Odysseia
Odysseia, 5 ayrı destan parçasından oluşmaktadır:
I. Telemakhia
II. Kalypso'nun Adasında
III. Phaiakların Ülkesinde
IV. Odysseus'un Serüvenleri
V. İthake'de
Bu bölümlerin birincisi, ikincisi, dördüncüsü ve beşincisi Odysseia'nın ozanı tarafından anlatılırken üçüncü bölüm doğrudan Odysseus'un ağzından aktarılır.
Odysseia Destanında Kişiler
Odysseus: Destanda Odysseus'a atfedilen sıfatlarda "poly" yani "çok" kelimesini görürüz. "Metis" yani düşünme gücü ve akıl anlamına gelir. "Mekhanos" ve "Tropos" ise çare bulma, sorun çözme, plan kurma gücüdür. Polytropos, Polymekhanos, Polymetis gibi sıfatlar da çok akıllı, sorun çözmede çok becerikli, kurnaz gibi anlamlara çıkmaktadır. Odysseus, oldukça akıllı ve çokça düşünen bir kahramandır, sorunları çözmede beceriklidir. Kurnazdır evet ama kurnazlığı kötülük için değil, iyilik ve sorunlardan kurtulmak amaçları için kullanır.
Telemakhos: Odysseus'un oğlu.
Penelopeia: Odysseus'un karısı.
İlyada ile Odysseia Arasındaki Temel Fark
İlyada'daki Truva Savaşı bir efsanedir. Bütün toplumu ilgilendiren bir olayın, insan ile tanrılar arasındaki ilişki ve din çerçevesinde ele alınmasıdır. Tanrılar ve Tanrıçalar çok baskın bir rol oynar, olaylara direkt olarak karışırlar. Odysseia destanı ise Odysseus'un öyküsüdür. Tanrılar, İlyada'daki gibi kendi benlikleriyle devamlı olarak olayın merkezine inmez, daha çok yönlendirici konumdadırlar ve aracı semboller olan varlıklar ile olayı etkiler. Fakat bu varlıkların da Tanrılar ile doğrudan, devamlı ve güçlü bir bağından söz edilemez.
( ---SPOILER---- )
Odysseia Destanı'nın Özeti
Odysseus, Troya Savaşı'ndan sonra binbir türlü zorluk ve uğursuzluk ile savaşmış ve 10 yıl boyunca ülkesine dönememiştir. Kalypso'nun Adası'nda alıkoyulmuş şekildeyken en sonunda Zeus bu duruma acır.
Okuyan ve Okumayan Herkes İçin...
**Spoiler içerir.
Bazı insanlar karar veremez. Hamlet de karar veremediği için yavaş yavaş yok olur.
Bazen bir karar vermen gerekir de olduğun yere çakılıp kalırsın ya... İşte Hamlet tam olarak o anın kitabı.
Ben Hamlet’i okurken bir "intikam hikayesi" görmedim. Ben orada, kendi zihninin içinde hapsolmuş, kendi kendinin celladı olan bir çocuk gördüm. Kitapta sıkça vurgulanan bir gerçek var: Hamlet başkalarının kurbanı olmaktan çok, kendi gelgitlerinin kurbanıdır. Hani derler ya, "insanın başının belası kendi aklıdır" diye; işte Hamlet tam olarak bu. Belki de deli rolünü en çok da bu baş belası akıldan kaçmak için böylesine benimsemişti.
O Yalnızlık Hissi...
Bir sabah gözünü açıyor ve babası ölmüş, annesi hemen amcasıyla evleniyor. Etrafındaki herkes bu çürümeyi normalmiş gibi yaşıyor. Hamlet’in o iğneleyici dili, gözümde bir savunma mekanizması. Acısını ve içini yiyip bitiren isyanını ancak sözleriyle ifade edebiliyor. Zekice ve yerinde verdiği her yanıt, karşısındaki kişide saf bir öfke yaratıyor.
Herkes sahteyken, o deli rolü yaparak aslında en dürüst kişi olmaya çalışıyor. Ona göre bu felaket, bu kadar kısa sürede unutulup gidemez. Eski okul arkadaşlarının bile bu plana dahil olması, o güven duygusunun yerle bir oluşu...
İkiyüzlülükten kaçarken kendi yalnızlığına sığınıyor Hamlet.
Ophelia ve Kurban Döngüsü
Ophelia ise güveneceği, sadık kalacağı bir yürek hayal etmişti. İnanmıştı, inanmak istemişti. “Nasıl ayırt edebilirim bir bakışta/ seveni sevmeyenden?...”
