Tahmini Okuma Süresi:
10 sa. 26 dk.
Sayfa Sayısı:
368
Basım Tarihi:
Nisan 2025
İlk Yayın Tarihi:
2023
Yayınevi:
Can Yayınları
Orijinal Adı:
The Maniac
Orijinal Dil:
İngilizce
ISBN:
9789750765537
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
“MANIAC” kabaca üç bölümden oluşuyor. Önce oğlunu vurup ardından intihar eden Avusturyalı fizikçi (bu ilk sayfa, spoiler değil) Paul Ehrenfest’in çalışmalarına, bunlar ekseninde de matematikte saf mantığın, değişmez doğruların temelden sarsılmaya başlamasının hikayesine gidiyoruz. Bu ilk bölüm çarpıcı olduğu kadar da önemli, son bölüme kadar bu kısmı unutuyorsunuz ancak kitap bitip Labatut’un parmak bastığı sorgulama başa dönünce etkilenmemek elde değil. İkinci ve asıl bölüm, bugün kullandığımız bilgisayarların, yapay zekanın çıkış noktalarının babası sayılan Macar matematikçi Von Neumann hakkında. Nazilerin yükselişe geçtiği dönemde Macaristan’da başlayan yolculuk, Soğuk Savaş dönemi nükleer bomba yarışına kadar uzanıyor. Üçüncü ve son bölüm ise Neumann’ın çalışmalarının günümüze uzantılarıyla ilgili. Günümüzde onun çalışmalarını takip eden dâhi bir gencin, satranç ve Go oyunlarında dünya şampiyonlarını yenen bir yapay zeka geliştirmesini konu alıyor.
“Arsız Yeşillik”te değinilen temaların bir kısmı bu kitapta da var: delilikle dâhilik arasındaki ince çizgi, günümüzde hayatı kolaylaştıran buluşların neredeyse hepsinin ardındaki motivasyonun insanlığın konforunun ya da iyiliğinin değil aksine daha çok kazanma ve diğerlerini yok etme hırsı olduğu çünkü mevcut sistemde hemen her şeyin bu amaçlar doğrultusunda finanse edildiği, dolayısıyla biliminsanlarının karakterleri nasıl olursa olsun ya da çıkış noktaları ne kadar başka emellerle olursa olsun bilimsel gelişmelerin sonunda tam tersi amaçlara hizmet edilebildiği, bilimin ve bilginin sonsuzluğu karşısında insanın acziyeti ve kimi durumlarda da Frankenstein mitinin gerçeğe döndüğünü yani insan zekasının tamamen kontrolünü kaybedip buluşlarının inanılmaz boyutlarda yıkımla sonuçlanabileceğini “MANIAC”taki hikayede de çok
Puan vermedi·368 syf.··
Beğendi
·2026 10. kitabı
·11 günde okudu
·Okunma: 20 Ocak 2026 12:10
Labatut’un “20. yüzyılın en zeki insanı” olarak adlandırdığı John von Neumann’ın kurgulanmış biyografisi ile selamlıyorum bugün sizi.
Öyle bir zeka düşünün ki oyun teorisini icat etsin, yapay zekâyı tasarlayıp dijital hayata öncülük etsin ve dünyanın ilk programlanabilir bilgisayarını tasarlayarak makineye “şaka yollu MANIAC” adı verilsin.
II.Dünya savaşına uzanan yıllarda ve savaş süresince askeriye için çalışan von Neumann, yine askeriye için dünyanın tarih sahnesindeki ilk elektronik hesaplayıcısı olan “ENIAC” ı (Electronic Numerical Integrator And Computer) 1945’te savaş sona erene kadar tamamlamıştır.
Uzun araştırmalar sonucu onun harika makinesi “MANIAC” (Matematiksel Analizci, Nümerik Integralci ve Computer), insanların hizmetine sunulmuştur.
Kitabın ismi de buradan geliyor.
Tarih, hayat gibi pek çok çıkmaz sokakla dolu.
