Zum Inhalt springen
Pirtûk û Wêje
Leyla Mihrinaz Engin: Memê Alan Destanı
pirtukweje18. Februar 2018Türkçe

Memê Alan Destanı, Kürt Padişahı Mem ile Kürt Miri Ezdi’nin kız kardeşi Zîn arasında geçen aşkın, dramın, ihanetin, kahramanlığın kaleme alındığı tarihi bir kitaptır. Dengbêjlerin (kürt ozanı) klamlarından (şarkılarından) derlenerek kaleme alınan bu efsanevi kitap Kürt edebiyatının eşsiz manzumelerinden biridir.
1942 yılında Fransız Yazar Roger Lescot tarafından derlenen Memê Alan destanı, denilebilir ki bir Kürt klasiğidir. Memê Alan, Mem û Zîn’den hatırlayacağımız Mem’dir. Ancak Ahmedî Xanî ile Loger Lescot ‘un kaleme alış şekillerinde farklılık vardır. Lescot 20 tane Dengbêjden derleme yapmıştır, Xanî ise bilindik hikâyeye kendi şairsel hünerini katmıştır.
Lescot’a göre Mem ile Zîn, periler aracılığı ile birbirini görür ve birbirine âşık olur. Ahmedî Xanî ise Mem ile Zîn’i, bir newroz alanında buluşturur ve birbirlerine aşık eder.
Her halkın bir edebiyatı olduğu gibi Kürt Halkı’nın da bir edebiyatı var ve içine girdikçe, inceledikçe büyüleyen bir edebiyat ile karşılaşırsınız. Memê Alan kitabı, Kürt edebiyatının birçok özelliğini içinde besleyen aşk, kahramanlık, savaş, tarih, edebiyat ve sosyal yaşamın destansı bir şekilde anlatımıdır.

Kürt edebiyatında Dengbêjlik (ozanlık) geleneğinden gelen, sözlü bir edebiyat vardır. Dengbêjler çoğu zaman enstrümansız, bazen def eşliğinde hafızalarında biriktirdikleri tarihi olayları, efsaneleri, kahramanlık ve aşk olaylarını ağıtlaştırarak ve kendilerince bir makam vererek dile getirirler. Günümüzde de yaşayan bu canlı tarih, birçok şair ve yazara kaynak olmaktadır.
Mem û Zîn 1692 yılında Ahmedî Xanî tarafından kaleme alınır. Yüzyıllardır dilden dile aktarılarak gelen, Cizre’de (Cîzîra Botan) yaşadığına