“ŞAH” eser
“ŞAH” ESER!!! Şunu söyleyebilirim ki başucu kitaplarımdan artık. Öyle olay örgüsüne boğulmuş bir eser değil, düşünsel olarak ilerliyor. Musil’in felsefeci olmasından kaynaklı, romanın yanında bir de felsefe metni okuyor gibi hissediyor insan. Zamanının çoğu yazarı gibi Musil de Nietzsche’den etkilenmiş fazlasıyla. Eseri okumadan önce Nietzsche’nin felsefesinin kısaca da olsa araştırılması iyi olur diye düşünüyorum.
1. Dünya Savaşı zamanlarında Avrupa’da yaşanan “bireydeki ve toplumdaki değişim”i açıkça görüyoruz. Her konuda eskiyle çatışan, yeni zamanda da tam olarak ne yapacağını bilemeyen birinin içsel konuşmalarına; kendini ve çevresini sorgulayışına tanıklık ediyoruz. “Tinsel” olarak dönüşen bir kitle var. Estetik anlayıştan, ahlak sorgulamasına, dindeki dalgalanmalara…hayatın dinamiklerinin Ulrich üzerinden zihinde nasıl dönüştüğünü görüyoruz.
Bazen bir sayfa günlerce kafamda döndü. Musil bence bunun için yazmış eseri.Bazen bir cümleyle kitaptan bağımsız kendimle ilgili-düşüncelerimle ilgili değil sadece- ruhumla da ilgili içime dönmeyi öğrendim bu eserle. Bildiğimi sanırdım oysa…Ulrich unutulmaz bir karakter. Bu temada okuduğum eserler içinde modern insanın çözülüşünün en girift örneği oldu. Moosbrugger ile irade ve özgürlüğe bakışı, Walter ile sanatı irdeleyişi, kadın karakterleri çözümlemedeki başarısı…Altını çizdiğim yerleri düşünüyorum, ilk defa bir kitabı bu kadar karaladım sanırım. İkinci okuyuşumda da kaçırdığım yerleri çizebilirim Eserle ilgili söyleyecek çok şey var. Her karakter üzerinde saatlerce konuşulur. Ayrıca Musil’in kurguyu yaratırkenki tekniği ve dili kullanma biçimi ayrı bir inceleme konusu olacak kadar uzun. Artık okuyan arkadaşlarla kritiğini yaparız. Bu muhteşem şaheseri okuyacaklara iyi düşünmeler ve yerinde sorgulamalar diliyorum.
Birinci Cildin Kapanış Değerlendirmesi :)·472 syf.·Alıntı
10/10
2026 38. kitabı
Kitabın değerlendirmesine geçmeden önce Robert Musil'den birkaç cümle ile bahsetmenin yönlendirici gücü olduğuna inanıyorum. Musil Avusturyalı romancı, öykücü ve deneme yazarı. Askeri okulda başlayan eğitim hayatı ardından mühendislik ile devam ediyor. Sonrasında matematik, felsefe, fizik, psikoloji alanlarında doktora yapıyor. Düşünsel olarak rejime karşı çıktığı için Nazi döneminde eserleri yasaklanıyor, İsviçre'ye sürgün ediliyor. Eserini tamamlayamadan burada yaşamını yitiriyor.
Kitabın ana karakteri niteliksiz adam Ulrich ile biyografik paralellik dikkat çekiyor. Çünkü bu çok katmanlı entelektüel formasyon, doğrudan doğruya Niteliksiz Adam’ın düşünsel mimarisine de yansıyor.
Niteliksiz Adam 'a dönecek olursam; Robert Musil'in 1921 yılında 1942 yılına kadar üzerinde çalıştığı, 2100 sayfa içerikli devasa baş yapıt. Elimdeki serinin dördüncü kitabı ölümünden sonra esi tarafından, ardında bıraktığı notlardan derlenerek yayımlanmış. Kitap 'deneme roman' türünde yazılmış ve olay örgüsü dışında; matematik ve doğa bilimleri, felsefe ve epistemoloji, siyaset bilimi ve sosyoloji, psikoloji ve psikiyatri, hukuk bilimi ve felsefesi, sanat ve mistik ögretiler gibi alanlarda ilerliyor. Her bölüm sistematik bir okuma, derin analiz, düşünsel egzersiz ve entelektüel bir hesaplaşma içeriyor. Dili oldukça ağır ve anlaşılmak istiyor.
