Yazar:
Thomas Cathcart
Çevirmen:
İbrahim Şener
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 5 dk.
Sayfa Sayısı:
144
Basım Tarihi:
Ekim 2016
Yayınevi:
Pegasus Yayınları
ISBN:
9786053439660
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Bir troleybüs sürüyorsunuz ve frenlerinin çalışmadığını fark ediyorsunuz. Az ileride, raylar üzerinde çalışan beş kişi var. Bir makasın ayırdığı diğer rayda ise bir kişi var. Troleybüsü, bir şalteri indirmek suretiyle, bir kişinin bulunduğu raylara yöneltip, beş kişi yerine, bir kişinin öleceğini öngördüğünüz bir karar verir miydiniz? Cevabınızı hemen vermeyin ama aklınızda tutun çünkü başka bir soru geliyor. Bu kez, troleybüsün sürücüsü değil de rayların üzerindeki köprüde duran birisiniz. Aynı troleybüsün, raylar üzerinde çalışan beş kişiye doğru geldiğini görüyorsunuz. Troleybüs durmazsa beş kişi ölecek. Aklınıza bir anda, troleybüsün önüne bir şey çıkması durumunda, durabileceği fikri geliyor. Etrafınıza bakıyorsunuz ama troleybüsü durduracak büyüklükte bir şey göremiyorsunuz. O anda, yanınızda troleybüsü durdurabilecek irilikte, şişman birini görüyorsunuz. Beş kişinin ölmesi yerine, yanınızda duran bu şişman kişiyi köprüden aşağıya, troleybüsün önüne atar mıydınız? Bunlar ilginç sorular.
1967 yılında İngiliz filozof Philippa Foot tarafından ortaya atılan bu problem onlarca farklı versiyonuyla epeyce insanı meşgul etmiş. Bu problem, neyin ahlâkî olduğu ya da olmadığıyla ilgili derin bir tartışma başlatmış. Bu tartışmalara verilmiş bir isim bile var: "troleyoloji".
Problem ve versiyonları pek çok açıdan ilgi çekici. Bu konuların ele alındığı kitap da çekiciliği bir kat daha arttırıyor. Problem, çeşitli tarafların konuyu ele alışını bir gazete haberiyle başlatıp, mahkeme salonundaki jüri kararı ve tüm bu fikirlerden ne öğrendiğimizle sonuçlandırılıyor. Bu haliyle, bir "belgesel" bakış açısıyla yazıldığı söylenebilir. Kapağının tasarımından problemin ele alınış biçimine kadar harika bir kitap olmuş. Ahlâk felsefesinin bu tuhaf problemiyle ilgili olarak bir karar
Felsefe ile ilgilenenlerin dışında herkesin kolaylıkla bir fikir beyan edebileceği ve kitaptaki fikirler arasında kaybolarak her birine hak verip hangisine katılacağına karar veremeyeceği bir kitap: Felsefi bir muamma.
1967’de ortaya atılan bu ikilem daha sonraları geliştirilerek farklı şekillerde ortaya atılıyor. Soruya verdiğiniz cevap diğer durumlarda da aynı kalıyor mu yoksa değişiyor mu kitap boyunca kendi ahlaki kurallarınızı da sorguluyorsunuz. Tabi bir de herkes için geçerli olacak bir kural var mı emin olamıyor insan.
Soru şu: Troleybüsün şoförüsün ve belirsiz bir nedenle durdurman imkansız. Yolun önünde beş işçi var ve bir de yan yol var ve burada da bir kişi duruyor. Ne yapardınız? Peki ya troleybüsün yolunu değiştirebilecek şalterin yanında duran bir kişi olsaydınız cevabınız değişir miydi? Troleybüs Probleminin en şaşırtıcı kısmına gelince ise beş kişi yolda duruyor ve siz üst geçittesiniz, durdurmak için tek yol ağır bir cismi önüne atmak, yanınızda ise şişman bir adam var, şişman adamı üst geçitten atar mıydınız?
Bir kişinin hayatına karşın beş kişinin hayatı… Her senaryoda bu durum geçerli. Her birine veya tek bir duruma evet o beş kişinin hayatı bir kişinin yaşamına bağlı ise bu seçimi yapardım diyorsanız kitapta geçen bir başka olaydan sonra fikriniz değişecek mi?
Trafik kazasından sonra hastaneye gelen beş yaralı kişinin de farklı organlarında hasarlar var ve acil müdahaleye gerek duyuyor. Olayla ilgilenen doktor trafik kazasından yalnızca sıyrıklarla kurtulan bir hastayı ameliyathaneye alarak diğer beş kişinin hayatını kurtarmak için o kişinin organlarını kullanıyor. Peki siz doktorun yerinde olsanız aynı kararı verir miydiniz? Hatta okuduğunuz zaman onayladınız mı bu davranışı? Burada da söz konusu olan beş kişinin yaşamının bağlı olduğu bir
Yazar Hakkında
Thomas CathcartYazar · 5 kitap
Tam adı Thomas Wilson Catchart olan Amerikalı yazar. Harvard'lı felsefe profesörü. Kendisi gibi Harvard'lı bir felsefe profesörü olan Daniel Martin Klein ile birlikte yazdığı "felsefespri" kitaplarıyla ünlüdür.
