Peki Kürt nedir?
Mesudi bile her Kürt aşiretinin başka bir Kürtçe ile konuştuğunu ifade etmesine, hatta sonraki kaynaklarda Kürt adı altında toplanan bu aşiretlerin ancak tercüman aracılığıyla anlaştıklarının kaydedilmesine rağmen benzer yaşam biçimine sahip bütün topluluklar "Kürt" adı altında toplanmıştır. ...
Bugün bağımsız kaynaklar tarafından Kürt olmadıkları açıkça anlaşılan Zazalar, Goranlar ve Lorlar gibi birçok topluluğun tarihi kaynaklarda Kürt olarak adlandırılmasının temel nedeni de budur.
Kürtlerin en önemli örgütlenme biçimi olan aşiretlerde kullanılan terimlerin neredeyse tamamı bu üç dile aittir. Fars, Arap ve Türk kültürlerini, Kürt kültüründen çıkardığımızda elde ettiğimiz sonuç, Kürt kimliğinin ne olduğunun veya olmadığının da cevabını verecektir. Elbette bu tespit, bir eksiklik yahut küçümseme değildir; Kürt kimliğinin oluşumunda fiziki ve kültürel coğrafya etkenlerinin doğurduğu doğal bir sonuçtur.
Kürt tarihi hakkında seçkin bir yere sahip olan Şerefname'de de konuyla ilgili ilginç bilgiler verilmiştir. Buna göre;
• Cezire (Cizre), Mirdasi (Eğil), Süleymani (Kulp), Ziraki (Mardin), Kilis, Hakkâri, Mahmudi (Van'ın güneyi), Sohran (Irak'ın kuzeyi), Erdelan (İran'ın kuzeybatısı) bey ve hâkimleri Агар;
• Rojki (Bitlis) beyleri Sasani,
• Kalhur beyleri İranlı (Destanlarda yer alan Giv'in oğlu Gürdarz),
• Süveydi (Genç) ve Pazuki (Eleşkirt) beyleri Bermekoğulları,
• Çemişgezek ve Gelbaği beyleri Türk'tür.
Yakın zamanda yapılan modern çalışmalarda da bu konu gündeme taşınmıştır. Mesela Minorsky'nin iddiasına göre "Sistemli tetkikler, Kürt adı ile örtülen bir tabaka altında birçok eski kavimlerin varlığını ortaya çıkaracaktır." Bruinessen'e göre ise Kürt aşiretlerinin örgütlenme biçimi "Kürtlere has" değildir; çünkü Kürt tipi bir sosyal teşkilatlanma yoktur. Kürt aşiretlerinin farklı kökenlerden gelmesi ortak bir teşkilatlanmaya imkân tanımamaktadır. Diğer taraftan Kürt kimliğinin oluşmasındaki bu karma yapı birçok araştırmacının, Kürt adının sosyoekonomik bir anlam ifade ettiğini ileri sürmesine neden olmuştur. Mesela daha en başında, Mesûdî bile her Kürt aşiretinin başka bir Kürtçe ile konuştuğunu ifade etmesine, hatta sonraki kaynaklarda Kürt adı altında toplanan bu aşiretlerin ancak tercüman aracılığıyla anlaştıklarının kaydedilmesine¹⁵² rağmen
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Lorlar dört büyük topluluğa ayrılır. Mamesani, Kohgelovi, Bahttiyari, Asıl Lor. Genellikle Şii mezhebine mensupturlar. Nitekim Kürtlüklerinden hiç kimsenin kuşku duymadığı Lek aşiretleri de Ali İlahi mezhebine bağlıdırlar. Yine Segewend, Gelewend, Papi ve Bedrayi aşiretleri de aynı mezhebe mensupturlar.
“Lorlar “Kürt Tarihi
Ünlü tarihçi ve Coğrafyacı Yakut el-Hamevi Lor maddesinde şunları söylüyor: "Bunlar Kürtlerden oluşan bir topluluktur. Huzistann ile İsfahan arasında bulunan dağlık bölgede yaşarlar ve yaşadıklar topraklara Loristan veya Lorların Memleketi adı verilir."
"Burada herkes vârislerin lordların sözünden çıkmaması gerektiğini düşünüyor. Vârisler ve lorlar eşittir. Kadınlar ve erkekler eşittit. Kimse kimseden üstün değil, kimse kimseden af dilemeyecek. Tabii ayaklarıma kapanmaları hoşuma gider ama dünyanın sonunda dahi kimsenin önünde eğilmem ben."