Niteliksiz Adam’ın birinci cildinin yüzeysel konusu 1913 yılında Viyana’da geçer. Ana hikâye; Avusturya Macaristan İmparatorunun 70. yıl saltanat dönümü yaklaşmaktadır ve aynı yıl Alman İmparatoru Wilhelm'in de 30. saltanat yılı kutlanacaktır. Dönemde hâlâ monarşiyle yönetilen Avusturya Macaristan İmparatorluğu seçkinleri, Almanya'ya karşı milli şuur ve milliyetçilik anlayışı ile farklı ve bütün Dünya'ya örnek olacak bir kutlama planlamak için
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Unutulmaz “ŞAH”eserEdebiyat
Üzülerek yazıyorum, Niteliksiz Adam 2.cildini de bitirdim. 3.ve 4.cildi, ilk iki kitabın bana kattıklarıyla okuyacak olmak da ayrı bir deneyim olacak. Şunu söyleyebilirim ki başucu kitaplarımdan artık. Öyle olay örgüsüne boğulmuş bir eser değil, düşünsel olarak ilerliyor. Musil’in felsefeci olmasından kaynaklı, romanın yanında bir de felsefe metni okuyor gibi hissediyor insan. Zamanının çoğu yazarı gibi Musil de Nietzsche’den etkilenmiş fazlasıyla. Eseri okumadan önce Nietzsche’nin felsefesinin kısaca da olsa araştırılması iyi olur diye düşünüyorum.
1. Dünya Savaşı zamanlarında Avrupa’da yaşanan “bireydeki ve toplumdaki değişim”i açıkça görüyoruz. Her konuda eskiyle çatışan, yeni zamanda da tam olarak ne yapacağını bilemeyen birinin içsel konuşmalarına; kendini ve çevresini sorgulayışına tanıklık ediyoruz. “Tinsel” olarak dönüşen bir kitle var. Estetik anlayıştan, ahlak sorgulamasına, dindeki dalgalanmalara…hayatın dinamiklerinin Ulrich üzerinden zihinde nasıl dönüştüğünü görüyoruz.
Bazen bir sayfa günlerce kafamda döndü. Musil bence bunun için yazmış eseriBazen bir cümleyle kitaptan bağımsız kendimle ilgili-düşüncelerimle ilgili değil sadece- ruhumla da ilgili içime dönmeyi öğrendim bu eserle. Bildiğimi sanırdım oysa…Ulrich unutulmaz bir karakter. Bu temada okuduğum eserler içinde modern insanın çözülüşünün en girift örneği oldu. Moosbrugger ile irade ve özgürlüğe bakışı, Walter ile sanatı irdeleyişi, kadın karakterleri çözümlemedeki başarısı…Altını çizdiğim yerleri düşünüyorum, ilk defa bir kitabı bu kadar karaladım sanırım. İkinci okuyuşumda da kaçırdığım yerleri çizebilirim Eserle ilgili söyleyecek çok şey var. Her karakter üzerinde saatlerce konuşulur. Ayrıca Musil’in kurguyu yaratırkenki tekniği ve dili kullanma biçimi ayrı bir inceleme konusu olacak kadar uzun.
Bazen kitap incelemesi yazmak için biraz sinirli oluyorum ve diyorum ki hiç çemkirmeyeyim şimdi, ama kardeşime bu kitabı okuduktan sonra inceleme yazacağıma dair söz verdiğim için niyet ettim sakin kalmaya…
“Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti’’ gibi bir cümleyle başlayınca derin bir nefes alıyorsunuz, çünkü böyle şeylere ancak yıkıklar inanır. Ama neyse sakin kalacağım dedim…
Bir kitapla, bir filmle, bir kişiyle bütün hayatının değişeceğine inanan insanların, kurtarıcı bekler gibi mazlum bir varoluşla gündelik hayatlarını sürdürdüklerine bazen şahit oluruz. Kendilerine inanmaktan çoktan vazgeçmiş olan bu insanların her şeye mana yüklemek gibi bir huyları da olduğu apaçıktır. Hepsini suçlayamam, neticede dünyaya fırlatıldıysak ve inanç geliştiren varlıklar isek, bir işaret gelir umuduyla yaşamak da pek insanca gözükür gözümüze. Ama bir yerlerde de işaret beklemek yerine meşaleyi kendimizin yakması gerekir ya hani, o meşaleyi de birilerinin elimize tutuşturmasına izin verirsek ha bu kitaptaki gibi yanlış yollara sapıveririz işte.