Paul Ehrenfest, Kurt Gödel, Richard Feynman, Oppenheimer ve daha nicelerini sayabileceğimiz bilim ve ahlâk çıkmazı ile…
-ki kitapta da bu isimleri bulacaksınız.-
Neuman da bu noktada nasibini alanlardan.
O, hem iflah olmaz bir dahi hem Hiroşima’yla Nagasaki’yi yok eden atom bombalarının yaratılmasına yardımcı olan bir bilim adamı.
Labatut bir taraftan Macar dehanın hayatını ve bilimsel gelişmelere katkısını anlatırken diğer taraftan her şeyin matematikleştirilmesine, mantığın her şeyin üstünde tutulmasına, insani duygulara ve ruha önem verilmemesine karşı hissettiklerini de metne yedirmiş.
1957’de radyasyon ile temas ettiği tahmin edilerek kanserden hayata gözlerini kapatan dehayı merkeze alan bu “yarı kurgusal” kitabı bir nükleer fizik mühendisi olarak sayfaları yutarcasına okudum.
İnsanın aczine dair düşündüren, sorgulatan ve rahatlıkla okunan metin; gerek tarih ve bilim sahnesindeki yeri gerek edebi değeri ile asla, akademik bir
9/10
2025 56. kitabı
Şili’li Benjamin Labatut daha önce okuduğum ve çok beğendiğim Arsız Yeşillik kitabının da yazarı.
Kitap 1933’te Einstein’ın yakın arkadaşı Avusturya’lı fizikçi Paul Ehrenfest’in intiharı ile başlıyor. Ehrenfest, bilimin ruhunun nazi düşüncesinin doğuşunu teşvik eden aynı kötücül düşünce ile yozlaştırıldığına inanmakta idi.
Kitabın asıl önemli ismi ise Macar matematikçi Von Neumann. Çok küçük yaşlardan itibaren dikkat çeken sıradışı zeka ve yetenekleri, meslektaşları tarafından insan evriminin bir sonraki adımı olarak kabul edilmişti.
Neumann kuantum mekaniğinin temellerini atan, nükleer bombaların tasarımını destekleyen, oyun teorisini geliştirerek ilk modern bilgisayarı yapan bilim adamıydı.
Kitabın son bölümünde ise Von Neumann’ın araştırmalarının yakın tarihteki sonuçları ele alınmış. Alpha Go yazılımı ile yenilmez Go oyuncusu Lee arasındaki müsabakayı, daha doğrusu yapay zekaya karşı insan zekasının olağanüstü savaşını ayrıntıları ile soluksuz okuyoruz. Ünlü yazar Yuval Noah Harari’nin de tavsiye ettiği bu kitap bizi bilim dünyasında deliliğin ve dehanın sınırlarında bir zaman yolculuğuna çıkarmakta.
Keyifle bilgilenerek okuduğum bir deneyim oldu. Meraklısına şiddetle tavsiye ederim. Yorumumu okuyanlara şimdiden teşekkürler.
Puan vermedi·368 syf.··
Beğendi
·2025 32. kitabı
·4 günde okudu
·Okunma: 08 Mayıs 2025 00:00
Benjamin Labatut’un bilim insanlarını edebi karakterlere dönüştürmesini seviyorum. Deha ve deliliği birlikte ele alıyor, onların buluşlarından bahsederken hayatlarını da kurguluyor. Özgün, ilgi çekici bir edebiyat. MANIAC kitabı 
saliha nilüfer çevirisiyle yeni yayımlandı. Arsız Yeşillik’i okuduğumdan beri bekliyordum merakla. MANIAC’da 20. yüzyılın en zeki insanıydı diye bahsedilen John von Neumann’ı odağına alıyor. Oyun teorisini geliştiren, dünyanın ilk programlanabilir bilgisayarı MANIAC’ı tasarlayan ve atom b’mb’asının testleri sırasında radyasyona maruz kalarak hayatını kaybeden Neumann.
