Derwêş ile Edûlê
Ali Oruç (Bawer Ferat)Yazar:
Ali Oruç (Bawer Ferat)
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 50 dk.
Sayfa Sayısı:
312
Basım Tarihi:
Nisan 2025
Yayınevi:
Sitav Yayınları
Orijinal Adı:
Dewrêş ile Adûlê
ISBN:
9786258255829
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İNCELEME+NOT+ÖZETTarih
İNCELEME:
kitap yaklaşık 150-200 yıl önceki aşk hikayesini anlatır.İlk başta Evdi ile Rıhme’nin aşkı anlatılır ancak bu iki aşık evlenemezler ve başkalarıyla evlilikler kurarlar.
Kitabın diğer ikinci kısmı ve ana konusu Dewreş ile Adûle’nin aşkını ,dermansız sevdasını anlatır.
Kitap zamanın kültürünü ,yaşam biçimini,toplum yapısını ,adetleri ,gelenekleri yaşatarak anlatıyor.Çok akıcı dille yazılmış ve okurken yaşıyorsunuz resmen.
Tarihi roman olması sebebiyle herkese tavsiye ederim.
————————————————————————
NOTLAR:
•Kitaptaki olaylar genelde Harran Ovası ,Ceylanpınar, Cudi ,Şengal Dağı ve Şeyh Adî Türbesinde geçiyor.
•Şengal Dağındaki Laleş Tapınağındaki Şeyh Adî türbesi ve bulunduğu Şengal Dağı Ezidiler için kutsaldır.
•Eskiden ezidi ve kürtlerde Başka aşiretlere gidip hayvan çalmak bir yiğitlik adetlerinden sayılırmış.
•Kitabın başında ilk olarak Evdi ile Rıhme’nin kavuşulmayan aşkı anlatılır .Yıllar Sonrasında ise başka bir aşk başlar.
Bu aşk Dewreş ile Adûle’nin aşkıdır.
•Rıhme,İbrahim Bey’in ablasıdır.
•Dewreş Evdi’nin oğludur ve ezididir
•Adûle İbrahim Bey’in kızıdır.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
ÖZET: kitabın ilk bölümünün bir kısmı(Evdi ile Rıhme aşkı ) ve
Diğer bölümü ve asıl konu olan Dewreş ile Adule aşkının ilk hikayelerinin özeti malesef yok. son kısımlarının özeti aşağıdadır…
İlk 30-35 sayfa özeti:
Osmanlı’nın Amed valisi Ömer Paşa Milan aşiret reisi Mahmut Ağayı çağırır yanına.Ona isyan hazırlığında olduğunu vs söyler.ancak Mahmut ağa inkar eder ve sinirlenir.Olay gerilince Mahmut Ağa tutuklanır.Sonra bu aşiretlere yayılır ve hepsi şaşırır.Çareyi isyan etmek yerine istanbula gidip Sultan Selim’e gidip,Mahmut Ağa’nın oğlu İbrahim öncülüğünde birkaç aşiret , Ömer Paşa’yı şikayet eder .Sultan Selim de ,bağlılık ve vergi olması şartıyla
Puan vermedi·272 syf.·
2024 1. kitabı
Hikaye ilgimi çektiği için okudum. Her kitap bir duygu aktarır ama bunda o duyguyu aktarımı yok . Ya da ben hissedemedim . Sözler çok yavan anlatım hissiz . Sözlü edebiyatı yazıya geçirmek bu kadar özensizce olmamalı.
Karakterler üzerinde yakılan ağıtları da merak ettiğim için çeşitli seslerden dinledim . Acı dolu geçmişi hepsinde de hissettim . Aynı beklentiyi kitabın da karşılamasını umardım . En azından ağıtlar Kürtçe yazabilirdi.
(çeviri kısmı da eklenirdi)
Bazı noktalar da çok iyi betimlemeler kullanılmış ve karakterler hakkında zihinde net bir tablo oluşuyor. Yazarın buradaki hakkını verelim :)
Sonu hüsran olan her aşk gibi hüzünlü bir hikaye…
Okunmaya değer mi bence evet . Farklı yazarlardan da okumak isteğimi uyandırdı
Yazarın emeğine sağlık.
