Malta asıllı Amerikalı çizgi romancı ve gazeteci Joe Sacco. Aynı zamanda her iki mesleğini harmanlayarak ortaya mükemmel işler çıkaran bir sanatçı. 1960'ta Malta'da doğan Sacco, karikatüristliğe merak sarmasının ardından Oregon Üniversitesi'nde de gazetecilik eğitimi almıştır.
Sonraki yıllarda Filistin, Gazze, İsrail, Bosna Hersek ve Sırbistan gibi yerlerde bulunarak buralarda yaşanan savaşları geçmişe dönük araştırmaya başlamış ve yaşanan büyük insanlık dramlarını ortaya çıkarmıştır. Bir batılı gazeteci olarak batı medyasının batıya lanse ettiği haberleri yok saymış, ezilen halkların ağzından yaşanan acıları dinleyerek birinci gözden bir bakış açısı elde etmiştir. Ardından kendisini de içine katarak son derece gerçekçi çizgi romanlara imza atmıştır. Filistin haricinde Türkiye'de yayımlanan diğer çizgi romanları ise Gazze'nin Dipnotları ve Güvenli Bölge Gorazde'dir.
Filistin çizgi romanına gelecek olursak eğer. Mükemmel çizimler eşliğinde Filistin'de yaşanan dramı resmeden Joe Sacco, eserinin son bölümünde yaşanan olaylara İsrailliler'in gözünden de bakmayı ihmal etmemiştir. Bu açıdan ortaya son derece titizce hazırlanmış muazzam bir iş çıkardığını söylemek mümkün.
Bol ödüllü çizgi romancı Sacco, kendi adına sıra dışı çizgi romancı geleneğini başlattığı bu çizgi romanında, İsrail ve Filistin arasındaki çözülemeyen soruna odaklanıyor. Yaşananları bizzat yerinde görmek ve tecrübe etmek isteyen çizer, Filistin, Kudüs, Barı Şeria, Gazze Şeridi, Ramallah, Cebadiye, Noblus gibi yerleşim yerlerine giderek oralarda uzun bir süre kalır ve Müslüman halkın çektiği acıları bizzat kendilerinden dinleyerek olaylara vakıf olur.
Yoksul halkın yaşam savaşını çizgileriyle son derece gerçekçi bir şekilde anlatan Joe Sacco'nun anlattıkları gördüklerinden kesinlikle az değil. Ekleme veya çıkarma yapmadan, tüm
Malta doğumlu Amerikalı yazar-çizer Sacco’nun 1991-1992 yılları arasında işgal altındaki topraklardaki izlenimlerini konu edinen Filistin, 1993’te önce dokuz sayıdan oluşan bir çizgi-dizi olarak yayımlanıyor. Daha sonra ise bu kitapta bir araya getirilerek yeniden basılıyor.
Yeni bir şey değil Filistin meselesi; siz bakmayın basın yayın organlarının şiddetin arttığı -hiç bir zaman az olmadı- demlerde olayı tazeymiş gibi sunmalarına. Gerçi bu sadece Filistin ile sınırlı bir konu da değil. Mesela bugün Doğu Türkistan’da iç huzuru bulmada usta(?) olan barış adamları Budistler tarafından binlerce insan katlediliyor, Afganistan’da sırf Müslüman diye nice insanlar öldürülüyor, Suriye’de makineli silahlarla taranıyor, Mısır’da idam ediliyor, Arakan’da aile efradı önünde kesiliyor… Alıştık ama, değil mi? Maalesef. Üzgünüm.
Her vicdan sahibi insan mazlumun yanında durur. Sacco'da Filistin halkının yanında duruyor. Onların yaşadıklarını ilk elden bizlere aktarıyor. Onların? Başından kurşun yiyenlerin, evinden zorlan alınıp günlerce tabut şeklindeki hücrelere bırakılanların, hapis yatanların, işkenceye maruz kalanların, kahve eşliğinde çocukların eğitim hayatını konuşamayanların, pazardaki domatesin kilo fiyatını tartışamayanların, ölülerinin kefenlenmesi-defnedilmesi için yeteri süre tanınmayanların, 12-13 yaşında sokak ortasında sorgulanan çocukların, geçim kaynakları olan zeytin ağaçlarını kendi elleriyle kesme zorunluluğunda bırakılanların...
Sacco bunlara dayanamıyor olacak ki kendisini hep gözlüklü bir şekilde resmediyor. Orada bir köşede duruyor. Bir röportajda “İşin aslı şu ki kendimi çizerken çok fazla duygu katmak istemiyorum. Hikayeler bana değil diğer insanlara dair” diyor. Biliyor, duygu katmaya kalksa ifade edemeyecek. Çünkü gözler kalbin aynası. Ve bu
Öncelikle bu kitap bir çizgi roman.
