Romanın merkezinde yer alan Zehra, disiplinli, sert ve merhametten uzak bir öğretmendir. Hayatını şekillendiren en önemli duygu ise babasına karşı beslediği kırgınlık ve nefrettir. Ancak olaylar ilerledikçe, Zehra’nın bildiğini sandığı gerçeklerin aslında eksik olduğunu gördüm. İşte romanın en güçlü yanı da burada ortaya çıkıyor: Bir insanı anlamadan yargılamanın ne kadar büyük bir hata olabileceğini etkileyici bir şekilde gösteriyor.
Kitabı okurken en çok dikkatimi çeken şey, merhamet kavramının ele alınış biçimi oldu. Günümüzde de çoğu zaman insanların yalnızca görünen taraflarına bakıyor, yaşadıkları mücadeleleri bilmeden hüküm veriyoruz. Zehra’nın yaşadığı değişim, aslında hepimize yöneltilmiş sessiz bir soru gibi: “Bir insanı gerçekten tanıyor muyuz, yoksa yalnızca gördüğümüz kısmını mı biliyoruz?”
Reşat Nuri Güntekin’in sade ama etkili anlatımı romanın en büyük artılarından biri. Gereksiz ayrıntılara boğulmadan, karakterlerin iç dünyasını güçlü bir şekilde yansıtabiliyor. Özellikle Zehra’nın yaşadığı iç hesaplaşmalar oldukça gerçekçi ve etkileyiciydi. Romanın son bölümlerinde ortaya çıkan gerçekler ise insanın yüreğinde buruk bir hüzün bırakıyor. Çünkü bazen geç kalınmış bir anlayışın ve söylenememiş sözlerin telafisi olmuyor.
Acımak, bana insanların hikâyelerini bilmeden verdiğimiz hükümlerin ne kadar kırılgan olduğunu hatırlattı. Bazen bir insanı affetmekten önce onu anlamak gerekiyor. Ve bazen en büyük pişmanlık, nefret etmeyi sürdürdüğümüz kişinin aslında sevgiyi en çok hak eden kişi olduğunu çok geç fark ediyoruz.
Benim için Acımak, yalnızca bir baba-kız hikâyesi değildi. Aynı zamanda empati kurmanın, insanları anlamaya çalışmanın ve kesin yargılardan kaçınmanın önemini anlatan güçlü bir vicdan romanıydı. Kitabı bitirdiğimde Zehra’nın değişiminden çok,
BİR ÇOCUĞUN GÖZÜNDEN YANSIYAN BÜYÜLÜ BİR DÜNYA
Eser, Orta Asya’nın sert, büyüleyici ve bir o kadar da amansız coğrafyasına davet eder. Eser, ilk bakışta isimsiz küçük bir çocuğun dünyasını anlatıyor gibi görünse de derinlerde insan doğasını, modernleşmenin sancılarını, toplumsal yozlaşmayı ve yok olan kültürel değerleri evrensel bir düzlemde sorgulayan sarsıcı bir eleştiridir. Aytmatov, çocuk masumiyetinin yetişkinlerin katı ve çıkarcı gerçekliği karşısındaki kırılganlığını işlerken okuyucuya adeta bir insanlık dersi verir. En etkili anlatım stratejisi, olayların isimsiz bir çocuğun gözünden aktarılmasıdır. Yazar, bu saf ve önyargısız bakış açısı sayesinde toplumsal yabancılaşmayı çok daha berrak bir şekilde gözler önüne serer. Toplumun "öteki" olana karşı geliştirdiği dışlayıcı tavır, romandaki ninenin "Bir yabancıyı ne kadar yedirip içirsen yine yabancı kalır." sözünde vücut bulur. Buna karşın çocuk, "Ben başkasının çocuğu olmayı istemezdim." diyerek bu yabancılaşmayı reddeder. Aytmatov’un kurguladığı bu tezat, asıl yabancının ve canavarlaşanın çocuk değil; hırsları, nefretleri ve sınırları olan yetişkinler dünyası olduğunu derinden hissettirir.
Mümin Dede’nin temsil ettiği pasif iyi doğa , yalnızca karakterlerin üzerinde hareket ettiği pasif bir fon veya mekân değildir. Orman, dağlar ve hayvanlar; yaşayan, insanla birlikte sevinen ve acı çeken birer canlı organizmadır. Ağaçlar hunharca kesildiğinde kuşların çığlık çığlığa uçuşması ve ormanın kalbinin sökülüyormuş hissi uyandırması, insanın doğaya verdiği zararın kozmik boyutunu gösterir. Bu evrende doğayla gerçek bir bağ kurabilen yalnızca iki karakter vardır: Çocuk ve dedesi. Çocuğun kayalara isim vermesi, bitkilerle konuşması, modern insanın çoktan unuttuğu "doğayla bütünleşme" arzusunun birer kanıtıdır. Bu bütünleşmenin ve katıksız iyiliğin somut hali ise
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
“İnsan ders almak isterse bir elma ısırığından da ders alır...”
Elma Isırığı kitabını bitirdiğimden beri aklım Hikmet’in o bitmek bilmeyen dürüstlüğünde ve yaşadığı zorluklara rağmen hayata karşı sergilediği o sarsılmaz duruşunda.
