Varoluşun ince hesabına okkalı tokat;
Modern mezarlığa hoş geldiniz; hani şu her sabah kart basıp akşamına "mutluluk" satın aldığımızı sandığımız o devasa, ışıltılı toplu mezara. Alain Badiou, Gerçek Mutluluğun Metafiziği adını verdiği bu incecik ama zehirli kitabıyla tam da buraya, o sahte konfor alanımızın orta yerine dalıyor. Hacmi küçük, derdi büyük bir mevzu bu. Adam resmen piyasa ekonomisinin, kariyer planlarının ve o bitmek bilmeyen "güvenlik" masallarının suratına okkalı bir tokat aşk ediyor. Bizim o uysal, evcilleştirilmiş, sistemin suyuna giden zavallı bireyliğimizi alıyor; altını oya oya içinden hakiki bir "Özne" çıkarmanın derdine düşüyor. Çıkarabilir miyiz peki? Şüpheliyim ya, neyse.
Dünya dediğin yer zaten baştan aşağı bir itaat okulu, bunu hepimiz biliyoruz. Ekonomi politik falan derken iki büklüm olmuşuz, ruhumuzu üç kuruşluk mesleki güvence hesaplarına meze yapmışız. Badiou tam da bu noktada damardan giriyor işte: "Ulan" diyor mealen, "gerçek mutluluk dediğin şey ince hesaba gelir mi hiç?" Gelmez tabii. Ama biz ne yapıyoruz? Gitgide daha erken yaşlarda başlıyoruz o şüpheli güvencelerin peşinde takla atmaya. Risk almaktan, tesadüflerin o tekinsiz ama büyüleyici karanlığına sapmaktan ödümüz kopuyor. Filozofun dediği gibi, her şeyi uydurmuşuz istihdam piyasasının o leş yapısına. Sonra da akşamları evde oturup, o uyuşturulmuş zihinlerimizle mutlu olduğumuza ikna etmeye çalışıyoruz kendimizi. Yersen.
Kitabın en can alıcı, en pesimist damarıma dokunan yeri de o meşhur "hakiki yaşam" mevzusu zaten. Şair Rimbaud vaktiyle "Hakiki yaşam yok" diye kestirip atmış, haksız da sayılmaz hani; şu etrafta gördüğümüz süslü yalanlara bakınca insanın inanası geliyor. Ama Badiou o kadar kolay teslim olmuyor bu karanlığa. Hakiki yaşamın mevcut olmasına karar verecek olan bizzat sensin, diyor. Yani o her köşede
Bir Hayale Aşık Olmak
Puan vermedi
1920’ler… Cazın altın çağı… Yeni zenginlerin bölgesi West Egg ile aristokrat zenginlerin yaşadığı East Egg arasındaki gizli rekabet. Burada bir dipnot düşeyim: West Egg ve East Egg, Fitzgerald’ın yarattığı kurmaca yerleşimler. Amerikan rüyasının simgesi evinde çılgın partiler veren Muhteşem Gatsby… Ve onun, gözünde ulaşılmaz bir yere oturttuğu, ona tekrar kavuşmak için her şeyi göze aldığı ilk aşkı Daisy…. Tüm bunları Daisy’nin ikinci dereceden kuzeni Nick Carraway’in gözünden izliyoruz.
F. Scott Fitzgerald’ın 1923’te yazmaya başladığı ve 1925’te yayımladığı başyapıtı Muhteşem Gatsby, okuyucuya bir devrin panoramasını sunarken, savaş sonrası zenginleşen ama değerler konusunda çözülme yaşayan Amerika’yı gözler önüne seriyor. Bir kadını hayatının tek anlamı haline getirmenin bedeli, bu uğurda yitirilenler ve kazanılanlar, farklı duygular arasında gezdiriyor.
Daisy, Tom Buchanan’la evlidir, üç yaşında bir kızı vardır ve aldatılmaktadır. Kapana kısılmış hisseder kendisini. Tam o sırada, malikanesinde verdiği gösterişli partilerle adından söz ettiren ve servetinin kaynağı hakkında türlü söylentilen dolaşan Gatsby çıkar karşısına. Gatsby, Daisy ile askerdeyken tanışmış, aşık olmuştur. Tek amacı onu yeniden elde etmektir. Bu uğurda hayatını, hatta kimliğini yeniden inşa etmiştir.