Dewreş İle Adûle Ali Oruç (Bawer Ferat) .
Dewreş İle Adûle Ali Oruç (Bawer Ferat) .Spoi içerebilir.
Merhabalar
İncelemeye başlamadan önce Ezidiler hakkında kısaca bilgi vermek istiyorum.Ezidiler ya da Yezidiler olarak bilinen genellikle Kürtçe konuşan dini bir topluluktur.Ezidiler, temel olarak târihte Asurluların bir parçası olan Irak’ın Ninova bölgesinde yaşamaktadırlar. Onlara göre dünya sonsuzdur ve onu yaratan Tanrı onu yıkamaz ve günde iki defa güneşe dönerek ibadet ederler.
Arap, Türkmen,Osmanlı ve Kürtlerin toplumsal ilişkileri arasında yeşeren aşkların anlatıldığı eserde başlarda Ezidi genci Evdi ile Milan aşiretinin Beyi İbrahim'in ablası olan Rîhme arasında geçen aşk öyküsü anlatılmaktadır. Ezidiler diğer kürtler gibi İslamiyeti kabul etmediklerinden ötürü türlü işkencelere maruz kalıyor katledilip barındıkları yurtlarından ediliyor farklı iki dini inanç iki gencin aşkını imkansızlaştırır böylelikle daha sonra Evdi sevdasını kalbine gömüp kendisi de Ezidi olan Ayşe ile evlenir ve Dewreş adını verdikleri bir erkek çocukları olur yine aynı aileler çocukları arasında bir aşk başlar. Dewreş ile İbrahim Beyin kızı Adule arasında yeni bi aşk doğar ama her türlü oyun ve hile ile ikilinin birbirine kavuşmasına mani olunur. Sürükleyici olup ve akıcı bir dille yazılan bu destansı eseri bir solukta okuyacaksınız. Keyifli okumalar.
Bir sevda kardeşlikten öte midir? İnsan sevdiği için kıyar mı kardeşlerinin canına? Verir mi düşmanının eline. Bana göre yiğitlik bu değildi Dewreş, sevda hiç değildi.
karacadağ eteklerinde, ceylanpınar ovasında, cudi'de, şengal dağı'nda, şeyh adi'de yaşanmış, dengbejler tarafından söylene söylene günümüze kadar gelmiş gerçek bir aşk öyküsüdür.
dewrêş ile adûlê dendiğinde aklıma dewrêşin babası evdi'nin vakt-i zamanında aşık olduğu rihmê'nin öldüğünü öğrenmesi üzere, mezarını açıp o ölü kokusunu içine çekmekten zevk alarak mazoşist duyguların tavan yaptığı bölüm aklıma gelmiş olup aşkın tanımını yeniden düşünmeme neden olan kitap gelir. aynı zamanda sırf êzidî oldukları için soydaşları tarafından dışlanması hatta öldürülmek istenmesi de bana atalarımızın o ünlü '' kurd dijminên qewmê xwenin'' ( kürtler kendi soyunun düşmanıdır ) veya ''kurmê darê ji darêye'' ( ağacın kurdu ağaçtandır) sözlerinin ne kadar yerinde olduğunu kanıtlar niteliktedir.