Gazeteci yazar Joe Sacco Birinci İntifada sürerken, yani İsrail işgaline karşı Filistinlilerin ayaklanması, 1991-1992'de iki aylık bir süreçte Filistinlilerle geçirdiği zamanları anlatıyor.
Gazze, Batı Şeria gibi İsrail işgalinin yoğun olduğu önemli noktalarda Filistinlilerle konuşuyor. Ailesini kaybedenler, vurulanlar, yaralananlar, defalarca hapse atılıp işkence görenler...
Çizimler ve kitap boyunca gazetecinin neredeyse şahit olduklarına duyarsız kaldığını düşünüyorum, çünkü insanların halini görüyor ama o an düşündüğü "buradan dönünce bir kitap yazarım, Pulitzer ödülü alırım vs vs"
Bu noktada Filistin işgaline karşı kimi dünya ülkelerinin duruşunu da yansıtıyor aslında. Kasap et derdinde, koyun can derdinde. Tek kasap İsrail ve ABD değil zaten.
Öte yandan yazar yaşadıklarının ağırlığını kaldıramadığı için gördükleri üzerine tepki vermekten kaçınıyor. Kitap ilerledikçe artık farkına vardığını da anlayabiliyoruz. Okuyucuyu yönlendirmiyor. Çizimlerle ve anlatılanlarla verilmesi gereken mesajı veriyor.
İşgal, hatta artık buna zulüm demeliyiz, altındaki Filistinliler her şeye rağmen hayatta kalmaya çalışıyor ve merak ediyorlar: neden bunca ülke yardım etmiyor? Neden seyirci kalıyorlar? Onca gazeteci gelip gidiyor ama sonuç?
En sonda Tel-Aviv'i de ziyaret edip orada birkaç kişiyle de konuşuyor. Konuştukları eğitimli insanlar ama beyinleri yıkanmış belli.
"İşgali savunmuyoruz, barış istiyoruz diyorlar" ama diğer sözlerinin hepsi bunu yalanlıyor. Açık açık Filistinlileri bu topraklarda, yani Filistinlilerin kendi topraklarında, olmalarını istemiyorlar. Nedenini bilmiyorlar, Kudüs'ü neden istediklerini bilmiyorlar. Sorunca "öyle, bizim icin önemli" demekten başka bir şey yok.
Hatırlatırım kitap 1991-1992yi anlatıyor. Şimdiki
Joe Sacco'nun grafik romanı "Filistin", 1990'ların başında Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ndeki yaşamın karmaşıklıklarını ele alan güçlü bir gazetecilik eseridir. Sacco, birkaç ay boyunca 100'den fazla Filistinli ve Yahudi ile röportaj yaparak onların hikayelerini çarpıcı, acımasız ve insanî bir ayrıntıyla yakalamıştır.
Roman, titiz raporlaması ve zor gerçekleri soyutlamadan sunabilmesi ile övülüyor. Geleneksel anlamda bir "çizgi roman" değil; bunun yerine İsrail işgalinin insan üzerindeki etkilerini derinlemesine keşfeden bir eserdir.
"Filistin" kitabını okurlara kesinlikle tavsiye ederim. Joe Sacco'nun bu çarpıcı eseri, sadece bir grafik roman değil; aynı zamanda Filistin'deki insanların günlük mücadelelerini ve umutlarını derinlemesine anlamanızı sağlayacak bir başyapıt. Unutulmaz ve dokunaklı bir deneyim arıyorsanız, bu kitabı kaçırmayın.
Filistin
Eğer bir çizgi roman tutkunu iseniz,bu gerçeklerle yoğrulmuş objektif kitabı muhakkak okumalısınız.Joe sacco Filistin'de yaşadıklarını çizerek,zaman zaman kendini eleştirerek sizi içine alıyor.
Joe Sacco 1960 yılında Malta'da doğmuş, Oregon Üniversitesi'nde gazetecilik eğitimi almıştır. 90'larin başında, İkinci İntifada'nın sonlarına doğru birkaç ay Filistin ve İsrail'de kalmış ve orada yaşadıklarını (kendisinin de itiraf ettiği gibi Filistinlilerin bakış açısından) oradaki herkesle ve en çok da kendisiyle dalga geçerek Palestine adlı bir çizgi roman olarak yayımlamıştır. Yeni baskısında Edwards Said'in önsözü yazmış olması ve kitabın 1996 American Book Award'ı almış olması kitabın önemi açısından bize bir şeyler anlatmaktadır. Daha sonra Bosna'daki savaşı anlattığı Safe Area Gorazde, yıllar sonra tekrar Bosna'ya döndüğünde savaşı Niven adlı bir eski askerin üzerinden anlattığı The Fixer, kısa öykücülerinin toplandığı The Notes From a Defatist gibi çizgi romanları da basılmıştır. Yakın zamanda The Guardion gazetesi için Irak'taki izlenimlerini de kağıda aktarmıştır.