Bu kitapla ilgili ne yazsam içime sinmeyecek çünkü meta anlatıları eleştireyim derken kendisinin meta anlatıya dönüşmesi gibi bir rezillik var ortada. Aslında Orhan Pamuk ‘’Çehovculara’’ sallayana kadar ben gereksiz uzatmış deyip geçecektim sadece ama çok büyüklük taslamış, öyle olmadığı halde. Şimdi birkaç maddede tetiklendiğim hususlara değineceğim:
1) Orhan Pamuk’un her kitabında ısrarla yaptığı şu nostalji tutkunluğundan gına geldi artık. Onun tahayyülünde bir İstanbul var, onun dışında kimse aynı İstanbul’da yaşamamış ama. Yani çok sevebilirsin, çok özleyebilirsin ama anlattığın gibi olmayan bir şeyi sayfalarca anlatıp insanlara, kendi yaşadıkları yerin fotoşoplu halini sunamazsın, onları kendi semtlerine
bazı kısımları -ilk kitaba nazaran- daha zor, sıkılarak okudum. ulrich hakkında eser miktarda görüş-his anlatımı ve betisi vardı. yan karakterlerin üzerinde epey durmuş, tinsellik, paralel-eylem, ülke içi mevzu ve sorunlar, almanya'yı alman olmayanlarla ittifak kurarak kurtarma ve temeldeki her karakterin bunlara bakışını anlatmış. ilkin niteliksiz adamımızı okumak, belki buhranlı belki hoş anlarını izlemek, yan karakterleri okumazdan önce isteğimdir. ekseriyetle çevrede dolananların üzerine betiler yapılmasını okumanın pek tercihim olmamasının yanı sıra moosbrugger'in "niteliğini" hala anlamış sayılmam.
her şey ve hiçbir şey hakkında eserler ve filmler çoğu zaman sevdiğim bir tür olmuştur, bu da onlardan biri. sanıyorum musil üçüncü cildi bitiremeden vefat etmiş, ileriki iki cildi elbet okuyacağım, ilk ikisiyle nasıl benzerlikler ve farklılıklar olduğu bariz biçimde fark edilebilir. bu ciltte biraz proust'luk sezdim. onun üslubuyla farklı, dedikodu yapmıyor, burjuvaziden nadiren bahsediyor fakat iki yazarı da okuyanlar belki ne demek istediğimi anlar.
Niteliksiz Adam
Robert Musil’in’ Niteliksiz Adam’ kitabı önce Ahmet Cemal tarafından çevrilmiş, YKB Kazım Taşkent Klasik Yapıtlar Dizisinden 2 cilt olarak çıkmış. Yazarın kitabı yarım bıraktığı gibi Ahmet Cemal'de çeviriyi yarım bırakarak bu dünyadan ayrılmış. (Bu arada A. Cemal bu iki cildi tam 10 yılda çevirmiş) Daha sonra
M. Sami Türk 4 cildi de çevirmiş bu çeviride Aylak Adam tarafından yayınlanmış. Ben kitabı Çeviri sırasıyla önce Ahmet Cemal çevirisinden daha sonrada M. Sami Türk çevirisinden okumuş bulunuyorum. Bu okuyuş tarzı çok da iyi oldu ilk
iki cilt kafamda iyice pekişmiş oldu. Böylelikle diğer iki cildi anlamak daha kolaylaştı.
Robert Musil’in 1942 yılında ölmeden önce yazdığı notları arasında bulunan şu not gibi,
‘Artık devam edemem! Kendim üzerine yazıyorum, ve yazar olduğumdan bu yana bu, ilk kez oluyor. Söylemek istediklerim, başlıkta. Ve son derece ciddi…’
Beni kitabı okumaya kitabın adı sürükledi. Yirminci yüzyıl romanının kurucuları arasında yer alan Robert Musil, 1921 yılından başlayarak ölünceye kadar ‘Niteliksiz Adam’ üzerinde çalışmış.
Bu dev eserde Robert Musil tarihteki bir dönüm noktasını işlemekle kalmamış, aynı zamanda akıl çağını da sorgulamaya çalışmıştır. Bunu da kitabın, ‘Adına Yeni Çağ Denilen Saçmalık’ adlı bölümde ‘O sırada öne çıkan kişiler arasında etkin
bir ruhtan yana eğilim vardı; beyniyle çalışan insanın yalnızca midesini düşünen insanı yönetme yetkisini ele geçirme görevinin bilincine varmıştı.’ şeklinde dile getirir.
Romanın konusu hiçliktir. Roman, bir araya gelen bir sürü küçük burjuva insanının hiçbir şey yapamaması üzerine kurulmuştur.
Romanda birçok farklı insan ve farklı düşünceler vardır. Bu insanların hepsinin ortak özelliği; Çağın hastalığı olan ‘hiçlik’ ve ‘eylemsizlik’ hastalığına yakalanmış olmalarıdır.
Kitap, çağını