Məhəmməd İmanov

O da, vehmin bütün hükümlerinin yanlış olmadığını bilmendir. Çünkü onlar, bir kişinin iki yerde bulunamayacağının imkansız olmasında, akılla ittifak eder. Üstelik duyularla algılanan matematik ve geometri ilimlerinin bütününde münakaşa etmez. Münakaşa duyulur dünyanın ötesinde olan şeydedir. Çünkü o, fizik ötesindeki şeyi fiziki alemde olan şeyle örneklendirmeye çalışmaktadır. Ancak o, duyulur aleme benzer olanları kabul eder.
Sayfa 105·Kitabı okudu
Din
Tatil planı hazırsa sıra okuma listenizde!
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik. 💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Sözgelimi, kör bir kimse burhanî bir kesinlik ile, güneşin şeklinin dünyanın şekli gibi veya ondan daha büyük olduğunu asla ayırt edemez. Çünkü o, görmeden faydalanılmış olan öncüllere dayanan geometrik delillerle bilinir. Aynı şekilde psikolojik ilimlerin çoğunda akıl onun öncüllerini ancak göz ve duyuların ağı ile elde edebilir. Bu sebeple de Allah Teala Kur'an'da işitme ve görmeyi kalple yakınlaştırmıştır.
Sayfa 102·Kitabı okudu
Din
Akıl şöyle demektedir: Eğer bu sebep onu gerektirir olmasaydı, çoğu kere arka arkaya gelmezdi. İttifakla bile olsa geride kalırdı. Nitekim, insan ekmeği yer, ardından başı ağrır ve açlığı gider. Sonra ekmeğin doyurucu ve o ikisi arasındaki fark sebebiyle, ekmeğin acı verici olmadığına hükmeder. Bu fark ise, ekmekle beraber olan başka bir sebebe yüklenen elem vermedir. Zira acı vermenin sebebi ekmek olsaydı, devamlı veya -doymada olduğu gibi- çoğu kere ekmekle beraber olurdu. Bu durum, sebeplerle sonuçların birbirini gerektirdiği anlamında büyük bir prensibi harekete geçirir ve bu, âdetlerin birbirini takip etmesiyle ifade edilir. İşte onun hakikati budur. Biz bunun derinliğini belirten şeyi Tehafütü'l-Felasife kitabında zikrettik.
Sayfa 102·Kitabı okudu
Din
Onun sona ermesi ancak çok sayıda tekrarlandığında onda bir bilgi meydana getirir. Aynı şekilde, örneğin bir hasta üzerine ihlas suresinin okunması tecrübe edilse ve her keresinde veya çoğunluğunda hastalığı giderse; onda, ekmeğin açlığı giderici ve toprağın bunu giderici değil, bilakis artırıcı olduğu konusunda kesin bir bilgi meydana getirdiği gibi, onun hastalığı giderici olduğuna dair kesin bir bilgi meydana getirir. Bu alan üzerinde iyice düşündüğün zaman, aklın bu şeylere, duyular ve tekrarlardan sonra orada oluşan gizli bir kıyas vasıtasıyla ulaştığını bilirsin.
Sayfa 101·Kitabı okudu
Din
Zira duyunun algıladığı şey, bu taşın yere doğru düşer olmasıdır. Ancak, her taş yere doğru düşer, hükmü, tekil bir önerme değil, tümel bir önermedir. Duyu için ancak, tekil önerme vardır.
Sayfa 101·Kitabı okudu
Din