Muhammet
@moduncu
Karanlık, siyah, kasvetli... Kasveti bir gölge gibi baştan sona kadar peşinizi bırakmıyor. Ameliyatlı yerlerinize vuruluyormuş gibi hissettiriyor. Edebi açıdan fazlasıyla doyurucu ve tatmin edici olsa da, kendinize huzursuzluk borçlu olduğunuzu hissetmiyorsanız bu kitabı es geçmenizi öneririm
Reklam
Spoiler İçerir!Psikoloji
Hikayenin sonlarına doğru Bay Hyde ile aynı kişi olduğunu öğrendiğimiz saygın ve iyiliksever Doktor Jekyll'in, çirkin ve habis bir kişilik olan Bay Hyde'a dönüşümünün aslında yalnızca görünüşten ibaret olduğunu, karakterin yetişkinlik döneminde bunun ayrımına vardığını "Bu dünyada nereden nereye geldiğimi enine boyuna tartmaya başladığımda, kendimi çoktan iki yönlü bir hayatın pençesine düşmüş buluyordum" sözünden anlayabiliyoruz. Aslında insanın özünün bu olduğunu, doğası gereği iyinin ve kötünün içimizde var olup daima savaş halinde olduğunu ve kendimizi kötü olana kaptırdığımız zaman yıkıma uğrayacağımızı, ancak iyi halimize de tutunamayacağımızı çok çarpıcı bir şekilde hikayeleştirmiş.
Kitabın çoğu yerinde iyi ve kötü tanımlarının doğal sonucu olarak dini ögelere rastlıyoruz ancak bu konunun üzerine fazla gidilmeyip küçük atıflarla geçilmiş. Sanırım bunda karakterin bilinçli farkındalık sahibi oluşu ve bu ikilikten şikayetçi olmayışı etkili olmuş. Şeytani taraf olan Hyde, doktorun inançlı tarafını bertaraf edip onu büsbütün kuşatmak için dini değerlerine sövgüler yağdırıyor ama bu girişimlerin çok katı, ısrarcı ve caydırma maksatlı olmadığını konunun yüzeysel geçilmesinden anlayabiliriz. Çünkü Hyde'ın her şeye rağmen nispeten uysal bir kötü olduğunu ve doktorun savaşının aslında kendisiyle olduğunu hikayenin bütünü gözümüze sokuyor. Hatta satır aralarında kötü tarafın sıklıkla "başka türlü olabilirdi" serzenişlerinde bulunduğuna ve iyi tarafla nefret birliği yaptığına bile şahitlik ediyoruz. Bu kavga nihayete ermez diye düşünürken hikaye sonlu bir şekilde bitiyor
Dr. Jekyll ile Bay HydeRobert Louis Stevenson · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202427,1bin okunma
Uzun zamandır Cioran ile ilgili bir şeyler yazmak istiyordum. Kafamda net bir resim oluşması için birkaç kitabını bitirmeyi bekledim ve bu kitapla birlikte nihayet düşüncelerim şekillendi. Bir yanım bu tuhaf adama kayıtsız kalınıp yanından geçilmiş olmasını istemezken diğer tarafım popüler kültüre kurban gitmesini istemiyor. O yüzden, birine öneride bulunurken, onu özümseyebilecek bir okur olup olmadığını tarttıktan sonra tavsiye ediyorum. Diğer türlü olduğunda acımasız yorumları görüp üzülüyorum ve en tepeye koyamadığım ama çok farklı bir yere konumlandırdığım bu adama saygısızlık etmiş olacağımı düşünüyorum. Dolayısıyla bunun bir tavsiye değil, yalnızca bir değerlendirme olduğunu lütfen dikkate alınız.
