Atatürk ve Muhalefet Arasındaki İktidar Mücadelesinde Son Hamle: İzmir Suikasti
Hesaplaşma
Vahdettin EnginYazar:
Vahdettin Engin
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 4 dk.
Sayfa Sayısı:
320
Basım Tarihi:
2011
Yayınevi:
Yeditepe Yayınları
ISBN:
9786054052790
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Eser İzmir Sukiastı’ndan önce Ziya Hurşit, İzmit Milletvekili Şükrü, Ankara Valisi Abdülkadir gibi suikastın öncülerinin önce Gazi Paşa’yı Ankara’da sonra da Bursa’da öldürme planlarından bahsediyor. Ardından İzmir Suikastı’nın başarısızlığına geçiliyor ve halkın bu suikasta verdiği tepkiler, düzenlediği mitingler, dönemin olayla ilgili gazete haberleri ve önemli yazarların olaya dair görüşleri (Yunus Nadi, Falih Rıfkı Bey,) anlatılıyor. Ardından gelen tutuklamalar, Ali Fuat Paşa’nın, Kazım Karabekir’in döneme dair anıları. Ardından sanıkların yargılanması, iddianame ve savunmalar. Önce suikast sanıkları yargılanıyor daha sonra da Terakkiperver Fırka’nın kurucuları içinde yer alan paşalar. Suikast’ta parmağı olan 15 kişi hakkında idam kararı verliyor ve hemen uygulanıyor. Paşaları muhtemelen Gazi kurtarıyor.
Ardından mahkeme Ankara’da devam ediyor. Bu sefer eski İtthatçılar yargılanıyor. Küçük Talat Bey, Doktor Nazım, Maliye Bakanı Cavid Bey’ler gibi. Atatürk’ü bir suikastla ortadan kaldırmak ve yönetimi ele geçirmek ile suçlanıyorlar. Savunmalar alınıyor ve 4 kişi idam cezasına çarptırılıyor. Böylece bir dönem kapatılıyor ve muhalefet bu idamlarla toptan susturuluyor.
Bu yaşananları dönemin şartları içinde değerlendirmek en doğrusudur. M. Kemal ortadan kaldırıldıktan sonra yaşanabilecek kaosu ve muhtemel iç çatışmaları ve iktidar çekişmesini düşünün. Kurtuluş Savaşı’nın ve Cumhuriyet’in kazanımlarının yok olabileceğini düşünmek zor değil. Aynı zamanda Atatürk’ün ülkemizi getirmeye çalıştığı nokta ve o dönem karşısına çıkan engeller. Yoruma çok açık konular bunlar saatlerce tartışılabilir.
Şu konuda kitabı okuduktan sonra hemfikir olabiliriz. Mahkeme tarafsız değildi, ne olursa olsun belirli kişilerle ilgili idam hükümleri önceden hazırlanmıştı. Fakat suikast
İzmir'de Mustafa Kemal Atatürk'e düzenlenmek istenen suikastin ve sonuçlarının konu alındığı bir kitap.. Ve İstiklal Mahkelemelerinin kurulup, belki de kurunun yanında yaşında yandığı bir dönem..
Daha önceki bilgilerim de dahil olmak üzere, bunları pekiştirmek daha farklı detaylar öğrenebilmek için almıştım kitabı. Ve bu amacıma kesinlikle ulaştım. Özellikle mahkeme esnasındaki soru - cevap kısımları, savunmalar ve yaratılan hava olağanüstü derecede iç burkan bir durum. O kadar gereksiz bir çaba ki bu, suikastı yapsalar, gerçekten amaçlarına ulaşsalar, başka bir amaç ya da görüşleri yok. Sırf yapmak için yapmaya çalışılan, kafası çalışmayan asalakların bir planı.
Öncelikle Türk Milleti'nin bu suikaste vermiş olduğu cevap çok gurur verici. Suikasti yapmaya çalışanlara, daha sonra düşünce olarak dahi teşebbüs edecek olanlara çok net bir cevap veriyorlar. Mustafa Kemal Atatürk bu milletin can damarıdır. Atatürk bütün ülkedir. Milli Şeflerine kalkan olmuşlardır.
