Jina Kurd ne tenê dayik e, ne tenê xwişk e; ew ruhê netewekî ye. Di dîrokê de bi berxwedan, hêz û serbilindiyê navê xwe nivîsandiye. Wek çiyaên Kurdistanê xurt e, wek ava kaniyan paqij e, û wek rojê ronahiyê belav dike. Jina Kurd sembola azadî, rûmet û jiyanê ye.
"Jin, jiyan, azadî" tenê gotinek nîne; ew rastiya jiyana jina Kurd e.
NetewiyetîKurdî
Kurd Netewe'liği çoğu zaman bir ideolojik fraksiyonun dili gibi sunuluyor. Oysa modern ulus-devletler çağında Netewî'lik bir fikir değil, bir zemindir.
Fransız ya da Japon olmak için “Netewî” olman gerekmez. Çünkü o ulus, seni hukukla, kamu kurumlarıyla, dil ve eğitimle zaten içine alır.
Ama Kurd'ler için bu zemin yoktur.
Çünkü devleti yoktur, ortak hukuk yoktur, kamusal aidiyet alanı yoktur.
Bu nedenle Netewî'lik, bir tercihten çok, bir varoluş refleksidir. Ve varoluşsal olarak zaten her Kurd bir Netewî bilinçtedir. Çünkü yok sayıldığı bir dünyada kendini anlamlandırmak için ulusal aidiyetle düşünmek zorundadır.
Reklam
Memduh Selîm Beg (1880 Wan - 1976 Şam) di çarçoveya Têkoşîna Neteweyî ya Kurd de kedên mezin da. Ew di nav damezrênerên Xoybunê de bû (partiyeke siyasî ya neteweperest a Kurdî ku di sala 1927an de hatiye damezrandin û bi pêşengiya serhildana Agirîyê tê naskirin). Têkoşîna xwe ya azadiyê bi tevlîbûna Serhildana Kurd a Agiriyê berdewam kir. Ji bo wî dihat gotin ku ew di serhildanê de miriye û li ser wê yekê hevjîna wî ya delal bi darê zorê bi kesekî din re hatiye zewicandin.
Dema ku Memduh Selîm ev bihîst, dilê wî tijî xem û derd bû. Beriya ku tevlî têkoşînê bibe, diviyabû di navbera evîn û dozê de tercîha xwe bikira; Wî doza xwe tercîh kir. Xeyalên rewşenbîrê mezin ê Kurd; Azadiya Kurdan, bi jina ku jê hez dike re jiyan bike û li qeraxa Gola Wanê xwedîkirina maleke bi baxçe. Qet yek ji xeyalên wî pêk nehat. Ji xeyalên xwe dûr û bi dilekî şikestî li Şamê wefat kir. Hemû êşên ku kişandîye di çavên wî de xuya dike...
Cîhan Narîcîcan✹
@Mire_Belengaz
·MEMDÛH SELÎM BEG:
Li gundekî piçûk ê Wanê, di dawiya salên 1880'an de, zarokekî bi navê Memdûh ji dayik bû. Ew ne ji malbateke mîr an jî begên mezin bû, lêbelê dilê wî ji zarokatiyê ve bi evîna axa xwe, bi zimanê dayikê û bi azadiya gelê xwe be dagirtî bû. Wan wê demê bajarê sînor bû, cihê ku çiya û avên kûr lê diherikîn ,çîrokên kevnar, lê di heman demê de cihê ku êş û bindestî jî, jê diherikî.Memdûh ê piçûk mezin bû, xwend, perwerdeya xwe li Stenbolê domand. Li wir, di nav ronakbîrên ciwan de, çavên wî vebûn. Ew dibû endamê komeleyên kurdî, di Kürd Talebe Hêvî Cemiyeti (Komeleya Hêvî Ya Xwendekarên Kurd)de cih digirt, di kovara Jîn (an Rojî Kurd) de dinivîsand. Gotinên wî ne tenê nivîs bûn, lê bang bûn: bang ji bo zimanê kurdî, ji bo perwerdeya keç û xortan, ji bo yekîtiya neteweyî. Wî dizanî ku bindestî ne tenê bi zincîrên hesinî ye, lê bi windabûna bîr û baweriyê jî ...Piştî Şerê Cîhanê yê Yekemîn, dema împaratoriya Osmanî hilweşiya û sînorên nû hatin xêzkirin, Memdûh Selîm Beg di nav pêşengên doza kurdî de cihê xwe girt. Ew yek ji wan kesan bû ku Kürd Teali Cemiyeti (Komeleya Bilind a Kurd )û paşê jî Kürd Millet Fırkası (Partiya Netewî a Kurd)ava kirine. Lê xebata wî ya herî girîng di sala 1927an de bû, li bajarê Beyrûtê yê Libnanê ku li wir, bi ronakbîrên wekî Celadet Bedirxan, Kamuran Bedirxan, Şükrü Sekban û gelek kesayayetên din re, bû alîkarî di damezrandina Xoybûnê : Rêxistineke neteweyî ya ku armanca wê yekbûna hemû Kurdan û azadiya Kurdistanê bû.Xoybûn ne tenê nav bû, lê hêvî bû. Memdûh Selîm bû sekreterê wê yê giştî. Wî name dişandin, piştgirî dida serhildana Agirî (Ararat), bi Îhsan Nûrî Paşa re di nav têkiliyan de bû, ala kurdî ya rengîn nîqaş dikir û hewl dida ku dengê kurdan bigihîne cîhanê. Ew ne leşker bû, lê bi qelem û aqilê