Puan vermedi·272 syf.·
2021 4. kitabı
“ADULE” değil “EDULE”
Her Dengbejin anlattığında Tarih yatıyor derlerdi de inanmazdım.. Bilmeyenler için şarkının linkini bırakıyorum.. ( Bana göre şarkı değil,ağıt..) youtu.be/M7llGTPFHLI. Bu gördüğünüz “ay delal,ay delal” şarkısı.. Bu kitap ise bu şarkıdan esinlenerek Ali Oruç (Bawer Ferad-mahlası) tarafından yazılmıştır. Bir kürt destanı olan “Dewreş u Edule” aşkı adı altında Müslüman ve Ezidi Kürt toplumlarının yaşayış biçimlerini,savaşlarını,kültürlerini,düşüncelerini en çarpıcı bir şekilde dile getiriyor yazar. Karacadağ’ın eteklerini paylaşan aynı ırktan fakat farklı dinlere mensup insanların birbirleriyle olan çatışmasını, toprak kavgasını,birbirlerine kız alıp vermeyişlerini (ki kitabın en can alıcı noktası bu) misafir ağırlamaktan tutun,yiğitlik mertebelerine kadar her şeyi buluyorsunuz bu kitapta. Ezidilere başka Toplumlar tarafından yapılan zulümleri okurken “insanların inançlarından dolayı nasıl ötekileştirildiklerini” daha iyi anlamaya başlıyorsunuz. Diğer Toplumların çatışmalarından dolayı Ezidiler hiçbir zaman kendilerine yer edinememiş,diğer toplumlardan kız alıp verememiş hatta hiçbir toplum tarafından kabul görülmemiştir. Kitap da beğenmediğim Kısımlardan bir tanesi anlatılanların Ezidileri “hırsızlıkla” Suçlaması bir diğeri de kadınları küçük görmesiydi. Neyseki kitabın sonunda bu düşüncelerim değişti :) Betimlemeler çok güçlü ve yerindeydi. (Göçebe bir hayat,Kınalı ve örgülü saçlar, altın ve zümrütten takılar, 15 ve 18 direkli çadırlar (kon),ağalıklar,derebeylikler, kılıçlar,atlar,ovalar). Kitap Nazım-nesir karışık devam ediyor. Destansı özellikleri ağır basıyor bu yüzden Mübalağa sanatına bolca yer verilmiş.
Neyse biz asıl konumuza
Puan vermedi·272 syf.·
2025 13. kitabı
Öncelikle kitapta geçen aşk hikayesi okura çok güzel aktarılmış. Yalın anlatımı ve akıcı dili ile sıkılmadan okudum. Onun dışında kitap her ne kadar gerçek bir hikayeden uyarlanma olsa da Ezidilerin hırsızlık yaparak can alması veya Müslümanların sırf inançları gereği ötekileştirdiği Ezidilerin acımasızca katledilmesi okurken vicdan muhasebesi yaptırmıyor değil. Diğer bir yandan kitap, Ezidilerin gelenek ve göreneklerini, yaşam tarzlarını aktarırken aynı şekilde müslüman kürtlerle olan dini ve kültürel çatışmalarını da gözler önüne serer. Buda hikayenin anlatımını zenginleştirmiş.
Êzîdîler diğer Kürtler gibi İslamiyet'i kabul edip Müslüman olmadıkları için yıllarca ağır baskılarla karşılaşıp katledilmiş ve yurtlarından edilmişlerdir. Defalarca başka Din'e mensup topluluklar tarafından saldırıya uğrayan Ezidiler, çok çetin savaşlar verip daha fazla dayanamayınca Şengal Dağı'ndan dört bir yana göç etmişlerdir. Bunun için de orası onlar için kutsal sayılıyor. Yılda en az bir kez Şengal Dağı’ndaki Şeyh Adî’nin türbesini ziyaret ediyor, böylece hac görevlerini de yerine getiriyorlardı. Laleş Tapınağı’nda ayinler yapılıyor, dualar ediliyor, günahların affedilmesi dileniyordu.
Şengal Dağı'ndan Karacadağ eteklerine yerleşen bir kabile de Evdi'nin ailesidir. Asıl hikayeye konu olan Dewreş ise Evdinin oğludur. Milan aşiretinin Sünni Kürtlerinden olan Adule'ye aşıktır. Ancak Adule'nin babası İbrahim Bey, Dewreş ezidi olduğu için evlenmelerine kesinlikle karşıdır. Bu kısımdan sonrası Dewreş ile Adulenin aşkları uğruna savaşları ve fedakarlıklarıyla kaçınılmaz acı sonu ile destanlaşmış bir hikayeyi anlatır. Okunmaya değer bir eserdi. Bitince ağıdını dinlemeyi unutmayın..
