Pek çok kişi Tolkien'e "Fantastik Edebiyatın Babası" gibi sıfatlar yakıştırıyor, fakat bu gibi sıfatları yakıştıran kişilerin türün tarihini tam olarak bilmediğini düşünüyorum.
Misal, Eddison'un eserinde yine hayali bir dünya, incelikle oluşturulmuş ve oldukça arkaik bir dil, dünyevi olmayan bir kraliçe, soyluluk ve karanlık güçler arasında gidip gelen, bocalayan, içsel çatışmalar yaşayan bir merkezi karakter mevcut. Anderson'ın, Yüzük Kardeşliği ile aynı yıl çıkan Broken Sword adlı kitabında da uzak diyarlarda yaşayan kibirli elfler, kazılar yapan cüceler, dövülmesi gereken bir kılıç, aydınlık ve karanlık ordular arasında geçen epik bir savaş, bu iki uca sıkışmış bir başka merkezi karakter ve Hristiyan ile Pagan dünya görüşlerinin iç içe olduğu bir anlatı mevcut.
Peki bu unsurlar Tolkien'e özgü değilse, onu farklı kılan şey nedir? Dunsany, Eddison ve Anderson da aydınlık ile karanlığın çatıştığı dünyalar sunsa da, bu çatışmaları incelikli, çoğu zaman ironik bir dokunuşla aktarırlar. Ahlakı mutlaklar üzerinden sunmanın tehlikeli olduğunu kabul ederler. Tolkien (ya da C.S. Lewis) ise kötülüğü kötü, iyiliği iyi olarak göstermekte hiçbir sorun görmez. İkisinin kesiştiği tek nokta, Gollum'un hikayesinde de görüldüğü üzere, dürüst bir kişinin baştan çıkarılması durumudur. Ancak Gollum dahi, Eddison'ın Lord Gro'su ya da Anderson'ın Scafloc'u gibi alternatif bir dünya görüşü içinde yaşayan bir karakter değildir. Yalnızca Tolkien'in, tabiri caizse, iki kutuplu ahlakının iniş çıkışları arasında savrulup gider.
Kötülüğü dışsal, akıl dışı bir olgu olarak sunmak, "bize karşı duran, bilinmeyen" olarak tanımlamak tehlikeli bir mesajdır. Çünkü okuyucu kendi ahlakını bu oluşturulmuş dünyanın üzerine ekler ve dayatır, ki modern fantastik yazarların çoğu, Tolkien'in örneğini
Küçük Bir Yüzüğün Gölgesinde Büyük Bir YolculukEdebiyat
J. R. R. Tolkien’in Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği, ilk bakışta büyücüler, elfler, cüceler, hobbitler ve karanlık güçlerle örülü bir fantastik macera gibi görünür. Fakat sayfalar ilerledikçe anlarız ki bu eser yalnızca Orta Dünya’da geçen bir yolculuğun değil, insanın güç karşısındaki sınavının, dostluğun karanlığa karşı direnişinin ve en küçük görülen varlıkların bile tarihin yönünü değiştirebileceğinin hikâyesidir. Tolkien, bir yüzüğün etrafında bütün bir dünyanın kaderini toplarken aslında bize şunu gösterir: Bazen en büyük savaşlar orduların çarpıştığı meydanlarda değil, bir kişinin içindeki teslim olma ya da direnme anında verilir.
1. Shire’ın Sessizliği: Sıradan Hayatın Kıymeti
Roman, savaşların ve karanlık güçlerin uzağında, huzurlu ve sade bir yaşam süren Hobbitlerin dünyasıyla başlar. Shire; yemeklerin, sohbetlerin, doğum günü kutlamalarının ve küçük alışkanlıkların değerli olduğu bir yerdir. Ancak bu sakin başlangıç, büyük felaketlerin çoğu zaman en huzurlu görünen kapıları da çalabileceğini hatırlatır. Tolkien burada sıradan hayatı küçümsemez; aksine onu korunması gereken en değerli şeylerden biri olarak sunar. Çünkü Frodo’nun yolculuğa çıkmasının sebebi macera arzusu değil, sevdiği dünyanın karanlığa teslim olmaması için aldığı ağır sorumluluktur.