xwe şer dikir. Ew bi zimanên fransî, tirkî, erebî û kurdî diaxifî, werger dikir, mamostetî dikir .Li Antakyayê (Hatay) jî mamosteyê gelek xortan bû, di nav wan xort û ciwanan de Cemîl Merîç ê paşê bûye ronakbîrê navdar jî hebû.Jiyana wî tijî koç û sirgûn bû. Ji Stenbolê ber bi Sûriyê, ji Lubnanê ber bi Şamê... Ew li Dîmeşqê (Şam) bi cih bû, lê dilê wî her li Wanê, li çiyayên Agirî û ligel ax û miletê Kurd bû. Di salên paşîn de, dema serhildan bi ser neketin, dema hêvî hatin şikandin, ew vegeriya jiyana rojane. Lê ew qet teslîm nebû. Kitêbxaneya wî ya dewlemend tijî pirtûkên li ser dîrok, ziman û doza kurdî bû , mîna ku wî dixwest nifşên pêşerojê jî bigihîjin wê ronahiyê.Di sala 1976an de, li Şamê, Memdûh Selîm Beg çavên xwe girt. Ew ne bi serketinên mezin mir, lê bi mîraseke ku hîn jî dijî ve xatirê xwe ji netewa Kurd xwest. Nivîskarê kurd Mehmed Uzun di romana xwe ya bi navê Sîya Evînê (Yitik Bir Aşkın Gölgesinde) de jiyana wî anî ziman: evîna wî ya trajîk, windabûna hezkirina wî di nav êşên siyasî de, û hêviya wê ya ku qet nemiriye.Memdûh Selîm Beg ne tenê kesek bû, lê pirek bû di navbera kevn û nû de, di navbera ronakbîrî û çalakvaniyê de. Wî nîşan da ku mirov dikare bi aqil, bi nivîs û bi sebir jî ji bo miletê xwe bixebite, her çiqasî rê dijwar be jî. Îro jî, gava em li dîroka xwe dinêrin, navê wî wekî yek ji wan kasayetên ku rê li ber me vekirine derdikeve pêş.
"Her kes gihîşt armancê, tu mayî di vê tehlî de.
Dermanê me yekîtî ye, em bidin destê hev,
Roja me dê ronî bibe, bi vî aqil û zanebûnê."
Cîhan Narîcîcan✹
Cîhan Narîcîcan✹"Netewe li her derê zarokekî mezin e, ku bê guman dikare were perwerdekirin; lê perwerdehiya wê, heta di rewşên herî baş de jî, wê demeke pir dirêj biajo ..."
Theodor Herzl
Theodor Herzl
"Mirin ji bo me Roja Newrozê ye."
Îro roja salvegera koça dawî ya Seîdê Kurdî ye...
Xizmeta dîn û ya netewî em ji te hînbûn. Rehma Xwedê li te be...
Leyla Qasim,bûka Kurdistanê:Ew di sala 1952'an de li gundê Bamîlî yê Xaneqînê (parêzgeha Diyalayê, başûrê Kurdistanê) di nav malbateke gundî ya Kurdên Feylî de ji dayik bû. Zaroka sêyemîn bû ji pênc zarokan; bavê wê Dalaho Qasim cotkar bû û navê dayika wê Kanî bû. Ji zarokatiyê ve di nav hawirdora welatparêzî û têkoşîna kurdî de mezin bû.Malbata wê paşê çû Hewlêrê û dû re jî derbasê Bexdayê bûn . Leyla Qasim, li zanîngeha Bexdayê beşa Sosyolojiyê xwend û di heman demê de tevlî Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê û Partiya Demokrata Kurdistanê (PDK) bû. Wê, ji bo mafên netewa Kurd têkoşîn da . Bi awayekî çalak li dijî rejîma Baasê ya Iraqê xebitî û.Di sala 1974an de, di 22 saliya xwe de, bi sûcdariya plankirina êrîşekê li dijî rejîmê hate girtin, êşkence lê hat kirin û di dadgeheke nîşander de bi mirinê hate cezakirin .Di 12’ê Gulanê 1974an de, li Bexdayê bi destê rejîmê Baasê hat şehîdkirin. Ew jina yekemîn bû ku rejîma Baasê li Iraqê darve kir . Bi wê re çar hevrêyên wê jî (Cewad Hemewendî, Narîman Fuad, Hesen Hama Reşîd û Azad Sleman Mîran) hatin darvekirin.Berî mirinê, wê ji diya xwe daxwaz kir ku cilên kurdî ji wê re bişîne da ku li xwe bike û wekî bûka Kurdistanê bimire. Di dawiyê de cilên kurdî li xwe kir, strana neteweyî got û piştre wiha got:
"Ez bi serbilindî diçim mirinê, ji bo Kurdistaneke serbixwe têkoşînê dikim."
Û wiha pê de çû:
"Piştî darvekirina min, bi hezaran kurd dê şiyar bibin."Ji ber vê daxwaza wê ya dawî û cilên kurdî yên li ser wê, navê wê bû "Bûka Kurdistanê". Îro ew sembola lehengî, berxwedan û jinên kurd ên dewletxwaz û azadîxwaz e. Piştî ku Leyla Qasim şehîd bû ,ji ber vê rawesta wê ya welatparêz û kurdistanî li her çar perçeyên Kurdistanê Kurdan navê wê li keçên xwe kirin . Ew bû giyanê têkoşîna jinên Kurdan. Ruhê wê şad be...
Reklam
Reklam