Gatsby’nin trajedisi, Daisy’yi gerçekte olduğundan çok daha büyük, çok daha özel bir yere koymasıydı bence. Belki Daisy güzelliği, zenginliği ve ulaşılmazlığıyla Amerikan Rüyası’nı simgeliyordu. Tıpkı dönemin insanlarının “biraz daha para, biraz daha başarı” derken mutluluğun bir sonraki köşede olduğuna inanması gibi. Gatsby’nin peşinden koştuğu şey yalnızca Daisy değil, ulaşınca her şeyin düzeleceğine inandığı bir hayaldi.
Muhteşem Gatsby birkaç defa filme de uyarlanmış. 1974 tarihlisinde Robert
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Omelas, dışarıdan bakıldığında kusursuz bir ütopya gibi görünen bir şehirdir: Burda Savaş, aclik,suc yoktur. Burda İnsanlar özgür, mutlu, yaratıcıdır
Fakat bu mutluluğun karanlık bir bedeli vardır:
Şehrin tüm refahı, kilitli bir odada acı çeken tek bir çocuğun ıstırabına bağlıdır.
Omelas halkı bu gerçeği bilir.
Bazıları bunu kabul eder ve yaşamaya devam eder.
Bazıları ise bunu kabul edemez ve hiçbir şey söylemeden şehri terk eder.
Tematik İnceleme
______________________
1) Ütopyanın Bedeli
Le Guin, “mükemmel toplum” fikrini ters yüz eder.
Omelas’ın mutluluğu ahlaki bir kurban üzerine kuruludur.
Bu şu soruyu doğurur:
Toplumsal mutluluk için bireyin acısı meşru olabilir mi?
2) Ahlaki Sorumluluk ve Bireysel Vicdan
Öykünün en güçlü yanı, insanların verdiği farklı tepkilerdir:
Kalanlar:
“Düzen böyle, yapacak bir şey yok” diyerek sistemi kabullenir.
Gidenler:
Sessizce yürür, bilinmeyene doğru gider.
Onlar için mutluluk, başkasının acısı üzerine kurulamaz.
Le Guin burada okuyucuya şunu sorar:
Sen hangisisin? Kalanlardan mı, gidenlerden mi?
Bir Doğrunun Bedeli
Thebai Üçlemesi içinde beni en çok etkileyen eser kesinlikle Antigone oldu. Üç kitap arasında bende yeri en ayrı olan da o. Bitirdiğimde geriye yalnızca bir tragedya değil; karakterinin gücüyle uzun süre zihnimde kalacak bir hikâye bıraktı.
Hikâye, Oidipus’un ölümünden sonra Thebai’de geçiyor. Oidipus’un oğulları Eteokles ve Polyneikes, taht uğruna birbirine düşüyor ve sonunda savaşta birbirlerini öldürüyorlar.
Tahta bu kez Kreon geçiyor.
Kreon’un ilk buyruğu ise trajedinin başlangıcı oluyor:
Eteokles şehri savunduğu için onurlu şekilde gömülecek; Polyneikes ise Thebai’ye karşı savaştığı için hain ilan edilip gömülmeyecek. Cesedi şehir dışında bırakılacak ve ona dokunan herkes ölümle cezalandırılacak.
Ama Antigone bunu kabul etmiyor.
Çünkü Polyneikes, her şeyden önce onun kardeşi.
Antigone için onu gömmek yalnızca bir aile görevi değil; tanrılara, vicdanına ve kendi doğrularına karşı yerine getirmesi gereken kutsal bir sorumluluk. Bu yüzden Kreon’un buyruğuna rağmen kardeşinin bedenini gömüyor. Yakalanıyor. Ve geri adım atmıyor.
Antigone’nin beni en çok etkileyen yanı da buydu.
Kendisinden itaat beklenen bir dünyada, kendi sesinden vazgeçmeyen bir karakter olması. Erkek egemenliğinin hüküm sürdüğü, kadının sözünün değersiz görüldüğü bir düzende; ailesi, inancı ve doğruları uğruna tek başına ayakta durabilmesi çok güçlüydü.
