (Roma imparatorluk ve efsanelerini düşünürken ortaya çıkan) kullanılmış. Ayrıca Tevrat'taki peygamberlere de bolca atıf var.
İlk kez yazar da rastladığım, ikinci çoğul şahıs (siz) ağzından dile getirilence çoğu kez olayların içinde olabiliyorsunuz. #yeniroman'cıların köşe taşı olan eser, yolculuktaki karakterler (Din adamı, hukuk prf, İngiliz, yeni evliler..)ve nesnelerin (Paris ve Roma müzeleri) ayrıntılı anlatımıyla (çoğu kez atladım) sıkıcı gelmekle birlikte, insan psikolojisinin değişken (kapağında şömineden çıkan tren ve durmuş saat misali zaman sorgusu) unsurlarını ele alma biçimiyle okunmaya değer doğrusu.
-Spoiler içerir-
Reklam
Yazar Hakkında
Michel ButorYazar · 8 kitap
Michel Butor (14 Eylül 1926, Fransa) Fransız roman ve deneme yazarı. Sorbonne’da felsefe eğitimini tamamladı, Gaston Bachelard’ın öğrencisi oldu. Selanik, Manchester ve Cenevre’de dersler verdi. Vincennes’de, 1970 yılında profesör oldu. Fransa’da, 1950’li yıllarda ortaya çıkan Yeni Roman’ın önde gelen temsilcilerinden olmasına karşın, bu akımın öbür yazarlarından, aşırılıklardan kaçınmasıyla ayrılır. İlk deneysel romanı olan Passage de Milan’ı (1954), Manchester’da geçirdiği günleri konu alan L’emploi du temps (1956, roman) izler.
