Nazi kampında kendi yaşadığı deneyimleri ve sınırdaki insanın yaşama güdüsünün bir ikilem içerisinde yalpalanması ele alınmış. Bir insanın gerçekliğinin nasıl alaşağı edildiğini, duyumsal ve zihinsel bir yalıtılmışlıkta düşsel yetinin kaybolmasını çarpıcı şekilde anlatıyor Amery. Her manada sınırda olan insanın; gerçekliğe, kimliğe, güdüye ve umuda karşı nasıl konuşlandığını yazıyor. Bedensel dokunulmazlığın, başkası tarafından bozulduğunda ve bu duruma müdahale edemediğimizde nasıl yaşayan bir ölüye dönüştüğümüzü ağdasız bir dil ile izah ediyor. Öznenin nasıl nesneye dönüştürüldüğü, kendi entelektüel, iktidar, kötülük, dilsel yeti ve iletişim tanımı ile muhteşem tasvirlerini ve tahlillerini aktarıyor. “Duygunun nitelikleri ne kıyas ne de tasvir kabul eder. Bunlar dilsel paylaşımın imkanının sınırlarını belirler. Acının nasıl’ı dilsel iletişimin sınırlarında kalıyor. En azından onun be olduğunu yaklaşık olarak ifade edebilirim.”
Korkunç olan, empati yetimizin hatta benliğimizin soyut içeriği ne kadar gelişkin olursa olsun, yazar ile aynı ölçekte buluşamıyoruz. Savaş suçlusu dahi işkenceyi hak etmemeli. Kimliğinden ötürü bir masumun bunu yaşaması hayal dahi edilemez.
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Aşağılık kompleksini yadsıyarak, bunu kibrinden ötürü “kahramanlık” adı altında yücelten bir adamın çoğunlukla monologlardan oluşan hikayesi. Hayatına koyduğu hedef için oportünist oluyor. Ancak toplum normlarında, ahlaki açıdan sorunlu bir mesleği şu şekilde meşru ve epik kılmaya çabalıyor:
“İki kelimeyle, gençlerin yüce gönüllü olmasının çok güzel olduğunu ama beş para etmediğini anlattım. Neden mi etmiyor? Çünkü ulaşılması kolay, hayatın gerçeğiyle uyuşmuyor, bütün bunlar, diyebilirim ki “hayatın ilk izlenimleri”, hele bir çalışın da göreyim sizi! Ucuz yüce gönüllülük her zaman kolaydır, hatta hayattan vazgeçmek bile ucuzdur, çünkü gençken insanın kanı kaynar ve kabına sığamaz, güzel olan tutkuyla arzulanır! Zor, sessiz, soluksuz, ışıltısız, iftiralarla dolu, fedakarlığın çok zaferin hiç olmadığı, yüce gönüllü bir kahramanlığı ele alalım -dünyanın en şerefli adamı, herkesin önüne alçak olarak çıkarılan muhteşem adam, neredesin- haydi, deneyin de görelim bakalım bu kahramanlığı; hayır efendim geri çekilirsiniz. Oysa ben, bütün hayatım boyunca bu kahramanlığı yaptım ve zorluklarına katlandım.”
(Buradan sonrası spoiler içerir!)
Ve uysal kızımızın bu duruma eleştirileri önce cılızlaşıyor. Zaruriyetten ötürü ise tamamen sessizleşiyor. Ancak yine de duyduğu öfke ve/ya nefreti mimikleriyle ifade etmeye çalışıyor. Kıza, bu erdemlerinden ötürü gizli bir hayranlık besleyen adam, nihayetinde kıza aşık oluyor.
Normalde Dostoyevski’nin yarattığı karakterlerde her zaman hak vereceğim yanlar olmuştur. Zira Dostoyevski bu aktarım gücünü, empati yetisi olmayan okuyucuda dahi sağlayabilir. Ancak bu adamla bunu başaramadım. Yazarın kitaptaki kişilik tahlilleri ise harikulade, her zamanki gibi. 
Uysal Kız 
Fyodor Dostoyevski
Uysal Kız Fyodor Dostoyevski
