Roman Sanatı
E. M. ForsterYazar:
E. M. Forster
Çevirmen:
Ünal Aytür
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 26 dk.
Sayfa Sayısı:
227
Basım Tarihi:
2001
İlk Yayın Tarihi:
1927
Yayınevi:
Adam Yayınları
Orijinal Adı:
Aspects of the Novel
ISBN:
9789754186437
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
Roman Sanatı - E. M. FORSTEREdebiyat
Birkaç farklı yazardan "Roman Sanatı" konusunu okuma fırsatım oldu. Forster de konuyu başarılı bir şekilde işleyen yazarlardan biri.
Kitap öykü ve romana dair zaman, mekan kişiler dünyası, olay örgüsü hikayenin unsurları olarak ele aldığımız temel unsurları ele alıyor. Bunlara ilaveten düşsellik, ermişlik de kitabın kapsamında. Uzun bir önsöz bölümünün ardından esere başlıyorsunuz. Kendi adıma önsöz okumayı seviyor ve önsözünü okumadığım eserleri okudum kabul etmiyorum.
Eserin ayırıcı özelliklerinden biri de konuyu anlatırken yararlandığı eserlerden uzun alıntılar yapması. Bu alıntılar iki üç sayfayı bulabiliyor ve hatta belirli bölümlerde geçebiliyor. Bu örneklerde Dostoyevski, Tolstoy, Eliot gibi yazarların eserlerinden faydalanmış ve karşılaştırmalar da yapmış.
Eser büyük oranda yazarın romana dair kendi görüşlerini içeriyor ve yazar görüşlerini savunurken farklı görüşleri de ele alıyor. Kendi adıma rahatsız olduğum tek yön eserde alt başlıkların olmaması. Okurken zorlanmama, konu geçişleri arasında sıkıntı yaşamama neden oldu ve anlatının biraz dağınık olmasına yol açtığını gördüm.
Konu ile ilgili beğendiğim eserlerdem biri de Kundera'nın Roman Sanatı'ydı. Alana ilginiz varsa her iki eseri de gönül rahatlığıyla okuyabilirsiniz.
Forster Roman Sanatı'nda romanı; hikayesi, kişileri, olay örgüsü, düşsellik, ermişlik, biçim ve ritim bölümleri bakımından ele alıyor. Romanın gerek tarihsel gelişim ve değişimine gerek başka örneklerin kıyaslanmasına değinilen bu kitapta roman etraflıca analiz edilerek okura sunulmuştur. Romanın arka planını merak edenler, roman yazanlar veya yazmayı düşünenler mutlaka okumalı.
Roman Estetiği ve İlkelerine Dair Bir KlasikEdebiyat
E.M.Forster'in Roman Sanatı isimli, yazıldığı tarihten bu yana romanın "ne"liğine ve nasıl olması gerektiğine dair en önemli ve ufuk açıcı kitabını okuma şerefine nail oldum. İngiliz edebiyatını baz alarak roman sanatının doğasını irdeleyen, ele aldığı romanlardan alıntılar yaparak detaylı analizlerde bulunan Forster'in kitabı, hâlen soruşturmalarda en önlerde çıkan yazarları ve kitapları incelemiş olmasından güncelliğini koruduğunu ispatlamış oluyor. Kendisi de çok iyi bir edebiyatçı ve roman yazarı olan Forster, romanın yapısına dair ele aldığı başlıklarda konuları örneklerle ve yetkinlikle irdelemiş.
Roman Sanatı gibi hâlen güncelliğini koruyan bir edebiyat eleştirisi kitabını burada irdelemek kolay olmasa gerek. Kitabı okurken dikkatimi çeken en önemli husus, edebiyat eleştirisi alanında Forster'in yetkinliğini teslim ettiği Percy Lubbock isimli yazarın kurmaca üzerine yazdığı yapıtın hâlen dilimize aktarılmamış olduğuydu. Böyle önemli bir yapıt ki kuram kitabıdır bu, neden Türkçe'ye çevrilmez anlaşılması mümkün değil. Salt bu da değil. Max Beerhome, Norman Douglas, Norman Matson, George Meredith ve Antony Trollope gibi Forster'in önemsediği yazarların hiçbir eseri dilimize kazandırılmamış hâlâ. Bununla da kalmıyor, kitapta isimleri geçen kimi çok bilinen yazarların bazı temel yapıtları da dilimizde yok hâlâ. Bu noktada çeviri konusunda hâlen yetersiz olduğumuz çok net bir şekilde anlaşılıyor.
