Işığın Yolu, kurgu ile psikoloji arasında duran bir metin. Hikâye ilerledikçe roman okumaktan çok, bağlanma kuramı, travma, özregülasyon ve kuşaklar arası aktarım üzerine bir düşünce yolculuğuna çıkılıyor. Bu durum eserin hem en güçlü hem de en tartışmalı yanı.
Ayşenur’un anneliği ve kızı Işık’la ilişkisi üzerinden ilerleyen anlatı, çocuk yetiştirmeye dair pratik öneriler sunmaktan çok daha büyük bir meseleye odaklanıyor: Çocuklukta kurulan ilişkilerin yetişkinlikteki karşılıklarına. Sevgi biçimlerinin, korkuların, terk edilme kaygısının, kontrol ihtiyacının ve bağ kurma şekillerinin kuşaklar boyunca nasıl taşınabildiğini görünür kılmaya çalışıyor.
Eserde sıkça vurgulanan özregülasyon kavramı yalnızca çocuk gelişimini açıklamak için kullanılmıyor; yetişkin ilişkilerini, evlilikleri ve ebeveynliği anlamlandıran temel bir çerçeveye dönüşüyor. Öfke, geri çekilme, bağımlılık, aşırı fedakârlık ya da kaçınma gibi davranışlar karakter özelliklerinden çok, düzenlenememiş duygusal deneyimlerin sonucu olarak ele alınıyor. Bu yönüyle kitap, davranışın kendisinden çok kökeniyle ilgileniyor.
Bununla birlikte kuramsal açıklamaların yoğunluğu zaman zaman anlatının önüne geçiyor. Hikâyenin akışının durup yerini psikolojik değerlendirmelere bıraktığı bölümler, romanın edebi ritmini zayıflatırken; psikolojiye ilgi duyan okurlar için ayrı bir zenginlik sunuyor. Bu nedenle eser, güçlü bir kurgu olmaktan çok, kurguyu psikolojik farkındalık yaratmak için kullanan bir metin olarak değerlendirilebilir.
Kitabın dikkat çekici taraflarından biri de erken çocukluk dönemine ve ebeveyn desteğine verilen önem. Psikolog, hemşire, emzirme danışmanı ve çeşitli uzmanlık alanlarının ebeveynlik sürecine doğal biçimde eşlik ettiği bir sistem tasviri, çocuk gelişiminin yalnızca ailelerin değil, toplumun da
•“Bazı hikâyeler vardır, sizi bir karakterin hayatına değil; bir mahallenin kalbine misafir eder... Gelincik Bulvarı benim için tam olarak böyle bir kitaptı.
•Belgin, babasının ölümünden sonra hayatı boyunca ailesi sandığı insanların aslında onun gerçek ailesi olmadığını öğreniyor. Yıllarca ait olduğunu düşündüğü hayatın bir anda ellerinin arasından kayıp gitmesi… Düşündükçe bile insanın içine oturan bir şey. Gerçek ailesini tanımak için yolu Gelincik Bulvarı’na düştüğünde ise sadece yeni insanlarla değil, kendi eksik kalmış parçalarıyla da karşılaşıyor.
•Ve işte tam burada hikâye beni içine çekti. Çünkü bu kitap sadece bir aşk hikâyesi anlatmıyor. Ait hissetmenin ne demek olduğunu, insanın bazen kan bağı olmayan insanlara bile nasıl “yuva” diyebildiğini anlatıyor. O mahalledeki herkes öyle gerçek, öyle samimiydi ki bir noktadan sonra karakterler kurgu olmaktan çıktı benim için. Ferdi gerçekten abim gibi oldu, Nilüfer mahalleden arkadaşım gibi hissettirdi… Hepsine ayrı ayrı bağlandım.
•Asaf ve Belgin’in hikâyesi ise tam bir “ruh birbirini tanır” hissiydi. Asaf’ın Belgin’i ilk gördüğü andan itibaren hissettiği o aidiyet, o sahiplenmeden gelen sevgi… O kadar yumuşak ve içtendi ki okurken sürekli yüzümde bir gülümseme vardı.
•Ama kitabın kalbime en çok dokunan karakteri kesinlikle Emin oldu… Ah Emin… Yıllarca içinde taşıdığı o sessiz sevgi, uzaktan sevmenin verdiği o kırgınlık… Bir insanı böylesine temiz sevmek ne ağır şeymiş. Onun sahnelerinde gerçekten boğazım düğümlendi.
