Abdurrahman Gümrükçü
@ligarba61
A.D.M.M.A 1975-1980 kimya müh
Mahmud ile Yezida, Murathan Mungan’ın kaleme aldığı, biri Müslüman diğeri Yezidi olan iki düşman köyün gençleri arasındaki imkansız aşkı ve törelerin yıkıcı etkisini konu alan bir tiyatro oyunudur
:Konu: Yıllardır süren kan davaları ve dinsel/kültürel farklılıklar nedeniyle bir araya gelmesi imkansız olan Mahmud (Müslüman) ve Yezida (Yezidi) adlı iki gencin destansı aşkı anlatılır.
İki aşık kavuşmak için gizlice plan yapar. Mahmud, Yezida'nın saçlarına kırk gün boyunca her gün bir örük örer ve kırkıncı gün Yezida'yı kaçırmaya karar verirler.
Aşklarının önündeki tek engel toplumsal tabular değildir. Aynı dönemde Müslüman köyün ağası, Yezidi köyünün arazilerine el koymak için bölgeyi Yezidi inancına göre dışına çıkamayacakları bir çember içine alır.
Mahmud, Yezida'yı kaçırmak için sabırsız davranıp dilek ağacının yanına erken gidince yakalanır. Bu aceleci adım, iki gencin trajik sonunu hazırlar
HAVVAS AĞA Çizen silene kadar, dairenin içindeki mahpus Yezidi o dairenin içinde kalır.
ΚΑΥΜΑΚΑΜΙΝ KARISI — Peki insan kendi kendini daire içerisine alabilir mi, hani kendini çevreleyerekten?..
HAVVAS AĞA- Alır yenganım. Kendi çizer, kendi siler. Lakin çok tekrarlanmaz bu. Fazlası günahtır Yezidilerce... Kendini olsun, başkasını olsun lüzumsuz yere dairelemenin günahı büyüktür onların gözünde.
JANDARMA KOMUTANI'NIN KARISI- Peki insan kendi etrafını çizdiğinde, başkası gelip silemez mi?
HAVVAS AĞA— Silemez yenganım, çizen kendi elleriyle silene kadar çevresini kimse silemez.
Misal: Adam, karısını dövecek, bir kusur etti. Lakin kadın kendisini daire içerisine aldı mı emniyette olur. Erinin gazabından ırak düşer. Adamın hırsı geçene kadar o dairenin dışına çıkmaz.
JANDARMA KOMUTANI'NIN KARISI— Peki, kocası ‘sil bakayım o daireyi' dese gene silmez mi, 'çık bakayım o dairenin dışına' dese gene çıkmaz mı?
HAVVAS AĞA Çıkmaz yenganım, çıkmaz, zaten karı girmiş ki daire içine dayaktan kurtula. Ne diye çıksın?
JANDARMA KOMUTANI'NIN KARISI- Ay bizim bey, 'çık bakayım o dairenin dışına' dese ben hemen çıkarım. Ben bizim beyin sözünden hiç çıkmam!
(Jandarma Komutanı, karısına ters ters bakar. Dirsekler, susturur gene. O sırada koşmaca yarışmasının koşucuları birer birer meydana dökülmeye başlarlar.)
TELLAL- Koşucular geliyor!
Birincisi Muhammet!
Dört Peygamber içinde
Birincisi Muhammet!
(Koşucular alkışlanır.)
TAŞLAYANLAR —
Yezidisin Yezidi!
Yezidi insan iti!
Yezidisin Yezidi!
Yezidi şeytanı!
TELLAL- Kan içinde kaldı Yezidi daha taşlansın mı?
Yoksa daire silinip yeni bir oyuna başlansın mı?
TAŞLAYANLAR-
Yezidide şeytan var Biz şeytanı taşladık Cümle müslüman olup Namazlara başladık.
(Ezidinin çevresindeki daireyi silerler. Ezidi dairenin içerisinden sanki bir basamak merdiven varmış gibi dizlerini kırarak çıkar. Dairenin dışına çıkar çıkmaz canlandırdığı kişiliğin de dışına çıkar. “Kendisi” olur. Havvas Ağa bahşişini fırlatır. Ezidiyi oynayanın sırtını yumruklarlar. Taşlayanlar, namaz oyununa başlarlarken...)
KAYMAKAM 'IN KARISI- Ay ben şimdi bu oyundan hiçbir şey anlamadım. Adam o kadar taşlandı da niye o dairenin dışına çıkıp kaçmadı. Aptal mı bu adam?
KAYMAKAM Yezidilerin inancı böyle hanım.
JANDARMA KOMUTANI'NIN KARISI— Ay bu ne biçim inanç! Hiç öyle şey olur mu yani?
HAVVAS AĞA — Yezidilerin töresi böyledir yenganım.
Her kim bir Yezidiyi daire içerisine alırsa, daireyi çızan, kendi elleriyle silmeden, o Yezidi dairenin dışına çıkamaz.
KAYMAKAM'IN KARISI — Ay çok tuhaf. Ben bunu günümde anlatayım arkadaşlara. Peki kendi silse olmuyor mu?
HAVVAS AĞA - Olmaz yenganım Kim çızdıysa daireyi, kendi elleriyle gene o siler.
JANDARMA KOMUTANI'NIN KARISI— Peki ya çizen silmezse n'olacak?
TELLAL- Yezidi şeytan kuludur
Oyunumuzun adı Yezidiyi taşlama oyunudur
Her kim ki bir Yezidi taşlar
Şeytanı taşlamış gibi olur.
(Mahmud, kahrolurcasına kalakalır.)
TELLAL- Haydi çıksın meydana Yezidi
O kendi çıkmazsa şeytan çıkarır şimdi Şeytan nerde, işte şeytan burdadır Kimin inadı en büyükse, Daireye girecek Yezidi o olacaktır.
(Ortaya şeytan giysilerine bürünmüş, maske takmış biri çıkar, herkese korku salar, saldırır her önüne gelene, herkesle ėğleşir, döne-oynaya ortalığı birkaç kez dolaşır. Sonra kalabalıktan birini, yakasından çekerek ortaya getirir. Yakasına yapışılan inatçılık belirtisi olarak direnecektir..)
TELLAL- Yezidinin kim olduğu belli oldu.
(Ezidiyi oynayacak olanın çevresini bir tebeşirle çizerek daire içerisine alır..)
Yezidi daire içerisine hapsoldu
Haydi artık Yezidiyi taşlama oyunumuz başlasın
Allahına inanan her Müslüman Yezidiyi taşlasın.
(Ezidinin çevresini halka içerisine alarak çevresinde dönmeye başlarlar. Herkes yerden taş alıyor, fırlatıyormuş gibi yaparak birbirini yineler. Ezidi, kendini taşlardan sakınıyormuş gibi yaparak, kendini taşlayanlara yalvarır. Daireyi silmeleri için ağlar, gözyaşı döker. Ezidiyi oynayacak olan gerçekten ağlamalıdır. Yoksa bahşiş alamaz. Ezidi, kendisini daireden çıkarmaları için taşlayanlara yalvarırken, üstünü başını parçalar, kırmızı boyayla sezdirmeden kan yapar tenine. Sezdirmemesi işinin hüneridir. Bu arada “Nedir günahım söyleyin” diye bitirir yakarmasını...)