Hamlet’in Ophelia’ya karşı sert, bazen nefret dolu tavrı aslında ona değil, hayata duyduğu öfkenin bir yansıması. Annesine duyduğu hayal kırıklığını, masum bir kızdan çıkarıyor. Ophelia o karmaşanın içinde kaybolurken, Hamlet de kendi yarattığı karanlıkta boğuluyor. Ve burada bir döngü oluşuyor: bir
Reklam
İlyada - Homeros
Homeros Kaç Yılında Yaşamıştır?
Herodotus: "Onlar (Homeros ve Hesiodos için) benden 400 yıl önce yaşadılar". Herodotos MÖ 450 sularında yaşadığına göre, Homeros da 850 sularında yaşamıştır demektir.
Homeros ve Platon
Homeros Yunan dünyasındaki bütün inanışların babasıdır. Bütün bilgilerin bulunduğu destanları kaleme alan kişidir ve haliyle Yunan hayatı, Homeros'a dayanmıştır. Platon, deyim yerindeyse "kutsal kitap" olan Homeros eserlerine eleştiride bulunmuş ve yaklaşık 400 yıllık düşünmeden benimseme çağını sona erdirmiştir.
Troya (Truva) Savaşı'nın Tarafları
Çeşitli kavim adlarıyla Yunanistan'a yerleşmiş, küçük kentler halinde güçlü kaleler kuran, en güçlü kral olan Mykene kralı Agemennon etrafında toplanmış Hellen soyu Akhalar ile Troya'nın yardımına gelen özgür Anadolu orduları arasında geçer.
Homeros Kimden Yana?
Homeros her ne kadar içten içe Troyalıların yanında olsa da, destanı anlattığı dinleyici kitlesinin 500 yıl önce Troya savaşını kazanıp Anadolu'ya yerleşen Hellenler olması sebebiyle Akhaların yanındaymış gibi anlatır. Kıyaslamalarda Akhaları yiğit ve üstün ırk olarak tasvir eder fakat dinleyicilerin ulusal onurunu olabildiğince okşamakla birlikte Troyalıların Akhalardan çok daha insan, çok daha uygar olduğunu belirtmekte de hiçbir fırsatı kaçırmaz. Yani genel olarak, yüreği Troyalılardan yana olsa da zamanın şartları gereği Akhaları öven bir tavrı vardır.
İlyada ve Troya Destanı İlişkisi
İlyada, aslında Troya destanı değil, Akhilleus'un destanı sayılmalıdır. Konusu sınırlıdır. 24 bölümlü ve 16,000'i aşkın dizeli bu koca destan Troya Savaşı'nın dokuzuncu yılında 51 günlük süreyi kapsamaktadır. Troya destanı, savaşın öncesi ve sonrasıyla birlikte 30 yıllık dallı budaklı bir efsaneler bütünüdür. Haliyle, İlyada bu bütünün
Danimarka’nın Çamurlu Sularında Bir Nilüfer…Alıntı
Shakespeare’in bu devasa eseri bittiğinde, zihnimde yankılanan tek bir soru kaldı: Bir insan düşünceleriyle kendi sonunu ne kadar ileriye taşıyabilir? Hamlet, sadece babasının intikamını almaya çalışan bir prensin hikayesi değil; insanın kendi zihninin içine hapsoluşunun manifestosuymuş.
Hamlet’i okurken en çok "neden bekliyor?" diye sordum. Ama anladım ki Hamlet’in asıl düşmanı amcası Claudius değil, kendi analitik zekası. "Olmak ya da olmamak" sadece yaşamak üzerine bir tercih değil; eyleme geçmenin ağırlığı altında ezilmekle ilgili. Hamlet düşündükçe zehirleniyor, zehirlendikçe erteliyor.
Shakespeare bu trajedide "şiirsel adaleti" çok acımasız bir şekilde dağıtır. Kimse hayal ettiği finale ulaşamaz:
Laertes: Kendi ucu zehirli kılıcıyla öldü.
Claudius: Kendi hazırladığı zehirli şarap ve zehirli kılıçla can verdi.
Gertrude: Oğluna hazırlanan tuzakla (kendi kocası yüzünden) zehirlendi.
Hamlet: İntikamını aldı ama yaşayıp kral olma şansını (ve ruhunu) bu süreçte kaybetti.
Kitabın en yaralayıcı kısmı benim için kesinlikle Ophelia’ydı. Elsinore Şatosu’ndaki herkesin bir maskesi, bir planı ve bir sesi varken; Ophelia sadece bir piyon olarak kullanıldı. Sevdiği adam tarafından reddedilmesi ve babasının ölümüyle gelen o çiçekli delilik sahnesi, aslında bu kokuşmuş düzene verilmiş en saf tepkiydi. Onun nehirdeki sonu, sadece bir kaza değil, saflığın bu dünyadan çekilişi gibiydi. Hikayenin sonunda; hiç suçu yokken Hamlet tarafından suçlanıp, acıdan ölen Ophelia kadar suçsuz da olabilirsin. Ne yazık ki bu, ölmüş olduğun gerçeğini asla değiştirmeyecek. Nitekim nedensellik bazen hiçbir şeye yaramaz. Bazen sadece, ölmüş olduğun gerçeği ile başbaşa kalırsın.Ve bu gerçek ruhumu birazcık yaraladı..