•Belgin’e bazı anlarda çok kızdım da… İçinde tuttuğu şeyleri neden anlatmadığını, neden kendini bu kadar geri çektiğini düşündüm. Ama sonra onu da anladım biraz. Çünkü bazı gerçekler insanın içine yerleşiyor ve konuşmak bile yeniden yara açıyor.
•Kitap genel olarak inanılmaz keyifli ilerliyor ama
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
5/10
Bugün, okurken beni çok tuhaf bir ikilemin ortasında bırakan bir kitapla geldim: Nilüfer Kuyaş’tan Sarah ve Şemsi.
1888 yılının İstanbul ve Paris hatlarında geçen; Doğu ile Batı'nın, medrese ile modern tıbbın ortasında sıkışmış Şemsi ile dönemin efsanevi divası Sarah Bernhardt’ın hikayesi bu.
Gelelim kitap hakkındaki hissettiklerim ve düşündüklerime.
Kitapta sevdiğim çok güzel detaylar vardı. Yazarın o dönemi tasvir edişi, mekan betimlemeleri o kadar başarılıydı ki okurken kendimi gerçekten o yılların atmosferinde, tam olarak oradaymışım gibi hissettim. Şemsi’nin iki dünya arasındaki o sıkışmışlığı ve en çok da Sarah ile aralarındaki o tutkulu aşkın zamanla çok olgun, naif bir arkadaşlık ilişkisine dönüşmesini okumak hoşuma gitmedi diyemem. Üstelik kitabın sonu da gerçekten çok tatlı ve buruk bir güzellikte bitti.
Peki o zaman neden 5 puan?
İşte romanın en ilginç yanı burasıydı. Zihnimde hikayeyi merak ettiğim, karakterleri sevdiğim halde, gün içinde 4-5 bölüm okuduktan sonra kitabı bir daha elime almak istemediğim zamanlar oldu. Kitapta beni durduran, okuma isteğimi frenleyen eksik bir şeyler vardı ama adını koymak zordu. Sanırım o muazzam dönem betimlemeleri ve aşkın o sakin, arkadaşça yapısı, romanın ihtiyacı olan o sürükleyici ritmi ve dramatik heyecanı biraz gölgelemiş. Yazar hikayeyi o kadar saygılı ve sakin bir mesafeden anlatmış ki sayfaları bir solukta devirme dürtüsü ne yazık ki eksik kalmış.
Kısacası; atmosferiyle büyüleyen, sonuyla gülümseten ama kurgusal ritmiyle beni tam anlamıyla içine çekmeyi başaramayan, "aklımın kaldığı ama elimin gitmediği" ortada bir okuma deneyimi oldu.
Her zaman söylediğim gibi kitapla ve sevgiyle kalın :)
Bu kitap, yüzeyde birbirinden farklı çağlarda, farklı coğrafyalarda ve farklı kimliklerde yaşayan insanların hikâyelerini anlatıyor gibi görünse de aslında derinde tek bir büyük meseleyi taşıyor: insanın varoluş yolculuğu. Sokrates’in mahkemesiyle başlayan bu düşünsel yolculuk, Aristippos’un haz ve ölümle hesaplaşmasına; ilkel kabile yaşamındaki Segeman’ın aidiyet sancısına; Japonya’da Hideyoshi’nin güç, hırs ve pişmanlıkla örülü yükselişine; Sarah’ın göç, yurt, aşk ve kimlik arayışına; Fikret’in yetimlikten gelen boşluk hissine ve en sonunda Aleem üzerinden bütün bu yaşamların aynı bilinç zincirinde birleşmesine kadar uzanıyor. Yani kitap, tek bir karakterin başından geçen olayları değil; insanlığın çağlar boyunca değişmeyen iç hikâyesini anlatıyor.
