Sümer uygarlığını yalnızca arkeolojik bir geçmiş olarak değil, insan düşünce tarihinin başlangıç noktalarından biri olarak ele alır. Metinlerdeki yasalar, mitler ve günlük kayıtlar; yazının icadıyla birlikte insan zihninin soyuttan somuta nasıl geçtiğini açık biçimde gösterir.
Sümerler’de dikkat çeken unsur, yalnızca “ilkler” listesi değildir; şehirleşme, hukuk ve inanç sisteminin birlikte gelişmiş olmasıdır. Bu yapı, erken devlet organizasyonunun nasıl oluştuğunu anlamak açısından temel bir referans sunar.
Türkiye’de ise bu konuya erken dönemde ilgi gösteren isimlerden biri Mustafa Kemal Atatürk’tür. Atatürk, Türk Tarih Tezi kapsamında Sümerleri insanlık tarihinin önemli başlangıç halkalarından biri olarak değerlendirmiş, Mezopotamya uygarlıklarına akademik ilginin artmasını teşvik etmiştir. Bu yaklaşım, tarih yazımında yerli bir bakış açısı oluşturma çabasının parçasıdır.
Sonuç olarak bu eser, sadece eski bir medeniyeti anlatmaz; aynı zamanda insanlık tarihinin nasıl okunması gerektiğine dair bir perspektif sunar.
Rüyalar Masallar Mitoslar
Puan vermedi
“Rüyalar, Masallar, Mitoslar” ismini verdiği kitabında sembol dilinin çözümlenmesi üzerine sosyal psikoloji bağlamında bir araştırmanın altına imza atan psikanalist Erich Fromm’u özellikle sevgi, şiddet, özgürlük, erdem, sağlıklı toplum, insan olanakları konusundaki pek çok çalışmasıyla yakından tanıdığımızı belirtmek isterim. “Sevme Sanatı”, İnsandaki Yıkıcılığın Kökenleri”, “Özgürlükten Kaçış”, “Sevginin ve Şiddetin Kaynağı”, “Umut Devrimi”, “Sahip Olmak mı, Olmak mı?” ilk akla gelen kitapları arasında yer alıyor.
Söz konusu eserinde Fromm, insanlık tarihinde yer etmiş mitoslarla günlük yaşamımızda her zaman ilgimizi çeken rüyalarımız arasındaki ilişkiyi masaya yatırıyor. Kültürel bağlam, toplumsal deneyim ve kişilik yapısını göz ardı etmeden rüyaları yorumlamanın önemine değiniyor. Fromm, 1951 yılında kaleme aldığı esere gönderme yaparken, “unutulmuş bir dili yeniden anlamamıza yardımcı olabilmek için yazıldığını” ifade ediyor.
Yazara göre, “rüya gerçek bir yaşayıştır” (s.19). Nitekim kendi anlatımı ile de, “tüm farklılıklara rağmen, bütün mitos ve rüyaların ortak bir yanı vardır. Hepsinin anlatımı aynıdır, sembolik bir dil ile yazılmışlardır” (s.21). Sembol dilinin insanlığın geliştirdiği evrensel bir dil olması ve bütün kültürlerde ortak özelliklere sahip olması ve bu dilin niteliklerinin bilinmesi mitosların, masalların ve rüyaların dilini anlayabilmeyi olanaklı kılar… Aralarındaki etkileşim öyle derin ve içice geçmiş ki, bu dili anlayabilmek “bilgelin” kapısını da aralamak gerekir. Benliğimize giden yolun yapı taşlarının bu dili anlamak üzerine kurulu olduğunu anımsatmakta fayda var.
Kitapta sembol dilinin özellikleri detaylıca anlatılıyor. Sembollerin çok anlamlılığına dikkat çekiliyor. Rüyaların özelliklerinde ise yazar “rüyalar, uykudayken bedenimizi terk
Tanrılar, Kahramanlar ve Canavarlar #okudumbitti
Yazardan okuduğum ilk kitaptı ve mitolojiye merakı olan biri olarak Tanrılar, Kahramanlar ve Canavarlar’ı keyifle okudum. Kitap, dünyanın farklı yerlerinden mitleri ve efsaneleri bir araya getirerek insanlığın binlerce yıldır aynı soruların peşinden gittiğini çok güzel hissettiriyor.
Yunan, Roma, Mısır ve İskandinav mitolojilerinin yanında Hint, Çin, Mezopotamya ve farklı kültürlerden anlatılara da yer verilmesi kitabı benim için daha zengin hâle getirdi. Bildiğim hikâyeleri yeniden okumak güzeldi ama daha önce çok aşina olmadığım mitlerle tanışmak ayrıca hoşuma gitti.
Kitabın en sevdiğim tarafı, anlatıların kısa, anlaşılır ve akıcı olmasıydı. Ağır bir akademik dil yerine daha rahat okunabilen, insanı yormayan bir anlatımı var. Bu yüzden mitolojiye yeni başlayacaklar için güzel bir giriş kitabı olduğunu düşünüyorum. Sanki ateş başında eski zamanlardan kalma hikâyeler dinliyormuşsunuz gibi bir havası var.
Mitler sadece tanrılar, kahramanlar ve canavarlardan ibaret değil aslında. Her hikâyenin altında insanın korkuları, umutları, ölümle, yaratılışla, iyilikle, kötülükle ve kaderle ilgili soruları var. Kitabı okurken farklı coğrafyalarda anlatılan hikâyelerin birbirine ne kadar benzeyebildiğini görmek beni çok etkiledi. Demek ki insan değişse de, zaman değişse de bazı meraklarımız hiç değişmiyor.
Yazarın kalemini sade ve samimi buldum. Kısa kısa bölümler hâlinde ilerlemesi de kitabı çok rahat okunur yapmış. Bir oturuşta uzun uzun okumak da mümkün, ara ara açıp birkaç mit okuyarak ilerlemek de. Bu yönüyle hem öğretici hem de keyifli bir kitap olmuş.
Tanrılar, Kahramanlar ve Canavarlar, mitolojiye ilgi duyan, farklı kültürlerin hikâyelerini keşfetmek isteyen ve insanlığın ortak hayal gücüne kısa ama güzel bir yolculuk
Durdurulamayan İnsanlık 1 - Dünyanın hâkimiyeti kimin elinde?·176 syf.·Düşünce
7/10
2026 46. kitabı
"Tüm varlıklara… aramızdan ayrılanlara, yaşayanlara ve henüz dünyaya gelmemiş olanlara. Atalarımız dünyayı bugünkü haline getirdi. Gelecekte neye dönüşeceğine biz karar vereceğiz." s.8
Yuval Noah Harari'nin ilk 
Hayvanlardan Tanrılara: Sapiens kitabını okumuş ve çok beğenmiştim. Bu kitap sanki onun devamı veya daha da geliştirilmiş variantı diyebiliriz. Durdurulamayan İnsanlık, Homo Sapiens’in dünyadaki diğer tüm canlılara nasıl üstünlük sağladığını ve bu süreçte kolektif hayal gücünü; para, din vb. nasıl bir süper güç olarak kullandığını gösteren akıcı ve mizahi bir dille anlatan tarihi bilim serisidir. Evet kitap 3 seriden oluşmaktadır;
Durdurulamayan İnsanlık 1
Durdurulamayan İnsanlık 2
Durdurulamayan İnsanlık 3
Harari’ye göre insanı durdurulamaz kılan şey alet kullanmak veya sadece iletişim kurmak değildir. Fikrimce, ruhlar, para ve devletler gibi soyut hikayeler uydurabilmesi ve bunlara milyonlarca insanın inanmasını sağlayarak devasa kitleler halinde işbirliği yapabilmesidir. Kitabın artısı şuydu bence; karmaşık tarihi ve bilimsel gerçekleri; ister biyoloji ve sosyoloji olsun, isterse de çocukların ve gençlerin rahatça kavrayabileceği bir anlatıma sahiptir. Çizimler ve konuşma dili, okumayı son derece keyifli hale getiriyor ki, bu en çok beğendiğim nüanslardan biri oldu. Kitap bir çok eleştirilere de açık olmuş; Mesela, Harari'nin dinleri "insanların doğayı kontrol etmek için uydurdukları hikayeler" olarak nitelendirmesi bazı okuyucular tarafından eleştirilmiştir. Böyle bir izahı olabilirdi diye düşünüyorum; Dinler yerine "Mitler" kavramı olsaydı belki daha doğru olabilirdi. Eskiden ağaçların, taşların, hatta kuşların "bülbül, kartal, vb" hayvanların veya nesnelerin mitleri mevcut idi. Bu subjekten bakarsak, durumun mahiyetini kavramamız mümkündür.