2. Bilbo’nun Mirası: Masum Bir Eşyanın Karanlık Geçmişi
Bilbo’nun sahip olduğu yüzük ilk bakışta görünmezlik sağlayan tuhaf ve kullanışlı bir nesne gibidir. Fakat Gandalf’ın araştırmalarıyla bu yüzüğün sıradan bir eşya olmadığı, Sauron’un hükmetme arzusunun somutlaşmış hâli olduğu anlaşılır. Bu noktada yüzük, yalnızca büyülü bir nesne olmaktan çıkar; insanın içindeki iktidar isteğinin, sahip olma tutkusunun ve vazgeçememe zaafının sembolüne dönüşür. Onu tehlikeli yapan şey sadece düşmanın ona ulaşma
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
"Aslında böyle bir kitap her sayfasında yeni bir gizem taşıyor ve önsözünde henüz kapalı duran ve ancak her okurun kendi başına açması gereken kapıları açmadan kitaptan söz etmek gerektiğini düşünüyorum. Yani kitabı anlatmak yerine, bende yarattığı duyguyu anlatacağım."
Yazar #OylumYılmaz yazının doğasına dair deneme türünde yazdığı #DoğaYürüyüşleri kitabında okuru Bronte kardeşlerin romanlarının geçtiği İngiliz kırlarından başlayarak Halikarnas Balıkçısının Bodrum'una, Aşk-ı Memnu dan Nihal'in Behlül'ün aşkına tanıklık eden İstanbul'un Adalar manzarasına, Tolkien'ın Yüzüklerin Efendisinde oluşturduğu Ortadünyasının muhteşem Lothlórien vadisine edebi bir yolculuğa çıkarıyor.
Onunla birlikte o güzel manzaralar eşliğinde sohbet edercesine edebiyatta kadının yerini sorguluyoruz. Gönlümüze taht kurmuş roman karakterlerini ve yazarları konuşuyoruz. Cinsiyet ayrıma rağmen güçlü kalemlerin önemli eserlerinde başrolde olan kadın karakterleri düşünüyoruz. Her zaman bir sebeple oluşturulan ilk 100 listelerinde kadın yazarlarının azlığı dikkatimizi çekiyor, sonra bunun kadına toplumda, yaşamda belirlenmiş ve böyle kabul edilmiş olan rolünden dolayı olduğunu istemesek de kabul ediyoruz.
Doğanın yaratıcılığı karşısında "Edebiyat, özellikle de roman, insanı aramaktan, insan ruhunu merkeze koymaktan vazgeçip doğanın dili olmayı başarabilir mi?” diye düşünmeden edemiyoruz.
Bronte Kardeşler, Halikarnas Balıkçısı, Julio Cortazar, Herman Melville, Latife Tekin, Halit Ziya Uşaklıgil, Tolkien, Virginia Woolf, Melih Cevdet Anday, Sait Faik, Hüseyin Rahmi, Margaret Atwood, Ursula K.Le Guin gibi edebiyata damgasını vurmuş yazarlar sohbetimize konuk oluyor. Sizde eşlik etmek isterseniz bu kitap aklınızda olsun...
@oylumyilmaz
@dogan_kitap
Oktay Volkan Alkaya
#neokumalı #deneme #TürkEdebiyatı
Oktay Volkan Alkaya
#neokumalı #deneme #TürkEdebiyatı
Hayatımda zor bir zaman diliminden geçiyorsam eğer, bunu sevdiğim bir epik fantastik romanla taçlandırırım ki böylece tadı olmayan hayata birazcık baharat eklemiş olurum. Bir müddet kitabın evrenine gider, orada yaşarım. Eh malum son zamanlarda dünya, içerisinde durmak isteyeceğim bir yer olmaktan gittikçe uzaklaşıyor. İnsanlığa dair ümidim de kayboluyor. Neyse, bu yaz bilmem kaçıncı kez 'Yüzüklerin efendisi' film serisini izledikten sonra henüz lisede bile değilken kitap serisine ortasından başlayıp sonra da yarım bıraktığımı hatırladım. Aynı vakitlerde takip ettiğim bir aktivist dünyada olup bitenlere dair ümitsizliğe kapılan gençler için yüzüklerin efendisi Frodo ve Sam'in yaptıklarını örnek gösteriyordu. Kitaptan bir kesitle ne demek istediğini sizlere de aktarayım "Nitekim, dünyanın çarklarını döndüren eylemler ekseriya böyledir: Büyüklerin gözleri başka yerlerdeyken, küçük eller işleri başarmaya mecbur kalır." Bizler de küçük elleriz, yaptığımız küçük işler büyük etkiler bırakabilir. Bırakmasa da en azından çaba göstermiş oluruz. Tıpkı o minik hobbitler gibi...Ve böylece kitaba tekrar başlama kararı aldım. Şimdi izninizle ben bir müddet orman elfleriyle yahut çıkınçıkmazında hobbitlerle ya da Lothlórien'de Galadriel Hanım'ın yanında kalacağım. Belki bir gün yaptığım küçük işler de büyük bir etki bırakabilir diye ümit içinde olacağım.