Olay örgüsünde ilk büyük durak Antik Yunan. Burada Sokrates’in yargılanması ve ölüme yürüyüşü, kitabın felsefi temelini kuruyor. Sokrates, hakikati savunan, çoğunluğun baskısına boyun eğmeyen, düşünce uğruna ölümü göze alan bir figür olarak veriliyor. Aristippos ise onun çevresinde ama ondan farklı bir çizgide duruyor. O, hayatın haz tarafını, yaşamın tadını, bedensel ve zihinsel zevkleri inkâr etmeyen biri. Ancak yazar Aristippos’u basit bir haz insanı gibi anlatmıyor; tam tersine onu ölüm döşeğinde geçmişine bakan, sevdiklerini, öğrencilerini, pişmanlıklarını ve savunduğu felsefeyi tartan bir insan olarak derinleştiriyor. Bu olayda kitap okura, “Düşünce için ölmek mi daha anlamlıdır, yoksa hayatı tüm yönleriyle yaşamak mı?” sorusunu sorduruyor.
Sonra anlatı Segeman’la daha eski, daha ilkel ve daha içgüdüsel bir insanlık hâline geçiyor. Burada kabile yaşamı, doğa, rüyalar, sezgiler ve aidiyet duygusu ön plana çıkıyor. Segeman’ın dünyasında insan henüz felsefi kavramlarla konuşmuyor belki ama yine de aynı şeyleri arıyor:
Sarah ve Şemsi, uzun zamandır okuduğum en etkileyici Türk romanlarından biri oldu.
Bazı kitaplar olaylarıyla, bazıları karakterleriyle akılda kalır. Bu kitap ise bana hissettirdikleriyle kaldı. Karakterlerin iç dünyası, geçmişleri, kırgınlıkları ve arayışları öyle güçlü işlenmiş ki zaman zaman bir roman değil de gerçek insanların hayatlarına tanıklık ediyormuş gibi hissettim.
En sevdiğim tarafı ise hiçbir şeyi aceleye getirmemesi oldu. Katman katman açılan, okuruna güvenen ve bitirdikten sonra da zihinde yaşamaya devam eden bir roman.
Uzun süre etkisinden çıkamayacağım kitaplardan biri oldu.
“Maziden kalan okumalardan…”Roman
MARKİZ'DEKİ KADIN
AYŞE ÖVÜR
Ayşe Övür’ün daha önce Botter Apartmanı romanını okumuş ve Nilüfer karakteriyle ilk olarak o eserde tanışmıştım. Markiz'deki Kadın ile ise Nilüfer’in gençlik yıllarına, hayatının en başına doğru hüzünlü bir yolculuğa çıktım; 1990’lı yıllardan 70’li yıllara geri dönerek onu bugünkü haline getiren kırılma noktalarına tanıklık ettim.
Botter Apartmanı’nı okurken Nilüfer’in bazı kararlarını kendimce eleştirmiş, “Böyle olmamalıydı, bu yaptığı yanlış değil mi?” diye düşünmüştüm. Fakat bir yandan da onun o derin hüznü yüreğime dokunmuştu. Neden böyle bir hayat yaşadığını, onu bu noktaya getiren asıl sebepleri ancak bu romanda kavrayabildim.
Nilüfer; babası kimya öğretmeni, annesi ise olağanüstü yetenekli bir terzi olan bir ailenin üç çocuğundan en küçüğüdür. Maharetli elbiseler diken annesi Aliye Hanım, zamanla ününü artırarak Mısır Apartmanı’nda kendi terzihanesini açacak kadar rüştünü ispat etmiş bir kadındır. Kızının iyi bir eğitim almasını arzuladığı için de okulunda parmakla gösterilen Nilüfer’i bir Fransız okulunda okutmuştur. Arkeoloji okuma hayalleri kuran Nilüfer, ablası Leyla ile çok iyi anlaşırken, evin uçarı ve ele avuca sığmaz çocuğu Orhan ise bambaşka bir dünyada yaşamaktadır.
******
Romanın asıl kırılma noktası ise tarihi Markiz Pastanesi’nde başlar. Nilüfer, çok sevdiği ve evlilik hayalleri kurduğu Selim’den gözyaşları içinde ayrılmak zorunda kalır. Çünkü abisi Orhan, üniversite yıllarında sol görüşlü arkadaş gruplarına dahil olmuş, siyasi bir olaya karışarak tutuklanmıştır.
Annesi Aliye Hanım, oğlunu kurtarabilmek için sosyete çevresinden tanıdığı nüfuzlu insanlardan çaresizce yardım ister. Dönemin meşhur Sansaryan"dan Orhan’ı çekip almak hiç kolay değildir; zira oraya sağ girenin ölü çıktığı, çıksa bile