Hikmet’in Batman’daki yatılı okul yıllarından Antalya’ya uzanan o zorlu serüvenini okurken, hayatın bazen ne kadar acımasız olabildiğini ama karakteri sağlam olanın tüm bu fırtınalara nasıl göğüs gerebildiğini yakından gördüm. Özellikle yatılı okulun o soğuk gecelerinde, o küçücük elma ısırığıyla başlayan nezaketin, bir insanın tüm geleceğini ve dünyasını nasıl değiştirebileceğine şahit olmak gerçekten çok etkileyiciydi.
Hikmet’in Antalya’daki talihsiz günlerinde uğradığı haksızlıklara ve yaşadığı hayal kırıklıklarına içim gitse de; tüm o yokluklara ve engellere rağmen, abisi Salih’in desteğiyle okuma aşkından vazgeçmeyip sonunda o çok istediği öğretmenlik mesleğine kavuşması bana o kadar iyi geldi ki...
Kitap boyunca “bu kadar da olmaz” deyip isyan ettiğimiz anlar çok fazla ama Hikmet’in özündeki o saf iyiliği ve dürüstlüğü hiçbir şartta kaybetmemesi, hepimize örnek olacak cinsten. “Okumak sadece okulda olmaz; insan ancak kitap ile yaşar ve onda nefes alır.”
Sahi, sizce de insanın hayatındaki en büyük dönüm noktaları bazen böyle küçücük, beklenmedik bir tesadüfle mi başlar, yoksa biz aslında her şeyimizle kendi hikayemizin mimarı mıyız?
Sizin hayatınızda da o küçücük dokunuşuyla her şeyi değiştiren, dönüp baktığınızda “iyi ki olmuş” dediğiniz o elma ısırığı anlarınız, hikayenizde iz bırakan insanlar var mı?
Son olarak şunu söylemek isterim ki; bazen bir kitabın kapağını kapatıp derin bir nefes aldığınızda, içimizdeki o umut ateşinin aslında hiç sönmediğini fark ediyorsunuz. Hikmet’in hikayesi bana bir kez daha hatırlattı: Dünyayı
Mutlaka okunmalı
Roman, bir somun ekmek çaldığı için 19 yıl kürek mahkumu olan Jean Valjean’ın hikayesini anlatır. Hapisten çıktıktan sonra bir piskoposun gösterdiği büyük merhametle hayatını iyiliğe adar. Ancak, geçmişi ve katı yasa savunucusu Müfettiş Javert onun peşini bırakmaz. Hikaye, Valjean’ın himayesine aldığı yetim Cosette ve 1832 Paris Haziran İsyanı etrafında şekillenir. Yoksulluğun insanları suça nasıl ittiğini ve sistemin ezilenlere karşı acımasızlığını gözler önüne serer. En karanlık suçlunun bile sevgi ve merhametle topluma kazandırılabileceğini savunur.
Sefiller, sadece bir sürgün hikayesi değil; insan ruhunun düştüğü en derin sefaletten, iyilik sayesinde nasıl zirveye tırmanabileceğinin zamansız bir kanıtıdır.
Her kitapseverin kütüphanesinde bulundurması gereken türden.
İyi okumalar.
Kendimden Özür Dilerim – Miraç Çağrı Aktaş
Bazen bir kitap seni değil,
senin yıllardır kaçtığın halini yakalar.
Bu kitap, içimdeki o herkesi mutlu etmeye çalışan çocuğu buldu.
Elimi tuttu ve fısıldadı:
“Artık yeter… Sıra sende.”
Çünkü çoğumuz aynı hatayı yapıyoruz.
Başkalarını kırmamak için susuyor,
“İyi insan olayım” diye kendimizi tüketiyor,
“Biraz daha dayanırım” diyerek yıllarca kendi kalbimize yük oluyoruz.
Sonra bir cümle çıkıyor karşımıza ve bütün savunmalarımız yıkılıyor:
“Fazla iyi niyet, insanı kendinden özür dilemeye mecbur bırakır.”
İşte o an durdum.
Çünkü herkesi anlamaya çalışırken kendimi unutmuştum.
Herkesin yarasına merhem olmaya çalışırken kendi yaralarımı görmezden gelmiştim.
Ve sonra bir başka cümle…
“Yorgunsun çünkü sadece kendini değil, herkesi taşımışsındır.”
Belki de bu yüzden bu kadar yorgunuz.
Sürekli birilerini kurtarmaya çalışırken, kendimizi geride bırakıyoruz.
Bu kitap bana şunu hatırlattı:
Oldukça cimri,insanlara karşı en küçük bir iyiliği bulunmayan Scrooge,bir akşam evine gittiğinde eski ortağının hayaletiyle karşılaşır. Hayalet ona üç hayaletin geleceğini ve kalan ömründe onu iyi bir insan yapmak için yönlendireceklerini söyler.
Hayaletler sırasıyla geçmişin,şimdinin ve geleceğin noellerinin hayaletleridir. Scrooge’a geçmişi,şimdiyi ve geleceği gösterirler. Şimdiye dek olduğu insanın kaç aileye zarar verdiğini hatta kendi sonunun da ne kadar kötü olacağını seyrettirirler ona.
Scrooge,bu üç hayaletin kendisine gösterdiği gelecekten ibret alıp iyi bir insan olur.
C.Dickens,yoksulluğu ve yoksulları tanıyan,içinde yaşadığı toplumu yansıtan büyük bir yazar. Harika bir kitap.