(Berbang-Ay Delal)
Bence yapıtı değerli kılan Derwêş ile adûle'nin aşkı değil, Derwêş'in babası Êvdi ile Rıhme hatun arasında geçen aşktır. Şahsen ben en çok bunlardan etkilendim
Spoiler
Êvdi'nin Rıhme hatunun mezarındaki taşı kaldırıp kabre eğilmesi ve o kokuyu misk'i amber telakki edip içine çekmesi beni derinden etkilemişti
DERMANSIZ SEVDAAşk
Evdî'nin, öldükten sonra mezarına geldiği sevdasına döktüğü cümleler:
"O dağ gibi yaranın taşıyıcısı, ayağa kalk! Beni dört gözle beklediğini biliyorum. Sana sahiplenmediğim, ulaşamadığım, hasta iken seni görmeye gelmediğim için kızma! Sen her dakika içimdeydin. Bir parçamdın benim. Seni unutmadım, melül gözlerine bir an olsun bakmayı, o bakışları içime nakşetmeyi de çok isterdim! Her günün bunun özlemiyle yanıp tutuştum ama bunu beceremedim. Amed surları ve Karacadağ gibi önümüzde engel oldular. Güçlüdüler, zalimdiler, elimden bir şey gelmezdi Rıhme. Senin affına sığınmışım, konuş benimle ne olur... "
Evdî aşkı uğruna aşkından geçti. Aşkını yüreğine gömüp yaşarken ölenlerden oldu.
"İnsan aşkı uğruna her şeyi yapmalı, vazgeçmemeli. Vazgeçerse, onu başkasına bırakırsa sevmiyordur, aşk bu değildir." demeyin. Çünkü coğrafya'nın, olduğu ortamın, yaşamın koşullarını hiçbir şekilde tam anlamıyla bilemeyiz. Bazen de aşk vazgeçmek demektir; sevdiğinden, kendinden vazgeçmek. Başka mutsuzluklar, kırgınlıklar, huzursuzluklar üstüne asla mutluluk kurulamaz.
Kitapta ilk başta Evdî ile Rıhme'nin aşkından bahsediyor. Evdî bu aşk uğruna kendi canını verebilir ama başka canların kıyılmasına razı olamazdı. Evdî'nin Rıhme ile olması kanların dökülmesi demekti. Bu yüzden onlar aşklarını yüreklerine gömdüler.
Ama Evdî'nin oğlu Dewreş aynı şeyi yapamadı. Aşkının esiri oldu ve kendiyle birlikte nice aşıkları da yok eyledi. Bu aşk uğruna kardeşi kollarında can verdi. Çok sevdiği arkadaşına kılıç salladı..
Aşk bu olmasa gerekti.
Aşk bencillik olmamalı, aşk kan dökmemeli, aşk öldürmek yerine yaşatmak olmalıydı.
Evdî çok yanlış bir yol seçti. Kendisine çok kızdım, sinir oldum. Birini çok sevebilirsiniz, uğruna canınızı da verebilirsiniz ama bencil olamazsınız. Siz mutlu olacaksınız diye
dewreş ezidi bir Kürt, Adule ise müslüman bir Kürt aralarındaki bu din farkı aşkları önündeki en büyük engeldir tabi her aşk hikayesi gibi bütün fedakarlıklara rağmen kavuşamazlar. İmkansız olduklarını bildikleri halde aşkları için fedakarlıklardan kaçınmayan aşk hikayelerini okudukça günümüzde korkuların, kaygıların aşkın önüne geçtiğini görünce aşkın aslında bir hikayeden ibaret olduğunu düşünmeden edemiyorum.
Yazar Hakkında
Ali Oruç (Bawer Ferat)Yazar · 10 kitap
1960 yılında Şanlıurfa'nın Hilvan ilçesinde doğan Oruç, 1977 yılında siyaset ile tanıştı. Nisan 1984'te yakalanıp PKK'lı olduğu gerekçesiyle yargılanarak idam cezasına çarptırıldı. Mahkemede yaptığı siyasi savunmadan ve cezaevindeki uygulamalarına karşı çıktığı için ayrı ayrı üç ceza daha alan Oruç'un cezası, yasalarda yapılan değişiklerden dolayı indirildi. 23 yıl 6 ay 12 gün hapis yatan Oruç, 2007 yılında hapisten çıktı.
2009 yılında gerçekleştirilen KCK/TM operasyonları kapsamında bir kez daha gözaltına alınıp tutuklanan Ali Oruç, 3 yıl 4 ay hapisten sonra tahliye edildi.
Cezaevinde yazdığı ve yayımlanan kitapları bulunan Ali Oruç, resim sergileri de açtı. Bawer Ferat müstear adıyla "Dewreş ile Adule" aşkını romanlaştırdı…
