Bu kitabı okuyabilmek için çok direndim ama olmadı.
Özetlerde incelemelerde geçmişten yapay zekaya olan yolculuk olarak özetlenmekte. Ama benim anladığım-ki asla objektif olamadığımı kabul ediyorum- bölüp pörçük hikayeler ve anekdotlar. Yazar burada haklı olarak kendi tarihinden daha sık örnek verdiği için ben daha da az hoşlandım . Çünkü durup durup yahudiliğin tarihinde çok spesifik detayları okuyamadım.
Malesef kitabı yarılayamadım bile.
Kitap bir mitolojik bir de Goethe’nin eğitici masalı ile başlıyor.
Her ikisinde de yapay zekaya gönderme yaparak insanın kontrol edemeyeceği güçleri kullanma arzusu ve bu hırsı yüzünden kendine ve (dünyaya) etrafa verdiği zarar üzerinden ilerliyor.
Daha sonra bilginin naif insan tarafından algılanışı ancak her geçen gün insanların peşinde olduğu “güç” için kullanılması konu ediliyor.
Günümüzde “Güç elde etmek için her şeyin mubah olduğu” akımın popülizm olduğu ve bu akımı yıllarca önce Foucault gibi solcuların dile getirildiğinde bahsediliyor.
Üniversite ve bilim yuvalarının idarelerinin elitlerin elinde olduğu ve yeni buluşların (zamansız ve gereksiz bile olsa) onların yönlendirmesiyle gerçekleştiğini anlatıyor.
Daha sonra geçmiş de ki iletişim araçları ve ülke yönetimi konusunda etkilerinden bahsediyor.
Ve hemen ardından bilgisayar ve yapay zeka konusuna geliyor.
Demokrasi sürdürülebilir mi?
Yapay zekanın yükselişi ile insanların iletişimini sürdürmeleri hala mümkün mü?
Yoksa küresel bir bölünmeye mi gideceğiz sorusunu irdeliyor.
Çok uzun ancak sürekli altını çizmemiz gerek harika bilgiler ile dolu bir kitap.
Tv 'yi açtığınız anda kitapta okuduklarınızı hatırlayıp içinde yaşadığınız ortamdan ayrılıyor ve tepeden her şeyi görmenin şaşırtıcı deneyimini yaşıyorsunuz.
İnsanlığın geçmişten bugüne kurduğu iletişim ve bilgi ağlarına farklı bir gözle bakma isteği uyandıran bir kitap oldu. Kitap, insanların sadece bilgi üreterek değil; ortak hikâyeler, inançlar, fikirler ve sistemler etrafında birleşerek büyük toplumlar oluşturduğunu anlatıyor. Geçmişten günümüze uzanan bu süreçte bilginin gücünü, etkisini ve bazen de nasıl tehlikeli sonuçlar doğurabildiğini sorguluyor. Bilgiye ulaşmak her zamankinden daha kolay ama asıl mesele, o bilgiyi doğru değerlendirebilmek. Özellikle yapay zekâ ve dijital çağın etkileri üzerine düşündüren kitap, teknolojinin insanlığın geleceğini şekillendirirken beraberinde önemli sorumluluklar da getirdiğini hatırlatıyor. Kitap, sadece geçmişi anlatan değil, gelecekle ilgili sorular sorduran ve düşündüren de bir eser. Yazarın diğer kitapları okunmuşsa bu kitabın sadece yapay zeka ile ilgili olan kısmı okunsa yeterli olur sanırım. Çünkü, önceki kısımlar diğer kitaplarında genel olarak var zaten.
Algoritmaların Kölesi Mi Oluyoruz?·448 syf.·Kitap Önerilerim
10/10
2026 2161. kitabı
Fişini Çekemeyeceğimiz Tehdit: Yapay Zeka Ve Bilginin Karanlık Yüzü
Yuval Noah Harari’nin Sapiens ve Homo Deus kitaplarında kurduğu o büyüleyici tarihsel perspektifi yakından takip eden bir okur olarak, son kitabı Neksus’u büyük bir merakla bitirdim.
Harari’nin kitap boyunca kafama kazıdığı en önemli ayrım, "bilgi" ile "gerçek" arasındaki fark oldu. Hepimiz daha çok bilgiye ulaştığımızda dünyanın daha iyi bir yer olacağını varsayıyoruz. Ancak yazar, tarihten örneklerle bilginin her zaman gerçeği yansıtmadığını, çoğunlukla insanları organize etmek ve güç devşirmek için kullanılan bir düzen aracı olduğunu gösteriyor. Güçlü bilgi ağları maalesef gerçeği değil, kendi düzenlerini besliyor.
