Hakan Ertürk
@krutrena
brecht'i, tanpınar'ı, einaudi'yi, mednyánszky'yi, caravaggio'yu, ruhi su'yu, söğüt ağacını, nwakaeme'yi, krivetz rüzgârını, hayvanı, suyu ve yıldızları severim.
Reklam
ray bradbury tarafından yazılan, yanılmıyorsam 1952 yılında yayınlanan, kitapların birer birer yok edilmeye çalışılmasını konu edinen 21. yüzyılın ortalarında geçtiği düşünülen distopya kitabı. yazının devamında spoiler olabilir. itfaiyeciler ray bradbury tarafından yangınları söndüren değil kitapları yakan devlet görevlileri olarak tasvir edilmiş. kitaptaki baş karakter de guy montag adlı bir itfaiyeci. kitapların, şiirlerin, denemelerin, kutsal kitapların, duygu barındıran her bir nesnenin yakılmasının temel sebebi, düşünmeye ve sorgulamaya engel olmak; bu sayede insanların koşulsuz itaat etmesini sağlayıp mutlu olmalarına sebep olmak. hatta bazı evlerin verandaları bile insanların sorgulamalarına sebep olabilecek yerler olacağı için yakılmış, kaldırılmış. yavaş gitmek düşünmeye sebep olacağı için yasaklanmış, hızlı gitmek teşvik edilmiş.
böyle bir ortamda geçiyor hikaye fakat ben atmosferin orwell distopyalarındaki kadar etkileyici tasvir edildiğini düşünmüyorum. yine de zamanında bilim-kurgu kitabı olarak çıkarılmış bu eserin çağını epey aştığını söylemek yanlış olmaz. günümüzde yaşanan sansür olaylarına ve televizyon hegemonyasının kitaplar üzerindeki etkisine de bir ışık tutuyor kitap.
baş karakter olan guy montag da tıpkı diğer itfaiyeciler gibi vatani bir görev edasıyla kitapları yakmaktalar ve kitapları yakıyor olmaktan asla rahatsız olmuyorlar. çünkü kitapların insanları en sonunda üzdüğü ve onları intihara sürüklediği bilgisiyle hareket ediyorlar. bir gün guy montag'ın karşısına çıkan 17 yaşındaki kız çocuğu clarisse mcclellan bütün devinimi değiştiriyor ve guy montag'ın sorgulamasına yol açıyor. ardından montag kitapların kendilerine anlatıldığı gibi tehlikeli olmadığının farkına varıyor ve harekete geçiyor. daha fazla kitabın ayrıntılarına girmemek
modern İran edebiyatının kurucularından sadık hidayet'in 1936'da Hindistan'da yayımladığı başyapıtı. yazının devamında spoiler olabilir. kitap; imgeler, metaforlar, alegoriler üzerine kurulu ve dili gayet akıcı fakat anlam derinliği hat safhada yoğun. kitabı okudukça okuyucu bir labirentin içerisine giriyor ve çıkamadığı bu labirent sadık hidayet tarafından ustalıkla tasarlanmış. okurken Rüya mı gerçek mi, hayal mi kabus mu anlayamıyor insan ve yazar, bu karmaşıklığı muazzam hafif dokunuşlarla okuyucunun zihnine cevap olarak yerleştiriyor. mesela saramago okurken, camus okurken kitapların bazı yerlerinde "anlamadım ama zaten yazar anlaşılmak istemiyor herhalde" deyip geçiyordum fakat bu kitapta o kopukluğu hiç yaşamadım.
kitap tek bir mekanda mı geçiyor yoksa sadece bir adamın zihninde mi bu da bir soru işareti. "Baştan sona hayatım dört duvar arasında geçti. Hep bir servi çiziyordum. Dibinde ihtiyar, kambur bir adam bağdaş kurmuş oturuyor, bir Hint fakirine benziyordu. Bir abaya sarınmış, başına bir şal bağlamıştı. Sol elinin işaret parmağını bir hayret ifadesiyle dudaklarına götürmüştü. Karşısında uzun, siyah entarili bir genç kız hafif eğilmiş, ona bir gündüzsefası uzatıyordu. Ve bir dere akıyordu ikisinin arasından. Ben bu sahneyi daha önce görmüş müydüm, yoksa rüyamda mı almıştım ilhamı? Bilmiyorum." bu cümleyi kitabı okurken defalarca görüyoruz ve her okuyuşta farklı bir manaya bürünüyor, adeta anlam şekil değiştiriyor.
sadık hidayet kitapta; ölümü, bir kadına olan arzuyu, kini, nefreti, bekleyişi, bir sineğin anlamsız ömrünü, tanrıyı, ihtiyarlığı ve gençliği, var olmayı ve yok olmayı, gölge kavramını, annesi olan rakkaseyi, Hindistan'da yapılan kobra hapsini müthiş bir biçimde anlatıyor; varoluşçuluğun adeta tadına bakıyor ve bunu çok iyi bir şekilde dile
Reklam