Oktay Şen
@okitap
Kırmızı FermanTarih
"Murat III döneminde, 1574-1595, ekonomik güçlüklerin baş gösterdiği sırada Yahudi bir kadının 40.000 duka değerinde bir elmas takıp gezmesinin yarattığı büyük tepki üzerine Sultan hiddete kapılarak tüm Yahudilerin öldürülmesini emretti ise de daha sonra Salamon Eşkenazi'nin etkisi ile sadrazamın, Ester Kira'nın ekisi ile ve Valide Sultan'ın ricaları ile, bir öfke anında verdiği emri değiştirerek sadece yahudilerin ve diğer gayri müslimlerin, giyim ve kuşamlarını düzenleyen, lüks eşya kullanımını kısıtlayan bir ferman buyurdu. 27 Nisan tarihli bu fermana göre Yahudiler kavuk taşımayacak, kırmızı bir şapka, siyah ayakkabı ve pamuktan bir kapama giyeceklerdi."
Reklam
Bilim, imbikten geçirilmiş birikimin bir ön yargıya dönüştürülmesi değilse nedir, "ön yargı" sözcüğünü bilerek ve çekinmeden kullanıyorum. Bilim yolunda, geçerliliğini yitirinceye kadar ön yargılarımız olmalıdır.
Görmek için mutlaka hipotez ve daha önemlisi mümkünse teori gereklidir; eğer güçlü teori varsa, bakanın gözlerini kapatarak da görmesi mümkündür.
Bilim ise bir dizge ve uyum sorunudur; bu nedenle türkçede bilimsel olan da dahil yaratılara 'telif' diyoruz, bu gözlemleri bir dizgeye uydurmak anlamındadır ve çok yerindedir. Bu titizliği olmayana bilim adamı diyemeyiz; Copernicus'u devrimine götüren, bu uyum kaygısı idi; milyonlarca göksel gözlem Ptoleme sistemine uyarken birkaçı uyumsuzluk gösteriyordu, Copernikus, istemeyerek de olsa, bu uyumsuzları bir dizge içine alabilmek için mevcut astronomi sistemini yıkmak zorunda kalmıştı, dünyanın dönüşü kuramını işte buna borçluyuz.
Reklam