Ama hangi kültürde olursa olsun insanın içinde her yöne gelişme olanakları vardır. Bir yandan tarih öncesi insan, yırtıcı hayvan, yamyam, puta tapan insan ama öbür yandan da akıl, adalet ve sevme yeteneği de olan aynı insan... Öyleyse bilinçdışının içeriği ne iyi ne de kötü, ne akılcı ne de akıldışı, hem biri, hem de öteki, her şey, insan olan her şey var içinde, Bilinçdışı, insanın toplumla ilgili küçük parçacığı dışında kalan bütünlüğüdür. Bilinçse insanın toplumsal yanı, bireyin istese de istemese de kendisini içinde bulduğu tarihsel durumların meydana getirdiği rastlantısal sınırlamalardır.
Süzgecin dil ve mantıktan başka bir yanı da yaşanılan yaşantının içeriğidir. Her toplumun düşünülmesine, hissedilmesine ve söze dökülmesine izin vermediği düşünceler ve duygular vardır. Öyle şeyler vardır ki bunların yalnız söylenmesi, yapılması değil düşünülmesi de yasaktır.