Puan
7.710 üzerinden
Vladimir Makanin'in Underground adlı romanından bahsedeceğim bugün. Kitabı ilk önce Ayfer Tunç'un bir yazısında görmüş sonra da Alfa'nın bastığını öğrenmiştim. Ancak uzun zamandır erteliyordum. Bu yıla kısmetmiş.
Kitabın kapağında "Zamanımızın Kahramanı" kelimeleri dikkat çekiyor. Hemen akla Lemontov'un güzide eseri Zamanımızın Bir Kahramanı geliyor. Lermontov'un Peçorin'i Makanin'e ilham veriyor ve ortaya Petroviç çıkıyor. Raskolnikov ve Peçorin etkisi birçok detayda kendini gösteriyor. Ayfer Tunç Underground için şöyle diyor: "20. yüzyılın son klasiği." Gerçekten de öyle. Hepimizin alışık olduğu klasik bir Rus edebiyatı var. 19. yy dönemini ele alan kitaplar bunlar. Ancak Underground SSCB dönemi ve dağılmasından sonrayı anlatan bir eser.
Kısaca konudan bahsedip fikirlerimi yazmaya devam edeceğim. Kahramanımız Petroviç, aslında yazar olan ama yazdığı yer metin reddedilen biridir. Yersiz yurtsuz, filozof ve kendince çağdaş bir karakter. Apartmanda bekçilik yapar, akıl hastanesindeki ressam kardeşine çok bağlıdır. Yazdıkları basılmadığı için inmiştir yeraltına Petroviç. Mecbur kalmıştır buna. Ve burada insanların bekçiliğini yapmaktadır. Açtır, sinmiş ve sindirilmiştir, ezilmiştir Petroviç.
Peki neden Underground? Sadece yeraltı edebiyatı olduğu için değil tabi ki. Dışlanmış insanları anlattığı için, barınacak bir yer bulmak adına her şeyi göze alanlardan bahsettiği için, sistemin gaddar yönlerini ve acımasızlığını gözler önüne serdiği için Underground. Zaman sıçramaları ile edebiyat varlığı sorgulamaları ile dolu bir kitap yazmış Makanin.
Tek bir konuya bağlı kalmadan anlatılan, oradan oraya atlayan, belirli bir olay örgüsü çerçevesinde ilerlemek yerine Dostoyevski'nin Yeraltından Notlar'ı misali sürüklenen bir roman Underground. Zihin akışı tekniğini ustalıkla
Andrey Beliy’nin “Petersburg” romanı hakkında şöyle yazmıştım: “Bence ‘Ecinniler’ romanı 19.yy Rus edebiyatı ve Rusya’sı için neyse ‘Petersburg’ da 20.yy için o.” Makanin’in “Underground”unu nihayet okuyunca bunun da zincirin adeta son halkası olduğunu düşündüm: “Underground” da 20.yy sonu-21.yy başının “Ecinniler”i ya da “Petersburg”u. Çok iddialı farkındayım ama hakikaten çağdaş Rus edebiyatı, o köklü geleneği hakkıyla sürdürüyor bence, bu roman da en iyi örneklerinden biri. Bundan da önemlisi, “Underground” da kendi döneminin muazzam bir toplumsal ve siyasi eleştirisini sunup zamanın Rusya’sını çizerken edebiyata doyuruyor okuru, tıpkı öncülleri gibi.
Baş kahramanımız Petroviç, sahipleri bir süreliğine seyahate giden dairelere göz kulak olarak geçimini sağlayan, evsiz, ‘underground’da yaşayan yani toplum dışına itilmiş, yazan ama yazdığı hiçbir eseri basılmayan biri. Kardeşi de sürgünün ve hapishanenin modern versiyonu haline gelmiş tımarhanede yıllardır kalan, resimleri hiç satılmış bir ressam. Makanin, Petroviç ve kısmen de kardeşinin birkaç ayı ekseninde önce Sovyet sonra da post-Sovyet dönemi Rusya’sını eleştiren çok güçlü bir hiciv çıkarmış ortaya. Her iki dönemin eleştirisini sunması, aradaki farkları görmek açısından da ilginç. Döneme hakim ideolojilerin değişmesi, hakim sınıfların tepetaklak olması ama bir şeylerin yine de yerine oturmaması, aksaklıkların ve adaletsizliklerin sadece biçim değiştirerek devam etmesi, her devrin kendi kanserli hücrelerini, parazitlerini beslemesi, toplumun diğer kesimlerinde olduğu gibi sanat ve kültür hayatında da her devrin insanı olmayı başarabilenlerle karakterimiz gibi bunu yapmamayı seçenlerin arasındaki uçurum öyle güzel anlatılmış ki. Tepişen filler değişiyor ama çimenlerin kaderi hep aynı gibi bir yerde.