Roman Sanatı'ndan çıkardığım en önemli sonuçlardan biri de roman sanatının o dönemde ele aldığı yapıtları nitelik olarak aşma ihtimalinin zayıflığını iddia etmesiydi. Zira Forster'a göre insan doğası kolay kolay değişmeyeceği için roman sanatında ilerleme kaydetmek de kolay olmayacaktır. Yüz yıla yakın bir süre geçtikten sonra bu iddianın geçerliliğini koruduğu
EDEBİYAT- Roman Sanatı -Erich Forster
Kitabı uzun zaman önce elime almış ve bir çok farklı nedenden ötürü bir türlü konsantre olarak tamamlayamıştım. Hemen her kitapta olduğu gibi, seçilen ve ele alınan kitabın okunması eylemi için en uygun zaman, kendiliğinden oluşuyor.
Bu eserin, roman sanatı üzerine akla gelen ilk çalışmalardan biri olduğuna şaşmamalı. Kullanılan dil şiirsel. Seçilen sözcükler çarpıcı. Gösterilen örnekler, peşine düşülesi. "Bakış açısı" müstakil konusu ile ilgili olarak Lubbock örneği, bunların başında geldi benim için. Mutlaka okuyacağım.
Forster ın sade ve anlaşılır dili, Üniversite ögʻrencileri ve akademisyen câmiaya yönelik konuşmalarından oluşan akıcı ve ufuk açıcı tarzı, oldukça öğretici. Romanların hemen hepsinin temelde bir öykü anlatıyor olduğunu, ancak zekî okuyucuların beklentisinin, ilkçağ mağara insanları gibi, ağzı açık bir şaşkınlıkla sonra? sonra? merakıyla değil, bütünsel bir evrenselliğe ulaştıran, düzgün bir ritm tutturabilen, kahramanlarını öyküye alelâde girip çıkan sıradan figürler değil Mitya Karamazov örneğinde olduğu gibi, metni her okuyanın Mitya nın ta kendisi olduğunu düşündürten ve uyuyakaldığı sandıktan başını ilk kaldırdığında "Güzel bir düş gördüm beyler!" diyebilecek derecede evrenselleşebilen karakterler oluşturabilen, eserini üstün bir sanat zevki, kıvrak bir zekâ ve inceden inceye işlenmiş katmanlı bir olay örgüsüyle temellendirebilen, okuru sıkmadan sorgulatabilen, merakı kaybetmeyen, ilgiyi canlı tutan, tekdüzelik ya da alışılagelmişlikten kurtulan,okunduğunda sanatçının eşsiz yaratım gücüne saf bir saygı uyandırabilen ve bütünsel biçimde arka planda hiç kaybolmayan süreklilikte anlamlı bir ses tınısı ile gizemli bir derinlik sunabilen eserler, roman sanatının sanatkarâne incelikli örnekleri olarak istenmekte ve beklenmektedir diye algılamış
İyi bir roman için bileşenlerin özellikleri
Roman bileşenlerinin kavramsal düzeyde nasıl olması gerektiğini anlatan harika bir kitap. İyi bir roman için gerekli unsurlar aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
Hikaye: Zaman ekseninde yaşanan olaylardır. Hikayede merak unsuru önemlidir. Romanda anlatılan yaşam, hem olayları hem de değerleri içermelidir.
Kişiler: Roman kişilerinin en önemli özelliği onların duygularını, düşüncelerini ve hatta bilinçaltını bilebiliyor olmamızdır. Yazar bir kişi hakkında her şeyi biliyorsa o kişi gerçektir (bu ifadeye bayıldım). Ancak bu bilgilerin hepsinin romanda yer alması gerekmez (Hemingway'in buzdağı benzetmesini çağrıştırıyor). Yazar roman kişilerinin olay örgüsü ile ilişkisini kontrol altında tutmak zorundadır. Bunu sağlamak için bakış açısından ve kişilik özelliklerinde faydalanılabilir. Roman kişileri özelliklerine göre yalınkat ya da çok boyutlu olabilir.
Olay örgüsü: Olaylar neden sonuç ilişkisi açısından bütünlük sağlamalıdır.