İstiklal Mahkemeleri'nin ismi bile insanı ürkütüyor, çünkü; savcı verdiği mütalaa'da, elindeki delillerin yeterli olduğu görüşünü bildirip, size suçu itham ediyorsa, büyük olasılıkla sonunuz dar ağacı olacaktır. Yapmış olanlar dahi, bu durumu inkar etmeye çalıştığı için, okuyunca göreceksiniz ki çoğu savunma boşa yapılmıştır. Bir çoğunun sonu dar ağacı olmuştur. Bazı kısımları üzülerek okuyacaksınız, ne olursa olsun, cahil insanlar her yerde önümüze çıkıyor.
Bu suikast sonrası bir çok muhalefet eden grup ya da kişi köşesine çekilmiş ve sakin bir yaşam sürmeye çalışmıştır. Bir çokları siyasetten uzaklaşmıştır. Özellikle milleti de arkasında olan Mustafa Kemal'in gücü, tüm hatlarıyla ortaya çıkmıştır.
Bir kuyu kazıp, sonra kazdıkları kuyu ile ne yapacağını bilemeyen insan ve grupların bir girişimi olan bu
Vahdettin Hoca bu çalısmasında İzmir Suikastı hakkında çok yüzeysel bir anlatı ortaya koyuyor. Önsözde kendisinin de belirttiği gibi geniş kapsamlı bir kitap malesef değil. Kaynakçası çok zayıf, güzel kaynaklardan beslense de çok yetersiz bir kaynak taraması var bu çalışmada. İddialı bir eser olmaktan uzak olsa da başlangıç seviyesinde bu İzmir suikasti olayı da neyin nesi diye merak eden okuyucuya yararlı olabilir herşeye rağmen. Ama konuya hakkıyla hakim olmak için kesinlikle çok yetersiz. Çalışmanın büyük kısmı iddianame ve sorgulama diyaloglarının alıntısından oluşuyor. Yorum yapmayı ve bilgi vermeyi hoca pek fazla tercih etmemiş. Konuyu iyi araştırmak isteyen okuyuca şahsen tavsiye etmem. Bunun yerine daha küçük bir hacimde olmasına rağmen Uğur Mumcu'nun Gazi Paşa'ya Suikast kitabı veya konu hakkında şu ana kadar yazılmış en derinlemesine eser olan Prof. Mustafa Balcıoğlu'nun İlk Kez Yayınlanan Belgelerle İzmir Suikastı eserini önerebilirim.
Yazar Hakkında
Vahdettin EnginYazar · 18 kitap
Yakınçağ Osmanlı tarihi uzmanı olan ve özellikle Sultan Abdülhamit dönemine ve Türkiye'de ulaşım tarihine ilişkin araştırmalarıyla tanınan Prof. Dr. Vahdettin Engin, 1956 yılında Kocaeli’nin Yarımca ilçesinde doğdu.İlköğrenimini Yarımca’da tamamladı. 1977 yılında Galatasaray Lisesi'ni bitirdi ve 1982 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yakınçağ Tarihi Kürsüsü’nden mezun oldu. 1983 yılında Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak akademik hayatına başladı.1986 yılında "Ahmet Rıza Bey ve Siyasi Faaliyetleri" konulu yüksek lisans tezini, 1992 yılında "Rumeli Demiryolları" konulu araştırması ile doktora çalışmasını tamamladı. 1995 yılında doçent, 2002’de profesör unvanını aldı. Halen aynı üniversitenin Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nde öğretim üyeliği görevini sürdürmektedir. Prof. Engin, 2000 yılında çıkan Tünel kitabıyla Türk Tarih Kurumu Ödülü'ne layık görülmüştür. Son dönemde Dr. Theodor Herzl'in II. Abdülhamit ile Filistin'de bir Yahudi devleti kurulması için yaptığı gizli görüşmelerin ayrıntılarını belgeleriyle açığa çıkaran Pazarlık adlı kitabı sayesinde basında ses getirmiştir. Engin, aynı zamanda haftalık Habertürk Tarih dergisi yazarıdır.
