Kategoriler, temel anlamda nesneyi değerlendirmenin çeşitli yollarını sistematik bir düzene indirgemek için ele alınan 10 kavramla tanımlanmaktadır. Kategoriler kitabında İbn-i Sina, mantık konusunu açıklarken kavramlar üzerinden tanımlanması gerektiğini vurgulamıştır. İbn-i Sina, bu kategorileri öncelikle cevher kavramının üzerinde durarak temellendirmektedir. Cevher, nesnede yüklemlenen, özü ile var olan kavram olarak tanımlanır. Nesneyi varlık olarak nesne yapan öze yani cevhere sahip olmasından ileri gelmektedir. İbn-i Sina, tüm kategorileri alt başlıklara ayırarak ifade etmiştir. Bu kategoriler, 1. Cevher 2. Nicelik 3. Nitelik 4. Görelilik/İzafet 5. Yer 6. Zaman 7. Durum 8. Mülkiyet 9. Etki/ Fiil 10. Edilgidir. Cevher kategorisi, nesnenin özünü nitelerken diğer tüm kategoriler cevhere eklenerek nesnenin değerlendirilmesine yardımcı olmaktadır. İbn-i Sina cevhere eklenen tüm bu kavramları araz olarak tanımlamıştır. Nitelik kategorisinin ise nasıl sorusuna verilen cevap olduğu ifade edilmiştir. Nitelik, nesneyi nesne yapan temel etkenlerden biridir. Bu noktada nesnenin özünün anlaşılmasına dair yöneltilen nasıl sorusu bilgiye ulaşmada önemli bir faktördür. 4. kategori yani görelik kavramı da kitapta kendinden başka kavramlar yüzünden var olan olarak ifade edilir. Örneğin baba ve oğul kavramında babanın var olması için oğlun varlığı gereklidir ve aynı durum tersi için de ifade edilebilir. 8. kategori mülkiyette ise nesnenin üzerinde veya birlikte bulunma durumuyla var olması gerektiği söylenmiştir. Bu noktada kuşatma intikal kavramlarının mülkiyet kavramının açıklayıcısı olduğu görülmekte. Örneğin bir nesnenin insan için mülkiyet kategorisine girebilmesi onu kuşatarak birlikte intikalinin bulunmasıyla ilişkilidir. 9. ve 10. kategoriler yani etki ve edilgi

Kategorilerİbn-i Sina · Litera Yayıncılık · 201416 okunma

Yazar Hakkında

İbn-i SinaYazar · 52 kitap

İbn-i Sina (Farsça: ابن سینا) veya Ebu Ali Sina (Farsça: ابوعلی سینا), Batılıların söyleyişiyle Avicenna (/ˌævɪˈsɛnə, ˌɑːvɪ-/; y. 980 – Haziran 1037), İslam'ın Altın Çağı'nın en önemli doktorlarından, astronomlarından, düşünürlerinden ve yazarlarından biri olarak kabul edilen Fars polimat ve polimerik erken tıbbın babası. Buhara yakınlarındaki Efşene köyünde (Özbekistan) 980 yılında dünyaya gelmiş ve Hamedan şehrinde (İran) 1037 tarihinde ölmüştür. Tıp ve felsefe alanına ağırlık verdiği değişik alanlarda 200 kitap yazmıştır. Batılılarca modern Orta Çağ biliminin kurucusu, hekimlerin önderi olarak bilinir ve "Büyük Üstat" ismi ile tanınır. Tıp alanında yedi asır boyunca temel kaynak eser olarak süre gelen El-Kanun fi't-Tıb (Tıbbın Kanunu) adlı kitabı ile ünlenmiş ve bu kitap Avrupa üniversitelerinde 17. asrın ortalarına kadar tıp biliminde temel eser olarak okutulmuştur. İbn-i Sina, Kuşyar isimli bir hekimin yanında tıp eğitimi aldı. Değişik konular üzerine 240'ı günümüze gelen 450 kadar makale yazdı. Elimizdeki yazıların 150 tanesi felsefe 40 tanesi de tıp üzerinedir. Eserlerinin en ünlüleri felsefe ve fen konularını içeren çok geniş bir çalışma olan Kitabü'ş-Şifa (İyileşme Kitabı) ile El-Kanun fi't-Tıb'dır (Tıbbın Kanunu). Bu iki eser Orta Çağ üniversitelerinde okutulmuştur. Hatta bu eser Montpellier ve Louvain'de 1650 yılına kadar ders kitabı olmuştur. Samanoğulları sarayı kâtiplerinden Abdullah Bin Sina'nın oğlu olan İbn-i Sînâ (Batı'da Avicenna adıyla tanınır), babasından, ünlü Bilgin Natili'den ve İsmâil Zâhid'den ders aldı. Geometri (özellikle Öklid geometrisi), mantık, fıkıh, sarf, nahiv, tıp ve doğabilim üstüne çalışmalar yaptı. Farabi'nin el-İbane's aracılığıyla Aristoteles felsefesini ve metafiziğini öğrenip, hastalanan Buhara prensini iyileştirince (997) saray kütüphanesinden yararlanma olanağına kavuştu. Babası ölünce Gürgan'da Şirazlı Ebu Muhammed'den destek gördü (Tıp Kanunu'nu Cürcan'da yazdı.). Çağında tanınan bütün Yunan filozoflarının ve Anadolu doğacılarının yapıtlarını incelemiştir. İbn-i Sînâ, İslam'ın Altın Çağı olarak bilinen ve Yunanca, Farsça ve Hintçeden eserlerin çevirilerinin yapılıp yoğun bir şekilde incelendiği dönemde önemli çalışmalar ve yapıtlar gerçekleştirdi. Horasan ve Orta Asya'daki Samani Hanedanı ve Batı İran ile Irak topraklarındaki Büveyhiler bilimsel ve kültürel ilerlemeye çok uygun bir ortam hazırlamışlardı. Bu ortamda Kur'an ve hadis çalışmaları çok ilerlemişti. Felsefe, fıkıh ve kelam çalışmaları İbn-i Sina ve çağdaşlarınca oldukça geliştirilmişti. Râzî ve Farabi tıp ve felsefe alanında yenilikler sağlamışlardı. İbn-i Sînâ; Belh, Hamedan, Horasan, Rey ve İsfahan'daki muhteşem kütüphanelerden yararlanma olanağı elde etmişti. Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/ibn-i_Sina