Sonuç olarak;
Hamlet bittiğinde anlıyorsunuz ki; hayatta bazen geç kalmak sadece
10/10. Ferhan Şensoy'un yıllar sonra Don Quixote okuduktan sonra inceliklerini fark edip onu tekrar oynamak istediğini bahsettiği bir röportajı vardı.
Küçücük bir öykü kitabı gibi Hayatım: Bir Taşralının Hikâyesi. O kadar akıcı, o kadar ne demek istediğini geçiren sade bir anlatısı var ki hayran kalmamam mümkün değildi, az önce bahsettiğim röportaj yıllanmış şarap gibi içerikler içindir, tekrar okunduğunda ayrı bir dünyaya dalar, zamanla sizde de gelişen değişimle yeniden anlamlarsınız hikâyeyi. Bu benim için o kategoride daha ilk okuyuşumdan.
İçinde taşralı olmak isteyen aslı soylu birinin keskin tavrını taşırken bir yandan da çelişkilerini, değişimlerini taşıyor bir şehrin yaşantısının, hatta birkaç köyün şehrin, geleneksellikten uzaklaştıkça bir bakıma özgürleşen yanlarının sirayet ettiğini görüyoruz insanlara, yaşantılarına.
Biri karşı duruyor ve ona hayatını mahvettin, yanında kardeşininki ile birlikte bile deseler, onlar da aslında bu hikayenin ve anlatısının parçası haline geliyorlar, eğer biri hayatınızı mahvettiğinizi düşünüyorsa bunu yüzünüze sürekli vuracak kadar önemli görmez, basit olduğunuz için artık sözü edilmeyecek bir zamanların soylusu olarak dost meclislerinde var yok sözünüz geçebilir yalnızca, bu da size en değer verenlerce (hâlâ kaldıysa) olur tabi, ilk dedikodular yıllar sürüyor ve hâlâ dile geliyorsa değişen sokaklarıyla, taşlarıyla, arsalarıyla ve boyalarıyla bu demektir ki siz artık oraya en çok değen, en çok yaşayan, etki bırakansınız. Bunu bu kadar yalın ifade edebildiği için kitabı çok sevdim, Zweig hikâyeleri gibi Çehov tüketeceğim.
Okuyucusuna her zaman sunacağı güçlü bir dilemması da var karakterlerinde, gelişimlerinde. Burnunun dikine gidenlerin sadece tek bir güruhu temsil ettiğini düşünmeyecek ; salıvermiş, yolunu kaybetmiş
Çok sevdiğim Shakespeare yine benimleydi. Çok merak ettiğim Hamlet bu haftasonu saatlerime değer kattı. Hamlet karakterinin yanı sıra resimlere, akademik çalışmalara, şiirlere ve pek çok filme ilham olan Ophelia karakteri de yıllarca merak ettiğim bir dünyaydı. Dünya diyorum çünkü Shakespeare Ophelia karakterine bir dünya sığdırmış.
"Hamlet"i, hiç şüphesiz edebiyat dünyasının en karmaşık ve en etkileyici eserlerinden biri olarak görüyorum artık. Bu kitap, sadece bir intikam hikayesi anlatmıyor; aynı zamanda insan psikolojisinin, belirsizliğin, melankolinin ve varoluşsal sancıların derinliklerine iniyor.
Kitaptaki diğer karakterler de hikayenin zenginliğini artırıyor. Ophelia'nın trajedisi, Hamlet'in karmaşık davranışları karşısında yaşadığı çaresizlik ve sonunda deliliğe sürüklenişi, eserin duygusal derinliğini pekiştiriyor. Laertes'in aceleci intikam arayışı ise Hamlet'in kararsızlığının bir zıtlığını oluşturarak karakterler arası dinamikleri daha da ilginç hale getiriyor.
Ophelia'nın hikayesi, Hamlet'in intikam hikayesinin gölgesinde kalan, masumiyetin ve kırılganlığın nasıl trajik bir sona sürüklendiğinin dokunaklı bir anlatımıdır. O, sadece bir karakter değil, aynı zamanda dönemin kadınlarının içinde bulunduğu çaresizliği ve erkeklerin karmaşık dünyasında nasıl savrulduklarını gösteren güçlü bir semboldür.
Kısacası, "Hamlet" sadece bir oyun değil, insan ruhunun karmaşıklığına dair derin bir inceleme.
Çok severek okuduğum 6. Shakespeare kitabı oldu.
Reklam
Reklam