Kitabın
Reklam
Kitabın kapağını açın: derin bir nefes alıp,gözlerinizi yumun... Şimdi, yavaşça gözlerinizi aralayarak okumaya başlayın. Kelime kelime, satır satır! Enfes bir çeviriyi yudum yudum sindirerek okuyun ve Underground'da kaybolun...
İyi okumalar!
“Yaşamımın başarısız olmadığını bilmem ve buna inanmam gerekiyordu. Birtakım özel amaçlar ve yüksek maksatlar uğruna (bu zamanda ve bu Rusya’da) benim gibilerin, tanınmadan, isimsiz ve metin yaratma becerisiyle yaşamaları gerektiğine inanmam gerekiyordu. Underground. Sözsüz yaşamayı denemek, başkaları yaşıyorlar ya, susarak yaşamak risk midir değil midir; işte bütün mesele bunda ve ben ilklerden biriyim.”
Hiçbir kitabı yayımlanmamış ya da kendisi kelimelerini sistemin pazarına sunmayı reddederek entelektüel namusunu koruduğuna inanmış, sistemin dışına itilmiş ya da aslında bilinçli olarak bunu sevmiş bir öteki Petroviç. Kendisi gibi yeraltı insanlarının yaşadığı yurtta bir oda bulma lüksüne nail olamamış ama seyahate gidenlerin evlerinin bekçiliğini yaparak orada burada yaşayıp gidiyor. Kardeşi Venya’yı hasta eden de ve sonra Petroviç’i aynı hastaneye düşüren de sistemin dayatmalarına karşı onların kendi kimliklerini koruma çabaları.
Brejnev sonrası Rusyası ekonomik ve ahlaki çöküşle birlikte Glastnost ve Perostrayka ile sancılı bir değişimin eşiğinde. Makanin bu dönemin insanların üzerindeki etkisini büyük bir ustalıkla yansıtırken Petroviç karakteri üzerinden Dostoyevski’nin Raskolnikov’una benzer bir karakter yaratıyor. Petroviç’i ne takdir edebiyoruz ne de yargılayabiliyoruz.
Matematikçi ve eski bir satranç oyuncusu olan #vladimirmakanin in 1999 yılında #edebiyat alanında Rusya Federasyonu Devlet Ödülü aldığı aldığı romanı #underground ya da #zamanımızınkahramanı .
Underground ya da Zamanımızın Kahramanı yazarın en çok okunan romanı . Bildiğiniz sürükleyici, akıcı bir konusu olan bir #roman beklemeyin . Bu nedenle beklentisiz ,farklı tarz bir kitabı olduğunu hatırlatarak kitabı okumaya başlayın derim .
Başkarakter Petroviç 'in bakış açısı ve onun anlatımı ile okuyoruz kitabı.
Antikahraman Petroviç yurt olarak bahsedilen bir apartmanda bekçilik yapmaktadır . Bir yazardır, kitapları baskılmayan bir yazar. Radyatörü ve daktilosu yanından ayırmadığı ve sahip olduğu tek eşyalardır. Bu apartmanı anlatırken gözümün önünde #getto canlandı. O karanlık ve depresif ortam. Petroviç haricinde birçok yan karakter var kitapta. Hepsini Petroviç 'in gözü ile yazıyoruz. Bu bakış açısının ne kadar objektif olduğunu bilemiyorum okuyucu olarak. İnsanlar ile ilişkileri ve kadınlara bakış açısını okudukça Petroviç 'in narsistik bir kişiliğe sahip olduğunu söyleyebilirim.
Yan karakterlerden en önemlisi kardeşi Venya . Bir akıl hastanesinde yatmaktadır. Onun yaşadıkları anlatılırken Sovyetler Birliği döneminin ne kadar yıkıcı ve yok edeceği olduğunu görürüz...
Kitapta #gorki #çehov #dostoyevski gibi #rus yazarlar ve eserlerinden bahseden yazar onlara bu kitap aracılığı ile selam çakmıştır.
Yeraltında insanları n olarak kabul edilen insanların yasayislarına göz atarken , geçmiş ve kitabın şimdisi arasında seyahat ediyor bir ülkenin değişimini, baskısını ve yapılanların sonuçlarını okuyoruz kitapta.
Petroviç 'i sevin ya da sevmeyin kesinlikle okunmaya değer bir kitap Underground. Yalnız sakın kafa ile ve ona gerekli vakti ayırarak okuyun derim
Reklam
Reklam