Düşsellik: Romanlar fiziksel olan ve hayal gücü ile oluşturulan şeyleri içermelidir. Soyut varlıklar, bilinmeyen diyarlar, kişilerin iç dünyaları buna örnektir.
Ermişlik: Yazarın evrensel konularda damıttıklarını ima yoluyla, çağrışımlarla, yaratıcılığı ile hissettirmesidir.
Biçim: Romandaki olayların yarattığı görüntüdür. Estetik bir güzellik sağlar.
Ritim: Roman boyunca sözcük ve tümcelerin tekrarlanmasıyla yaratılan ezgidir. Estetik bir bütünlük oluşturur.
Roman nedir, nasıl okunmalıdır, inceleme nasıl olmalıdır, gibi sorularınız varsa kesinlikle size bir yol gösterecektir.Başarılı bir akademik kaynak olarak bilinen Roman Sanatı , herkese bir ışık tutacak #romansanatı #forster
Öncelikle kitap bir referans kitabıdır. Bu açıklamayı yapmada fayda var. Her kitleye hitap eden ve her kitlenin de bir şeyler arayıp bulabileceği bir kitap değil. (Arayan bulur orası ayrı ama işte değil)
Kitapta roman sanatı, belli alt bölümlere (kişiler, olay, olay örgüsü, düşsellik, biçim vs.) ayrılarak ele alınmış. Yalnız İngiliz edebitatından örneklerin yoğunlukta olduğu bir çalışmadır. Yazıldığı dönemi düşünürsek bir nevi "İngiliz Edebiyatını Kalkındırma Konferansı" havası taşıyor. Genellikle bir söyleşi tarzı hakim. Her bölümde açıklanan edebi durumlar belli bir takım örneklerle desteklenmiş.
Bana göresine geçecek olursam; örneklerden önceki açıklamalarda kafamda hep bir soru baloncuğu kaldı diyebilirim. Bu da haliyle metni anlama imkanımı zorlaştırıdı. Bu durumun nedeni de metinlerde bilmediğim yazarların okumadığım eserleri sebebiyledir. Yazıldığı dönemi de göz önünde bulundurursak belki "roman sanatı" konusunda yazılmış güncel değerlendirmelere ulaşabileceğimiz (en azından vakıf olduğumuz bir takım) eserler olabilir.
Tavsiye eder miyim? Meraklısına derim. Bu kitapla tanışmam rastlantı sonucu oldu, aldım ve okudum çünkü bende konunun meraklısıydım. Ayrıca yazın sanatının karalama kısmından bir tık üstüne geçmek isteyenler için güzel alıntılar ve değerlendirmeler var diyebilirim.
Reklam
Yazar Hakkında
E. M. ForsterYazar · 13 kitap
(1879-1970) yirminci yüzyıl başı İngiliz edebiyatının en önemli yazarlarından biridir. Cambridge’deki King’s College’den mezun olduktan sonra, bir süre İtalya’da yaşadı ve Where Angels Fear to Tread (Meleklerin Uğramadığı Yer - Çev: Armağan İlkin) ile Room With a View (Manzaralı Oda) romanlarını yazdı; bu romanlarda Akdeniz kültürünün tenselliği ile tutuk İngiliz roman kahramanları arasındaki ilişkiyi ele alır. I. Dünya Savaşı sırasında Mısır’da sivil görevli olarak çalıştıktan sonra 1911 ve 1921 yıllarında Hindistan’a iki yolculuk yaptı. En ünlü romanı A Passage to India (Hindistan’a Bir Geçit) bu yolculukların ürünüdür. Bu romanında sömürgeci İngilizlerle Hintliler arasında gerçek, insani bir bağ kurmanın imkânsızlığını anlatır. Forster, ayrıca edebiyat eleştirisi, biyografi, edebi ve toplumbilimsel denemeler de yazdı. Aspects of the Novel (Roman Sanatı - Çev: Ünal Aytür) ile Two Cheers for Democracy (Demokrasi İçin İki Kere ‘Çok Yaşa!’) bunların arasında en önemlileridir. Otobiyografik ögeler taşıyan Maurice ise Forster’in erken dönem romanlarından biri olmakla birlikte ancak ölümünden sonra 1971’de yayınlandı. Forster, 80’li ve 90’lı yıllarda özellikle Merchant-Ivory ve David Lean gibi yönetmenlerin romanlarından yaptıkları uyarlamalarla geniş kitlelerce tanındı.
