Ebubekir Hazım Tepeyran’ın tek romanıymış ‘Küçük Paşa’.
Dönemin sosyal şartlarında köye ve köylüye dikkat çekmek için yazılmış belgesel niteliğinde bir kitap.1900’lü yılların başında despot yönetim,köy-kent karşıtlığı,zengin konak hayatı ve yoksul Anadolu hayatı,Anadolu insanın dramı,ezilmişliğine rağmen vatanseverliği,yani toplumsal gerçekler bir çocuğun masumiyeti ve kadınların duyguları üzerinden anlatılıyor,İstanbul’un dışındaki Anadolu gerçeğini ortaya koyuyor...
İstanbul da bir paşanın evine doğacak bebeğe sütannelik yapmak için yeni doğmuş bebeği ile Niğde’nin bir köyünden bir sütanne gelir.Konakta kadını da bebeği Salih’ i de çok severler.Salih’in annesi sütannelik işi bitince henüz 2-3 yaşında olan Salih’i kendi çocuğu gibi seven Suat Paşa’ya bırakır,köyüne döner.
Salih evin küçük paşası olur,evin çocuğu gibi büyütülür.Suat Paşa ölünce hanımı Naime hanım Salih’i köye gönderir.Salih hiç tanımadığı anne ve babasıyla,köy hayatıyla,hatta üvey anne zulmüyle tanışır ve Naime hanım için de,Salih için de hazin bir son ile biter roman.İki günde okudum ben.Küçük bir çocuğun serüveninden çok Osmanlı köylerinin,Anadolu köylerinin iç parçalayan hali en dikkat çekici olan.Tavsiye ederim.
Fatma Aliye ilk kadın yazarlardan.
Babası Ahmet Cevdet Paşa.İyi bir eğitim almış.Yaşadığı dönemin sosyal olaylarına kadın gözüyle bakıp evlilik,aile,eşitlik,kadın hakları konularını yazmıştır eserlerinde.
‘Refet’ hep duyduğum ama hiç konusunu bilmediğim bir romandı.Hayati Efendi İstanbul’a iş için geldiği bir vakit kendine bir cariye alır,Binnaz.Bir kızları olur Refet.Hayati Efendi ölünce zaten evde sevilmeyen annesi ve Refet türlü eziyetten sonra İstanbul’a akrabalarının yanına giderler.Refet bakımsızlıktan dolayı çok hastadır.Burada da yüzlerine bakılmaz.Anne kız günümüze kıyaslarsak bugünün en yoksulu bile yanlarında orta sınıf kalır,yoksulluğun en kötüsünü yaşıyorlar.Annesi temizliğe evlere gidiyor,akşamları dikiş yapıyor,Refet’te annesine okul dışında dikiş işlerine yardım ediyor.Bunca emeğe rağmen bugün yemek bulurlarsa diğer gün yakacak bulamıyorlar.İkisi de olmazsa aç ve donma tehlikesiyle yaşıyorlar.Bir göz oda da,yemek pişirecek bir kap,ocak ve bir tepsi,başka eşyaları yok,ikisi bir yatıyorlar,yatakları bir,yorganları bir,tek giysileri üzerlerinde,tek ayakkabı ile yaşıyorlar.Bir de arkadaşı var Şule.Anne kız kimseye minnet etmeden yaşam mücadelesi verirken Refet’in öğretmen olma hayali ayakta tutar hep onları.Refet öğretmen olacak,rahat yaşama şartları olacak,annesini rahat ettirecek,kendi de yaşlılığında rahat edecektir,çünkü hiç evlenmeyi düşünmemektedir.Refet okul hayatında çok başarılı olur,okulu birincilikle bitirir ve öğretmen olur.
Kitaptaki çok karakter kadın ve müthiş bir kadın dayanışması var,gündelik hayat yine en hoşuma giden.
Kadının eğitim görmesi,meslek sahibi olması,erkek tarafından alınıp satılmaması,ekonomik güvenceye sahip olması gerektiği 1890’lı
Dünya Edebiyatına romantik bir romanla giriş yaptım.’Kamelyalı Kadın’ sürükleyici konusuyla kısa sürede okuduğum kitaplardan oldu.Olaylar sondan başa doğru başlıyor.Olayları anlatan bir karakter var,
ölen bir kişinin evindeki eşyaların açık artırma ile satılacağı ilanıyla Marguerita’nın evine geliyor ve bir kitabı satın alıyor.Kitabın peşine düşen Armand Duval anlatıcı karakter ile buluşuyor.Ve anlatıcı sonu belli olan Marguerita ve Armand Duval’in dramatik aşk hikayesini anlatmaya başlıyor.
Aşk,sadakat,kıskançlık,pişmanlık,temiz duygular,çelişkili duygular var,intikam var romanda.Hayat kadını olan Marguerita’nın hareketli yaşamında tek bir kişiye aşık olması ve toplumdaki yeri,toplum tarafından dışlanması konusuyla ilgi çekici ve hayata bakış açısında farklılık yaratacak bir klasik roman.Aşk hikayesi seviyorsanız keyifli okumalar dilerim.
