Nasıl ki futbol hiçbir zaman sadece 22 futbolcunun sahada top peşinde koşuşturması değilse, tarih de hiçbir zaman geçmişte yaşamış devletlerin ülküsü değildi. Tarih toprağın nasıl sürüldüğü, ekmeğin nasıl pişirildiği, evin nasıl inşa edildiği, annelerin bebeklerinin altını nasıl bağladığı, eğitimin nasıl yapıldığı, bir erkeğin bir kadına aşkını nasıl söylediğiydi. Tarih insan yapan irili ufaklı olayların toplamıydı. Tarih korkaklıktı cesaretti ihanetti. Tarih duyguydu düşünceydi önsesiydi. Gururdu.