Bu kitabı bitirmeden önce Cioran ile yapılan bir röportaja denk geldim. Kitabı okurken sık sık kendime sorduğum "bu adam Nihilist mi? Varoluşçu mu? Dindar mı? yoksa Meczup'un biri mi? gibi soruların cevabını o röportajdan almış oldum. Sorduğum bütün soruların cevabı hem evet hem hayır oldu. Zaten kitaplarını okurken bir fikre ya da görüşe büsbütün bağlı olmadığını, herhangi bir kaygıyla konuşmadığını, bahsettiği şeyleri bir din gibi yaşayıp savunmadığını, aslında sadece kendi kendine konuştuğunu anlayacaksınız. Bu monologların alışık olduğumuz türden, yani gündelik konulardan ve konuşmalardan uzak, yaşamın içinden, yaşamın büsbütün dışından, maddeden, anlamdan, anlamsızlıktan, boşluktan, özetle ve Cioran'ın deyimiyle "şeyler"den oluştuğunu göreceksiniz. Şeyler diyerek basite indirgemiş ya da yüzeysel bakmış gibi görünüyorum ama dikkate değer ve oturup üzerine yıllarca konuşulması gereken o kadar çok şeye değinip irdeliyor ki tek tek açıklamam ne yazık ki mümkün değil. Bir betimleme yapacak olursam: kendinizi ufuksuz bir okyanusta küçük bir tekneyle dolaşırken
Kitabı okurken ortaokul yıllarıma dönüp Sefiller'in sayfalarını yeniden çevirdiğimi hissettim. Mahkumun, "Ve yine de sefil yasalar ve sefil insanlar, ben kötü biri değildim!" sözünü okuyunca yüzüme acı bir gülümseme yerleşti. Bittiğinde eski dostumu yeniden yitirmiş gibi oldum. Sonlarına geldiğimde yutkunmakta zorlandığım, son cümlelerini hece hece okuduğum bir kitaba uzun zamandır denk gelmemiştim. O kadar yoğun ve çarpıcı detaylarla dolu ki, girişteki diyaloglarını abartılı bulacak olursanız kitabı bitirdiğinizde kendinize kızıyorsunuz.
"İnsan içinde bulunduğu umutsuz koşullarda bazen bir zinciri bir saç teliyle koparabileceğini sanır" sözündeki çaresizliği, "her şeyi çirkinleştirip solduran benim mahkum nefesim" sözündeki farkındalığı, "Gözlerim duman içinde kalmışım gibi yanıyor. Dizlerim ağrıyor. İki saat kırk beş dakika sonra iyileşeceğim" kabullenişi, "diğer insanların yollarına hâlâ devam ettikleri o dingin ve tekdüze hayatı ancak uzaktan ve bir uçurumun yarıklarının arasından görebiliyorum" çaresizliği, "Ölüm ruhumuzu ne hale getirecek? ..Bazen dünyaya bakıp ağlaması için etten gözler bahşedecek mi?" duyarlılığı ve "her ayrıntı bana kendi ıstırabını taşıyordu" yoğunluğu... Okurken tüm bunları ve çok daha fazlasını derinden hissettim
Çehov ile tanışmam Üç kız kardeş kitabıyla başlamıştı. Açıkçası referanslara ve çokça olumlu yoruma rağmen Üç kız kardeş kitabı bende derin bir iz bırakmadığı için Altıncı Koğuş kitabını nispeten daha düşük bir ilgiyle okumaya başladım. Ancak okumaya başladıkça gördüm ki Çehov isminin 21. yy'da hâlâ yaşaması ve öyle zannediyorum ki yüzyıllar sonrasında da canlı kalacak olması boşuna değil. Kitabı bitirdiğimde içimde derin bir boşluk ve ince bir sızı kaldı. Bu kadar ince bir kitapta böylesi derin anlamlar bulacağımı düşünmemiştim. Pek çok kavramı ve gerçek algımızı bütün çıplaklığıyla sorgulamamıza vesile olup çarpıcı bir son ile adeta "işte size asıl gerçeklik" diyen, bakış açımızı sağlam bir zemine oturtarak gerçeği görebileceğimizi gözümüze sokan bu kitap üzerine oturup düşünülmesi gerektiğini düşünüyorum. Spoiler vermemek adına daha fazla irdelemeyeceğim ama şunu söylemeden geçmek istemiyorum. İlahi adaletin öğretisini, empati yeteneğinin kaderin cilvesi ile gerçekleştiği, bir odanın penceresinden bakarak dışarıdaki soğuğu anlatmak yerine dışarıya çıkıp yalın ayak, iliklerine kadar soğuğu hissederek yargıya varanların gözlemlerini önemsiyorsanız elinizde doğru bir kılavuz tutuyorsunuz.
Reklam