Məni düşündürən əsas sual isə budur; insanlar niye yaşamağa davam edirlər? Heyatda neye nail olmaq istəyirlər? Məqsədləri nədir? Ən əsası da bunlar mənim üçün niyə bu qədər əhəmiyyətlidir, niye sadəcə olaraq üstünden ötüb keçmirem?
Insan bir sürü hayvanıdır. Uyum sağlamak, başkalarıyla bağ kurmak ve yaşıtlarımızın saygı ve onayını kazanmak isteriz. Bu tür meyiller hayatta kalmamız için gereklidir. Evrimsel tarihi- mizin büyük bir kısmında atalarımız kabileler halinde yaşadı. Kabileden ayrılmak ya da daha kötüsü, dışlanmak- bir ölüm fermanıydı. "Yalnız kurt ölür ama sürü hayatta kalır." Bu başkalarıyla iş birliği ve bağ kuranlar daha güvende olmanın, çiftleşme fırsatlarının ve kaynaklara daha fazla erişi- min keyfini sürdüler. Charles Darwin'in belirttiği gibi, “İnsanlık tarihi boyunca iş birliği ve doğaçlama yapmayı en etkin şekilde öğrenenler baskın gelmişlerdir." Sonuç olarak en derin insan arzularından biri, ait olmaktır. Ve bu kadim tercihin modern davranışımız üstünde güçlü bir etkisi vardır.
İlk alışkanlıklarımızı seçmez, taklit ederiz. Arkadaşlarımız ve ailemiz, kilisemiz ya da okulumuz, cemaatimiz ya da genel olarak toplum tarafından dağıtılan senaryoya uyarız. Bu kültürlerin ve grupların her birinin kendine ait bir beklenti ve standart kalıpları vardır. Ne zaman evleneceğimize, evlenip evlenmeyeceğimize, kaç çocuk sahibi olacağımıza, hangi tatilleri kutlayacağımıza, çocuğumuzun doğum günü partisine ne kadar para harcayaca- ğımıza varana dek. Pek çok açıdan bu sosyal normlar her gün davranışlarınızı yönlendiren görünmez kurallardır. Zihninizin en tepesinde olmasalar da her zaman aklınızın bir köşesinde yer alırlar. Kültürünüzün alışkanlıklarına düşünmeden, onları sorgulamadan ve bazen hatırlamadan uyarsınız. Fransız filozof Michel de Montaigne'in yazdığı gibi, "Toplumun hayata dair ådet ve pratikleri bizi de yanında sürükler."
Dadli-dadsiz yemeklǝrle medemi o qədər doldurmuşam ki, dünyanin ən ləzzətli tikəsini bele ağzima alsam qusacam.Kelimeler, binalar, maşinlar, dəyərlər, insanlar mənim üçün bundan ibarətdi.Qusmuram.Fasiləsiz mede bunaltisi ile növbəti tikə üçün ağzimi açarken tapiram özümü.Pavlovun itinin reflekslərine dönüb insanlarla münasibətlerim.Qaranliqda qalmişam ve işiq ağzimi sulandirir. Her şey çoxdu,başimi giceldir qəhqəhələr ve iniltiler,binalar,maşinlar, insanlar.Avtobusdaki yaşli dayinin elinin qirişlari ve onun düz qarşisinda oturan qisa ətəkli 18 yaşli qizin dizləri arasindaki qaranliq...bu ambiyans yavaşladir meni, ağırlaşıram. Aylinin alt dodaği ve çanǝsi arasindaki çuxur onu dinlemeyime mane olur.Eyibler,dirnaqlar arasindaki kir,tanalni dolmuş çapıqlar və çuxurlar,yaraşiqli oğlanlar və qüsursuz qadinlar üstüme axir, Cioranin cümlǝlerinden daha çox sərxoş edir meni.Göy ve yer arasindaki her şeye duyduğum şiddətli heyranliq xaos ve bunalti yaradir.Heyatı içirəm ölümüne ve ağlımı itirirem.