Babası Oidipus’un sürgününde de onu yalnız bırakmamıştı. Antigone’nin sadakati aslında o zamandan belliydi. Bu hikâyede de aynı sadakati görüyoruz. Dünya Polyneikes’i hain olarak görebilir; ama Antigone için o hâlâ kardeşi. Ve o, kardeşini son yolculuğunda yalnız bırakmamayı seçiyor.
Onu bu kadar unutulmaz yapan şey de tam olarak bu:
Sonucunu bilse bile kendi doğrusundan vazgeçmemesi.
Trajedinin sonu ise baştan sona biriken ağırlığı daha
Monte Kristo Kontu İncelemesi
Puan vermedi
MONTE KRİSTO KONTU İNCELEMESİ
Genç ve istikbal vadeden denizci Edmond Dantes, Firavun gemisiyle Marsilya limanına yanaşırken hayatının en parlak dönemini yaşamaktadır. Vefat eden kaptanının son arzusunu yerine getirmek için Elbe Adası’na uğraması, onun saf niyetinin trajik bir bedeli olacaktır. Geminin sahibi Morrel tarafından kaptanlığa terfi ettirilen ve güzeller güzeli Mercedes ile evlilik hayalleri kuran Dantes, mutluluğun zirvesindeyken kıskançlığın ve hırsın hedefi haline gelir.
Dantes’in başarısını çekemeyen muhasebeci Danglars ve Mercedes’e duyduğu karşılıksız aşkla yanıp tutuşan Fernand, karanlık bir plan kurarlar. Dantes’i bir "Napolyon ajanı" olarak ihbar eden bu iki isme, hırslı savcı Villefort da eklenir. Kendi ailesinin siyasi bağlarını gizlemek isteyen Villefort, masum olduğunu bildiği Dantes’i ömür boyu çürüyeceği İf Şatosu’na mahkum eder. En mutlu gününde, düğün masasında tutuklanan Dantes için artık zaman durmuş, dünya onun için bir zindana dönüşmüştür.
Hapishanenin umutsuz karanlığında Dantes, "deli" denilen Rahip Farya ile tanışır. Bu karşılaşma, Dantes’in yeniden doğuşudur. Farya ona dilleri, bilimi, siyaseti ve stratejiyi öğreterek onu sadece fiziksel değil, zihinsel bir devrime hazırlar. İkili, özgürlüğe giden bir tünel kazarken aynı zamanda Dantes’in uğradığı ihanetin taşlarını yerine oturturlar. Farya’nın ölümüyle onun ceset torbasına giren Dantes, denizin soğuk sularına atılarak özgürlüğüne kavuşur ve Monte Kristo Adası’ndaki devasa hazineyi bularak artık "Monte Kristo Kontu" olarak sahalara döner.
Aradan geçen 14 yılın ardından Kont, Paris sosyetesine gizemli ve zengin bir aristokrat olarak giriş yapar. Düşmanları artık yüksek mevkilerdedir: Fernand bir general, Danglars zengin bir banker, Villefort ise başsavcı olmuştur. Kont, onları
Ah Vasya, yufka yürekli
Aslında ortada çözülemeyecek bir felaket yoktu. Belki konuşulsa hallolacak, belki bir iki gün içinde unutulacak bir meseleydi.
Belki de esas mesele Vasya'nın ruhuydu. O kadar ince, o kadar alışkın değilmiş ki güzel şeylere... Mutluluk bile ağır geldi ona. Sanki o mutluluğun bir bedeli olması gerekiyor ve Vasya'nın da bunu ödemesi gerekiyormuş gibi.
Vasya' ya çok üzüldüm... ama en derin yerde Arkadi'nin çaresizliği kaldı bende. Birini sevmek, yanında olmak , çırpınmak... ve yine de onu kendi düşünce bataklığından kurtaramamak. Ve o zaman anlarsın ki bazen de en büyük acı, sevdiğimiz birini kaybederken elimizden hiçbir şeyin gelmemesidir.
