Epiktetos (Epictetus), M.S. 50 – M.S. 135 yılları arasında yaşamış bir Stoacı filozoftur. Kendisi köle olarak doğmuş, özgürlüğüne kavuştuktan sonra felsefe okulu kurmuş ve öğretilerini doğrudan konuşma yoluyla aktarmıştır. Epiktetos'un eserleri günümüze kendisinin kaleme aldığı metinler olarak değil, öğrencisi Arrianos (Arrian) tarafından not edilenler aracılığıyla ulaşmıştır. Bu öğretiler iki ana eserde toplanmıştır:
Söylevler (Diatribai): Daha uzun ve detaylı ders notlarıdır.
El Kitabı (Enkheiridion veya Düşünceler): Söylevler'in özetlenmiş, günlük yaşamda pratik rehber olarak kullanılabilecek kısa bir derlemesidir.
Genellikle "Düşünceler ve Sohbetler" başlığıyla yayımlanan bu külliyat, uygulamalı Stoacılığın en saf ve en erişilebilir kaynaklarından biridir.
Epiktetos'un tüm felsefesinin başlangıç noktası ve temel direği, meşhur kontrol dikotomisidir (ikili ayrımı). Bu, eserin ilk ve en önemli dersidir:
“Kimi şeyler bizim elimizdedir, kimi şeylerse değildir.”
A. Elimizde Olanlar (Kontrol Edilebilirler)
Bunlar, bizim içsel alanımızdır ve yegâne erdem kaynağımızdır.
Yargılarımız (Kanılarımız): Bir olayı nasıl değerlendirdiğimiz.
İsteklerimiz ve Arzularımız: Neyin peşinden koşmayı seçtiğimiz.
Nefretlerimiz ve Kaçınmalarımız: Neyden uzak durmayı seçtiğimiz.
Kısacası; irademizle yaptığımız tüm faaliyetler.
Epiktetos'a göre, mutluluk ve özgürlük yalnızca bu içsel alana odaklanarak elde edilebilir. Yanlış kararlarımız veya kötü yargılarımız dışında hiçbir şey bize zarar veremez.
B. Elimizde Olmayanlar (Kontrol Edilemezler)
Bunlar, bizim dışsal alanımızdır ve bu alan üzerinde ısrarla kontrol kurmaya çalışmak sefaletin, kaygının ve hayal kırıklığının ana kaynağıdır.
Bedenimiz ve Sağlığımız: Hastalık, yaşlanma.
Mal Varlığımız: Kayıp, hırsızlık.
Şöhretimiz ve Saygınlığımız: