Demek ki, bireylerin içinde üretim yaptıkları toplumsal ilişkiler, toplumsal üretim ilişkileri, maddi üretim araçlarındaki, üretici güçlerdeki değişme ve gelişmeyle birlikte değişir, değişik bir biçim alır. Üretim ilişkileri, bütünlüğü içinde, toplumsal ilişkiler, toplum denilen şeyi, hem de, belirli bir tarihsel gelişme aşamasındaki bir toplumu, kendine özgü, ayırt edici karakterde bir toplumu oluşturur. Antik toplum, feodal toplum, burjuva toplum, her biri aynı zamanda insanlık tarihinde özel bir gelişim aşamasını belirten, bu türden üretim ilişkileri bütünlükleridir.