MANIAC üç bölümden oluşuyor. İlk bölümde kuantum fiziğindeki gelişmelere uyum sağlamakta zorlanan ve i’har eden Paul Ehrenfest’in hayatını kurgusal bir şekilde ele alıyor. İkinci bölümde Neumann’ın hayatı ve çalışmaları çoklu anlatıcılar üzerinden aktarılıyor: ailesi, meslektaşları, öğretmenleri vs. Üçüncü bölümde ise Go oyunu ustası Lee Sedol’ün yapay zekayla yaptığı turnuva anlatılıyor. Sedol, gelişmiş bir yapay zeka (AlphaGo) karşısında galibiyet alan ilk kişi. Turnuvayı kaybetse de bir oyunu kazanması tarihsel açından büyük önem taşıyor. Özellikle ilk ve son bölümde bilimsel gelişmeler karışısında insanın çaresizliği ve kırılganlığı dikkat çekiyor. Neumann mı, yapabilse bilincini bilgisayara aktarırdı kesinlikle. Onun çaresizliği bence ölüm karşısında.
Arsız Yeşillik’i de MANIAC’ı da tavsiye ederim, bilimsel buluşlar fizik denilince biraz karmaşıktır izlenimi oluşabiliyor. Kesinlikle değil! Labatut bilim tarihinden harikulade bir roman çıkarıyor 
Arsız Yeşillik
saliha nilüfer çevirisiyle yeni yayımlandı. Arsız Yeşillik’i okuduğumdan beri bekliyordum merakla. MANIAC’da 20. yüzyılın en zeki insanıydı diye bahsedilen John von Neumann’ı odağına alıyor. Oyun teorisini geliştiren, dünyanın ilk programlanabilir bilgisayarı MANIAC’ı tasarlayan ve atom b’mb’asının testleri sırasında radyasyona maruz kalarak hayatını kaybeden Neumann.
MANIAC üç bölümden oluşuyor. İlk bölümde kuantum fiziğindeki gelişmelere uyum sağlamakta zorlanan ve i’har eden Paul Ehrenfest’in hayatını kurgusal bir şekilde ele alıyor. İkinci bölümde Neumann’ın hayatı ve çalışmaları çoklu anlatıcılar üzerinden aktarılıyor: ailesi, meslektaşları, öğretmenleri vs. Üçüncü bölümde ise Go oyunu ustası Lee Sedol’ün yapay zekayla yaptığı turnuva anlatılıyor. Sedol, gelişmiş bir yapay zeka (AlphaGo) karşısında galibiyet alan ilk kişi. Turnuvayı kaybetse de bir oyunu kazanması tarihsel açından büyük önem taşıyor. Özellikle ilk ve son bölümde bilimsel gelişmeler karışısında insanın çaresizliği ve kırılganlığı dikkat çekiyor. Neumann mı, yapabilse bilincini bilgisayara aktarırdı kesinlikle. Onun çaresizliği bence ölüm karşısında.
Arsız Yeşillik’i de MANIAC’ı da tavsiye ederim, bilimsel buluşlar fizik denilince biraz karmaşıktır izlenimi oluşabiliyor. Kesinlikle değil! Labatut bilim tarihinden harikulade bir roman çıkarıyor Arsız YeşillikYazar Hakkında
Benjamín LabatutYazar · 0 kitap
Labatut'un ilk öykü kitabı La Antártica empieza aquí , Meksika'da UNAM ve Alfaguara tarafından verilen Premio Caza de Letras 2009'u kazandı . Ayrıca 2013'te kısa öykü kategorisinde Santiago Belediye Edebiyat Ödülü'nü kazandı. İkinci kitabı Después de la luz 2016'da çıktı, ardından Puşkin Press tarafından İngilizce olarak yayınlanan ve 2021 International'a aday gösterilen Un verdor geldi. Booker Ödülü .
Başlıca edebi referanslarından biri, 2005 yılında tanıştığı ve ilk yıllarında akıl hocalığı yapan Şilili şair Samir Nazal'dı. Nazal, yayınladığı ilk kitap olan yedi öyküden oluşan Antarktika Burada Başlıyor'un yazılması sırasında ona yardım etti .