Yapay zeka tarihteki matbaa ya da radyo gibi diğer teknolojilerden çok farklı olduğunu, çünkü onun kendi başına karar verebilen ve yeni fikirler üretebilen bağımsız bir aktör olduğunu çarpıcı bir şekilde anlatıyor. Bu, insanlık tarihinde ilk kez kontrolü tamamen elimizden kaçırma riskiyle karşı karşıya olduğumuz anlamına geliyor.
Kitabın en güçlü yanı, Taş Devri'nden totaliter rejimlere, kutsal metinlerin yazımından günümüzün sosyal medya algoritmalarına kadar uzanan o muazzam köprüyü kurması. Cadı avlarının aslında tarihin ilk "yalan haber" kampanyalarından biri olduğunu okumak, bugün algoritmalara kurban giden toplumsal kutuplaşmaları çok daha iyi anlamamı sağladı. Kesinlikle bildiğimiz durumlarda farkındalığı arttırdığını söyleyebilirim.
Neksus, bana göre sadece bir teknoloji eleştirisi değil, insanlığın varoluşsal krizine tutulmuş çok güçlü bir ayna. Kitabı bitirdiğimde, cebimdeki akıllı telefona ve sosyal medya akışıma çok daha şüpheci ve tetikte bir gözle bakmaya başladım. Harari bizi felaket tellallığı yaparak korkutmaya çalışmıyor; aksine, henüz vakit varken bu bürokratik ve
BİLDİĞİMİZ HARARİ
Y. N. Harari kitapta, yapay zeka ile ilgili kendini yeni yeni gösteren korkularımızı sistemli bir şekilde dile getiriyor. Ama bundan önce, toplumların tarih boyunca “bilgi” (information) ile kurdukları ilişkiyi de özetliyor. Zaten Harari’nin bana göre asıl başarısı, iyi bir özetleyici olması.
Anladığım kadarıyla, “Neksus”un anlatmaya çalıştıklarının esası şöyle…
• Bu zamana kadar bilgi’nin esas görevi, insan topluluklarını bir arada tutmak, onları işbirliğine yatkın kılmak olmuştur (Mitler, dinler, kahramanlık hikâyeleri, vb. aracılığıyla…). Bu bakımdan bilgi, bireysel olduğu kadar, hatta ondan ziyade, kolektif bir husustur ve bilgimiz çoğaldıkça gerçeğe daha fazla yakınlaşacağımızı zannetmemeliyiz. Çoğu zaman en muteber ve yararlı bilgiler, gerçeğin üzerini en iyi örten bilgiler olagelmiştir (Olumlu ve olumsuz mânâda). Yani yazar, bilgi hiçbir zaman tarafsız değildir, demek istemekte, bilgi’nin aynı zamanda bir egemenlik aracı olduğunu kastetmekte, bilgi ile bilgelik arasındaki farka da değinmektedir.
• Bilginin bu kolektif yapısı, farklı siyasî rejimlerin bilgi ile kurdukları ilişki ve bilgiyi kullanma biçimleri arasındaki farklarda da kendini gösterir. Örneğin demokratik yönetimler ile faşist yönetimler arasında bu hususta, en azından teorik olarak, var olan farklar malûmdur (Uzun uzadıya açıklamak gereksiz). Yani bir bakıma her yönetim birbirinden, bilgi’ye nasıl hükmettiğine göre farklılaşır.
• Yaşadığımız dijital çağda ise bilgi, sözü edilen kolektif niteliğini yitirmiştir. Çünkü herkes, her zaman, istediği türden, kaynağı belirsiz, özelleştirilmiş, sorgulanamaz ve devasa bilgiye kolayca erişir hâle gelmiştir (Söylemeye gerek yok ki bu; internet, yapay zeka, sosyal medya, vb. dijital araçlardan kaynaklanmıştır). Böylece insanlar işbirliği ve anlamlı kılma
Harari'den muhteşem bir kitap daha. İnsanlık ve bilginin tarihini merak edenlerin ısrarla okumasını tavsiye ederim. Çokça şaşırıp çokça keyif alacağınız bir okuma olacaktır..