Yuval Noah Harari'nin ilk Hayvanlardan Tanrılara: Sapiens kitabını okumuş ve çok beğenmiştim. Bu kitap sanki onun devamı veya daha da geliştirilmiş variantı diyebiliriz. Durdurulamayan İnsanlık, Homo Sapiens’in dünyadaki diğer tüm canlılara nasıl üstünlük sağladığını ve bu süreçte kolektif hayal gücünü; para, din vb. nasıl bir süper güç olarak kullandığını gösteren akıcı ve mizahi bir dille anlatan tarihi bilim serisidir. Evet kitap 3 seriden oluşmaktadır;
Durdurulamayan İnsanlık 1
Durdurulamayan İnsanlık 2
Durdurulamayan İnsanlık 3
Harari’ye göre insanı durdurulamaz kılan şey alet kullanmak veya sadece iletişim kurmak değildir. Fikrimce, ruhlar, para ve devletler gibi soyut hikayeler uydurabilmesi ve bunlara milyonlarca insanın inanmasını sağlayarak devasa kitleler halinde işbirliği yapabilmesidir. Kitabın artısı şuydu bence; karmaşık tarihi ve bilimsel gerçekleri; ister biyoloji ve sosyoloji olsun, isterse de çocukların ve gençlerin rahatça kavrayabileceği bir anlatıma sahiptir. Çizimler ve konuşma dili, okumayı son derece keyifli hale getiriyor ki, bu en çok beğendiğim nüanslardan biri oldu. Kitap bir çok eleştirilere de açık olmuş; Mesela, Harari'nin dinleri "insanların doğayı kontrol etmek için uydurdukları hikayeler" olarak nitelendirmesi bazı okuyucular tarafından eleştirilmiştir. Böyle bir izahı olabilirdi diye düşünüyorum; Dinler yerine "Mitler" kavramı olsaydı belki daha doğru olabilirdi. Eskiden ağaçların, taşların, hatta kuşların "bülbül, kartal, vb" hayvanların veya nesnelerin mitleri mevcut idi. Bu subjekten bakarsak, durumun mahiyetini kavramamız mümkündür.
Siyonizmin dünyanın başına nasıl bir bela olduğunu, gayet sade ve anlaşılır bir dille, kaynakları ile anlatan bir kitap. Kitabı okumadan önce de İkinci Dünya Savaşı ile ilgili özellikle Yahudi soykırımı hakkında verilen rakamların tam olarak gerçeği yansıtmadığını, gaz odaları ve insanların cesetlerinin yakılıp sabun yapma konusunun tartışmaya açık olduğunu biliyordum. Kitapta beni en çok şaşırtan kısım Anna Frank'ın Hatıra Defteri ile ilgili yazılanlar oldu. Kitabı okudukça neden Amerika ve Avrupa'da yasaklandığını çok daha iyi anlıyorsunuz. Tarihe ilgi duyan ve araştırma -inceleme türünde eser okumayı sevenler için tavsiye ediyorum. Yazarın diğer tüm kitaplarını da kütüphaneme katıp sabırsızlıkla okumayı bekliyorum.
Aynada gözünün içine bakmaya cesaret edebilmek…
Bazı kitaplar bilgi verir, bazıları düşündürür. Dışa Bakan Rüya Görür, İçe Bakan Uyanır ise insanı kendi içine bakmaya davet ediyor. Belki de en zor olan şey, aynada gözünün içine bakıp gördüğün kişiyle dürüstçe yüzleşebilmek…
Jung’un rüyalara, sembollere ve insanın bilinçdışına bakışı oldukça ilgi çekici. Kitabı okurken sadece anlatılanları okumadım; zaman zaman kendi hayatımı, davranışlarımı ve hatta gördüğüm rüyaları düşünürken buldum kendimi. Belki de kitabın en güçlü yanı bu. Size hazır cevaplar vermiyor, kendi cevaplarınızı aramaya yönlendiriyor.
Özellikle semboller ve mitler üzerinden yapılan değerlendirmeler dikkatimi çekti. Günlük hayatta sıradan görünen birçok şeyin insan ruhunda daha derin karşılıkları olabileceğini görmek farklı bir bakış açısı kazandırıyor. Jung’un insanı yalnızca mantıkla ( ki ben mantığı severim) açıklamaya çalışmaması da kitabı benim gözümde değerli kılan noktalardan biri.
Elbette kolay okunan bir kitap değil. Bazı bölümlerde durup düşünmek, hatta bazı sayfaları tekrar okumak gerekiyor. Bu nedenle kısa olsa da hızlı tüketilecek bir kitap olduğunu düşünmüyorum. Sindire sindire okunmayı hak ediyor.
Kitabı bitirdiğimde elimde kesin cevaplardan çok yeni daha kişisel sorular vardı. Ama sanırım insanın kendini tanıma yolculuğunda bazen doğru sorular, hazır cevaplardan daha değerli. Bu yüzden psikolojiye, insan ruhuna ve bilinçdışına ilgi duyanlara gönül rahatlığıyla tavsiye edebileceğim bir eser. İyi okumalar.
Carl Gustav Jung - Dışa Bakan Rüya Görür, İçe Bakan UyanırÖzlem Küskü · Destek Yayınları · 20204,103 okunma