Ne kadar zengin ve bolluk içinde olursa olsun, bağımsızlıktan yoksun millet, uygar insanlık dünyası karşısında uşak olmak düzeyinden yüksek bir davranışa layık olamaz.
Felaketin dehşet ve ağırlığını kavramaya başlayanlar, bulundukları çevre ve hissedebildikleri etkilere göre kurtuluş çaresi saydıkları önlemlere başvurmakta... Ordu, ismi var cismi yok halde. Komutanlar ve subaylar, I. Dünya Savaşı’nın bunca çile ve güçlükleriyle yorgun, vatanın parçalanmakta olduğunu görmekle içlerı kan ağlamakta, gözleri önünde derinleşen karanlık felaket uçurumu kenarında kafaları çare, kurtuluş çaresi aramakla meşgul...