Âli Yüzük
Her güzel şey gibi bu eşsiz eserin de sonuna gelmiş olmanın verdiği üzüntü ve huzurla yazıyorum.
Öncelikle birdaha ilk kez böylesine geniş, etkileyici ve muhteşem bir evrene ait böylesine bir eser okuyamayacağım için üzgünüm (Tabiiki Orta Dünya evreninin Hobbit ve Yüzüklerin Efendisi dışında kalan çeşitli hikayelerini de bitireceğim, başta Silmarillion olmak üzere). Her zaman en sevdiğim eser olacak Yüzüklerin Efendisi. Filmlerinden aşina olduğum bu dünyayı kitaptan okumak apayrı bir keyifti. Özellikle Kralın Dönüşü kitabı filmlerde çok çok daha iyi işlenebilirdi. En basitindan Sam'in Yüzük Taşıyıcısı olması ve Saruman'ın aciz ölümü eksik ve hatalı işlenmiş filmlerinde.
Her neyse bu muhteşem 6 kitabın birleştiği üçleme eserde beni en çok etkileyen kısımları sırasıyla: Khazad-Dûm Köprüsü, Lothlórien, Miğfer Dibi, Gondor Kuşatması, Hüküm Dağı ve Gri Limanlar kısmı oldu. Onun dışında tabiiki kitabın her bir sayfasındaki betimlemelere, Karanlığın hizmetkarlarının dehşetine, Kadim Soy'un etkileyiciliğine, Ulu mekanların tasvirlerine ve kitabın her bir detayına hayran kala kala okudum. Bazen az bazen çok okuyarak ama her sayfasında ayrı bir keyif alarak çeşitli duygular yaşadığım ve en önemlisi beni bambaşka muhteşem bir evrene alıp götüren bu muhteşem esere ve yazarına teşekkür ederim.
Ne mutlu ki bana, artık Yüzüklerin Efendisi'ni okuyanlar ve okuyacaklar arasında "okuyanlar" safına geçmiş bulunuyorum. Bu muhteşem eserin üstüne filmlerini de tekrar izleyip görsel hafızamı da şenlendireceğim. Şuan bildiğimiz fantastik dünyanın neredeyse hepsinin yaratıcısı olan bu eşsiz evrenin en eşsiz eserini kesinlikle okumadan bu dünyadan göçmeyin derim.
“Yüzük Kardeşliği”, Orta Dünya’nın kaderini belirleyecek olan Tek Yüzük’ün yok edilme görevini üstlenen bir grup kahramanın hikayesini anlatır. Hikaye, Shire’da sıradan bir hobbit olan Frodo Baggins’in, amcası Bilbo Baggins’ten miras kalan yüzüğün aslında büyük bir kötülük içerdiğini öğrenmesiyle başlar. Gandalf’ın rehberliğinde Frodo, yüzüğü yok etme görevini üstlenir ve bu yolda kendisine eşlik eden sadık dostları Sam, Merry ve Pippin ile birlikte Shire’dan ayrılır.
Frodo ve arkadaşları, yolculukları sırasında Aragorn, Legolas, Gimli ve Boromir gibi farklı ırklardan ve geçmişlerden gelen karakterlerle karşılaşır. Bu karakterler, yüzüğün yok edilmesi görevini üstlenmek için “Yüzük Kardeşliği” adıyla bir araya gelirler. Ekip, Moria madenlerinden Lothlórien ormanlarına, oradan da Anduin Nehri boyunca yol alırken sayısız tehlike ve macera ile karşılaşır.